- Özbekistan Senatosu, yeni Özbek alfabesine ilişkin kanunu kabul etti.
- “o‘”, “g‘”, “sh” ve “ch” kullanımları sırasıyla “ö”, “ğ”, “ş” ve “ç” olacak.
- Yeni alfabe 28 harf ve bir kesme işaretinden oluşacak.
- Kanun, Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev'in imzalamasının ardından yürürlüğe girecek.
Özbekistan Senatosunun 19. Genel Kurul toplantısında, 7 Temmuz'da Parlamentonun Yasama Meclisi tarafından kabul edilerek Senatoya gönderilen kanun tasarısı görüşüldü.
Senato Genel Kurulu tarafından kabul edilen kanuna göre yeni Özbek alfabesi, mevcut 26 harf ve 3 harf birleşiminin yerine 28 harf ve bir kesme işaretinden (') oluşacak.
Düzenlemeyle halen “o‘”, “g‘”, “sh” ve “ch” şeklinde kullanılan harf ve harf birleşimleri sırasıyla “ö”, “ğ”, “ş” ve “ç” olarak yazılacak. Yeni alfabede ayrıca “ng” harf birleşimine yer verilmeyecek.
Böylece Özbek alfabesinin, Türkiye başta olmak üzere Latin alfabesini kullanan Türk dünyasındaki alfabelerle benzerliğinin artırılması hedefleniyor.
Mevcut alfabe için geçiş süreci uygulanacak
Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesinin ardından mevcut alfabenin kullanımına ilişkin bir geçiş süreci uygulanacak.
Resmi belgeler, kamu kurum ve kuruluşlarının logoları, para birimleri, tabelalar ve diğer bazı unsurlarda mevcut alfabenin kullanımına, kanunun uygulanmasına ilişkin hazırlanacak eylem planında belirlenen sürelere kadar izin verilecek.
Senatoda kabul edilen kanun, onaylanmak üzere Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev'e gönderildi. Yeni alfabe, kanunun Cumhurbaşkanı tarafından imzalanmasının ardından yürürlüğe girecek.
Özbekistan'ın Latin alfabesine geçiş süreci
Sovyetler Birliği döneminde 1929-1940 yıllarında Latin alfabesini, 1940'tan itibaren ise Kiril alfabesini kullanan Özbekistan'da, bağımsızlığın ilan edilmesinin ardından 2 Eylül 1993'te Latin alfabesine geçişe ilişkin yasa kabul edildi.
31 harf ve bir kesme işaretinden oluşan bu alfabe, 1995'te 29 harfli yeni Latin alfabesiyle değiştirildi. 1993'te kullanılan “ş”, “ç”, “ö” ve “ğ” harflerinin yerine “sh”, “ch”, “o‘” ve “g‘” harf birleşimleri getirildi.
Cumhurbaşkanı Mirziyoyev'in 2021'de imzasıyla, Kiril ve Latin alfabelerinin aynı anda kullanıldığı ülkede tamamen Latin alfabesine geçilmesi kararlaştırıldı. Bu kapsamda 1995'te kabul edilen Latin alfabesinin Türk dünyasında kullanılan ortak alfabeye yaklaştırılması yönünde çalışmalar başlatıldı.
Yapılan çalışmalar kapsamında mevcut Özbek alfabesinde kullanılan “sh”, “ch”, “o‘” ve “g‘” harf birleşimleri yerine Türkçedeki karşılıklarına benzer şekilde “ş”, “ç”, “ö” ve “ğ” harfleri ile kesme işaretinin kullanılmasını öngören yeni alfabe kamuoyunun görüşüne sunulmuştu.