Okyanus kıyısında tuval olan köy: Dakar’da asırlık Lebou kültürü duvarlarda

Dünyanın dört bir yanından (Brezilya, İtalya, Fransa, İspanya) projeye gönüllü destek vermek için Dakar'a gelen sanatçılar, ellerine fırçayı almadan önce sıkı bir kültürel oryantasyondan geçiyor.

Mbengue ve ekibi, gelen sanatçılara önce köyın tarihini ve Lebou topluluğunun denizle olan mistik bağını anlatıyor; böylece çizilen her çizginin yerel değerlere sadık kalması sağlanıyor.

Köyün duvarlarını süsleyen 62 resmin her biri derin bir sosyolojik hikaye barındırıyor.

Örneğin sokaklarda sıkça rastlanan "balık taşıyan kadın" figürleri, şafak vakti dev dalgalarla boğuşarak denize açılan erkeklerin avladığı rızkı, yerel pazarlarda satarak aile ekonomisini sırtlayan Lebou kadınlarının toplumsal gücünü ve emeğini simgeliyor.

"Rafetal Ngor" hareketi sadece duvarlara resim çizilen yüzeysel bir sokak sanatı projesi değil. Dernek bünyesinde kurulan profesyonel ekipler, önce yıpranmış tarihi evlerin duvar onarımlarını yapıyor, ardından binaları tamamen temel renklerle boyuyor.

Sanatçılar resimlerini yaparken mahalle sakinleri de eş zamanlı olarak temizlik ve ağaçlandırma çalışmaları yürütüyor.

Çalışmaların sahil şeridinden köyün iç kısımlarına doğru yayılmasıyla birlikte, mahalle sakinlerinin talebi doğrultusunda her sokağa kendine has bir renk konsepti tanımlandı.

Ngor’u çok daha yeşil, temiz ve yaşayan bir sanat merkezine dönüştürmek istediklerini söyleyen Moussa Mbengue, elde ettikleri bu küresel başarının henüz sadece bir başlangıç olduğunu vurguluyor.

Derneğin yürüttüğü bu kapsamlı restorasyon ve estetik müdahale, küresel seyahat otoritelerinin de dikkatinden kaçmadı.

Time Out dergisi tarafından yapılan incelemelerde Ngor, dar sokaklarındaki bu görsel zenginlik ve okyanusla harmanlanan otantik havası sayesinde "dünyanın en havalı 10 mahallesi" arasında gösterilerek tescillendi.

Köyün sosyo-kültürel yapısını anlamak, projeyi anlamanın en temel anahtarı. Senegal kıyı kesimlerinin en eski topluluklarından olan Leboular; Dakar, Yoff ve Ngor gibi tarihi merkezlerin doğrudan kurucuları olarak biliniyor.

Denizle kurdukları mistik ve ekonomik bağ, bu projenin de en büyük ilham kaynağı konumunda.

Moussa Mbengue, projenin estetik bir makyajdan çok daha derin bir anlama sahip olduğunun altını çiziyor. Duvarların boyanmasıyla eş zamanlı olarak köy genelinde çevre kirliliğine karşı kolektif bir bilinç geliştirildi.

Mahalle sakinleri, çöp toplama ve yeni yeşil alanlar oluşturma konusunda dernek çatısı altında düzenli olarak bir araya geliyor.

Projenin başarısının arkasındaki en büyük güç, dışarıdan dayatılan bir mimari değil, tamamen köy halkının rızasıyla şekillenmesi.

Her ev boyanmadan veya üzerine bir figür işlenmeden önce o evde yaşayan ailelerin fikirleri alınıyor. Bu yaklaşım, mahallelinin kendi sokaklarına ve yapılan sanat eserlerine sahip çıkmasını sağlıyor.

Geçimini yüzyıllardır büyük ölçüde balıkçılıkla sağlayan Lebou toplumunun kendine has dini ritüelleri ve güçlü dayanışma kültürü, Ngor sokaklarında ölümsüzleşiyor.

Mbengue'nin başlattığı bu hareket, modernleşen ve betonlaşan dünya karşısında, genç Lebou nesillerine kendi köklerini ve deniz kültürünü gururla hatırlatan kalıcı bir miras sunuyor.