İttifak genelinde en az 24 yeni üretim projesi hayata geçirilirken, ABD ve Avrupa onlarca yıl sonra kritik mühimmat bileşenlerinde dışa bağımlılığı azaltmayı hedefliyor.
The Wall Street Journal'ın haberine göre NATO ülkelerinde patlayıcı ve sevk barutu üretimine yönelik en az 24 yeni proje yürütülüyor. Bu projelerin üçü, ABD'nin önemli savunma üretim merkezlerinden Arkansas eyaletinde hayata geçirilecek.
Ukrayna Savaşı üretim açığını ortaya çıkardı
Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı işgali, Batılı ülkelerin yüksek yoğunluklu çatışmalarda yeterli mühimmat üretemediğini ortaya koydu.
Topçu mühimmatı üretimi artırılmış olsa da üreticiler hâlâ küresel tedarik zincirine bağlı kritik kimyasallara ihtiyaç duyuyor. Bu durum, mühimmat üretiminde ciddi darboğazlar oluşturuyor.
Soğuk Savaş'ın ardından ABD ve Avrupa, hassas güdümlü mühimmatlara öncelik verirken klasik topçu mühimmatı ve patlayıcı üretim kapasitesini önemli ölçüde azaltmıştı.
Patlayıcı üretiminde yeni yatırımlar
ABD merkezli savunma şirketi Regulus Global, 1986'dan bu yana ülkede üretilmeyen üç bazlı sevk barutunun üretimi için yeni tesis kurmaya hazırlanıyor.
Şirketin Yönetim Kurulu Başkanı Will Somerindyke:
Ukrayna'daki ve dünyanın diğer bölgelerindeki savaşlar çok farklı bir tedarik zincirine sahip mühimmatları yeniden ön plana çıkardı. ABD ve Avrupa bu tedarik zincirine sahip değil. Bu da kendi mühimmatları üzerinde tam egemenliğe sahip olmadıkları anlamına geliyor.
ABD'de hâlen yalnızca II. Dünya Savaşı döneminden kalan tek bir sevk barutu fabrikası faaliyet gösteriyor. Ülkede bu alanda son yeni tesis ise 1970'li yılların başında inşa edilmişti.
Arkansas'ta ayrıca D&M Holding ve Güney Koreli Hanwha Defense de yeni sevk barutu üretim tesisleri kurmayı planlıyor.
TNT üretimi yeniden başlıyor
ABD'de onlarca yıl aradan sonra yeniden TNT üretimine başlanması planlanırken, Avrupa'da da üç yeni TNT fabrikası kuruluyor.
Birleşik Krallık ise 2030 yılına kadar en az altı yeni patlayıcı üretim tesisini faaliyete geçirmeyi hedefliyor.
Hindistan merkezli Kalyani Strategic Systems Üst Yöneticisi Neelesh Tungar:
Eskiden üretim, yaklaşık 40 günlük yoğun bir savaş için planlanıyordu. Ancak Ukrayna bize modern savaşlarda üretimin uzun süre kesintisiz devam etmesi gerektiğini gösterdi.
Batı dışa bağımlılığı azaltmayı hedefliyor
Soğuk Savaş sonrasında çevresel riskler, yüksek maliyetler ve güvenlik endişeleri nedeniyle ABD ile Avrupa'nın büyük bölümü patlayıcı üretimini Asya başta olmak üzere yurt dışına kaydırmıştı.
1978 yılında ABD'de devlete ait 32 mühimmat fabrikası bulunurken bugün bu sayı 11'e düştü.
Avrupa'da ise yedi TNT üretim tesisinden yalnızca biri faaliyetini sürdürüyor. ABD ise TNT ihtiyacının tamamını ithalat yoluyla karşılıyor.
Polonya merkezli Nitro-Chem şirketi, Ukrayna Savaşı nedeniyle ABD'ye yönelik TNT sevkiyatlarını garanti edemeyeceğini bildirmişti. Sektör temsilcilerine göre 2024 yılından bu yana TNT fiyatları yaklaşık dört kat arttı.
Üretim kapasitesini artırmak zaman alıyor
ABD yönetimi, savunma bütçesinde kritik mineraller, kimyasallar ve patlayıcı üretiminde yerli kapasitenin geliştirilmesi için yaklaşık 50 milyar dolar kaynak ayırmayı planlıyor.
Bununla birlikte, RDX ve IMX gibi gelişmiş patlayıcıların üretimini artırmaya yönelik projelerde önemli gecikmeler yaşanıyor. ABD Ordusu, üretim kapasitesinin 2030 yılına kadar artırılmasının hedeflendiğini açıkladı.
Avrupa'da ise çevresel izin süreçleri yeni tesislerin devreye alınmasını yavaşlatıyor.
İsveçli Swebal şirketi, kırsal bölgede yeni bir TNT fabrikası kurabilmek için yaklaşık iki yıl boyunca çevresel etki değerlendirmeleri, sismik analizler ve yerel izin süreçlerini tamamladı. Şirket, gerekli izinleri almasına rağmen yerel itirazlar nedeniyle üretime ancak 2028'in sonlarında başlamayı öngörüyor.