- İngiltere, Fransa, Almanya ve İtalya, ABD-İran anlaşmasının ardından İran'a yönelik yaptırımları kaldırmaya hazır olduklarını duyurdu.
- E4 ülkeleri, İran'ın hiçbir koşulda nükleer silah sahibi olmaması gerektiğini vurgulayarak UAEA gözetiminde çalışmaya hazır olduklarını belirtti.
- Açıklama, Washington ile Tahran arasında savaşın sona erdirilmesine yönelik anlaşmanın ardından Avrupa'nın diplomatik desteğini ortaya koydu.
- Olası yaptırım kaldırma süreci, İran'ın nükleer programına ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmesine ve uluslararası denetim mekanizmalarıyla iş birliğine bağlı olacak.
İngiltere, Fransa, Almanya ve İtalya'dan oluşan ve diplomatik çevrelerde "E4" olarak anılan Avrupa ülkeleri, ABD ile İran arasında varılan anlaşmanın ardından dikkat çeken ortak bir açıklama yayımladı.
Ortak bildiride, İran'ın nükleer programına ilişkin somut adımlar atması halinde yaptırımların kaldırılması seçeneğinin masada olduğu belirtildi.
Avrupalı liderler, "İran asla nükleer silah edinmemelidir." ifadesini kullanarak bu ilkenin müzakere sürecinin temelini oluşturduğunu vurguladı.
UAEA denetimi öne çıktı
Dört ülke, sürecin yalnızca siyasi taahhütlerle değil, uluslararası denetim mekanizmalarıyla desteklenmesi gerektiğinin altını çizdi.
Açıklamada, "Bu hedef doğrultusunda ABD, İran ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile birlikte çalışmaya hazırız." denildi.
Bu yaklaşım, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin denetlenmesi ve olası nükleer faaliyetlerin şeffaf şekilde izlenmesini Avrupa açısından vazgeçilmez bir şart haline getiriyor.
ABD-İran anlaşmasının ardından ilk büyük Avrupa hamlesi
E4'ün açıklaması, Washington ile Tahran arasında aylar süren çatışmaların ardından varılan anlaşmanın uluslararası yankılarından biri olarak değerlendiriliyor.
Anlaşmanın, İran'ın nükleer faaliyetlerinin sınırlandırılması, uluslararası denetimlerin yeniden tesis edilmesi ve bölgesel gerilimin düşürülmesini amaçladığı belirtiliyor.
Avrupa ülkeleri ise yaptırım kartını, İran'ın anlaşmaya uyum göstermesi halinde kullanılabilecek bir teşvik mekanizması olarak görüyor.
Yaptırımların kaldırılması otomatik olmayacak
Avrupa başkentlerinden gelen mesajlar, yaptırımların derhal kaldırılacağı anlamına gelmiyor.
Diplomatik kaynaklara göre süreç; İran'ın yükümlülüklerini yerine getirmesi, UAEA denetçilerine tam erişim sağlaması ve nükleer faaliyetlerine ilişkin doğrulanabilir adımlar atmasına bağlı olacak.
Öte yandan Avrupa'nın bu tutumu, uzun süredir baskı ve yaptırım eksenli ilerleyen İran politikasında diplomasiye yeniden alan açıldığı şeklinde yorumlanıyor.
ABD ile İran arasında varılan anlaşmanın uygulanma süreci ve Tahran'ın atacağı adımlar, Avrupa'nın yaptırım politikasının geleceğini belirleyecek temel unsur olarak öne çıkıyor.