Biden yönetimi, son günlerde ABD yetkililerini, Kongre üyelerini ve önemli müttefiklerini sarsan, Pentagon'un sınıflandırılmış belgelerinin büyük bir sızıntısının sonuçlarını değerlendirmek ve kontrol altına almak için canhıraş çalışıyor.
Adalet Bakanlığı, ABD'nin müttefiklerini ve hasımlarını nasıl gözetlediği içeren, Ukrayna savaşıyla ilgili istihbarata dair ayrıntılar barındıran bu son derece hassas belge yığınının dijital ayak izlerini takip ederek çeşitli platformlarda nasıl yayıldığına odaklanmış durumda.
ABD Savunma Bakanlığı'nın istihbaratın hükümet içinde ne kadar yaygın şekilde paylaşıldığını anlamaya ve istihbarata ihtiyacı olmayanların bu verilere gereğinden uzun süre erişim sağlamasını engellemeye çalıştığını söyledi Sızıntının etkisini değerlendirmek için bir "kurumlararası çaba" başlatıldı ancak ABD yetkililer ve yakın müttefikler, ifşaların hassas kaynaklarını ve dış ilişkileri tehlikeye atabileceğinden endişe ediyor.
Şu ana kadar Kongre kanadı da çoğu kez sızdırılan belgeler konusunda yeterli düzeyde bildirilmemişti.
Pazartesi günü Temsilciler Meclisi İstihbarat Komitesi Başkanı Mike Turner, kongrenin her iki kanadının da bir brifing alacağını duyurdu.
Şimdiye kadar sızıntı hakkında bilinenler
CNN tarafından incelenen gönderilerin ekran görüntülerine göre, belgeler geçen ay sosyal medya platformu Discord'da çevrimiçi olarak yayınlandı.
Gönderiler, dergilerin üzerine yerleştirilmiş buruşturulmuş belgelerin fotoğraflarından oluşuyor ve diğer rastgele nesnelerle çevrelenmiş durumda, (örneğin zip'li torbalar ve Gorilla Glue gibi). Bu belgelerin güvenli bir yerden çıkarıldıktan sonra aceleyle katlanıp cebine konulduğu gibi bir izlenim var.
Discord Platformu'nun sözcüsü, soruşturma konusunda yasal otoritelerle iş birliği yaptıklarını doğruladı.
Cuma günü keşfedilen bu belgelerin tümü sınıflandırılmış işaretler taşıyordu, bazıları çok gizli en yüksek sınıflandırma seviyesi.
Sızıntının arkasında kimin olduğu ve tam olarak nereden kaynaklandığı belli değil.
Sızdırılan ABD istihbarat belgelerinde neler var?
CNN, tümü şubat ortası ile Mart başı arasında üretilmiş gibi görünen 53 sızdırılmış belgeyi inceledi.
- Belgeler, ABD'nin hem müttefiklerini hem de rakiplerini nasıl izlediğine dair nadir bir pencere sunarak, geniş kapsamlı yüksek dereceli olarak sınıflandırmış bilgiler içeriyor.
- ABD'li yetkililerin gerçek olduğunu söylediği bazı belgeler, ABD'nin Güney Kore, İsrail ve Ukrayna da dahil olmak üzere kilit müttefikleri dinlemesinin boyutunu ortaya koymuş durumda.
- Diğer bir belge: ABD'nin Rusya Savunma Bakanlığı’na Rus paralı asker örgütü Wagner Grubu’nun kaynakları yoluyla ne ölçüde sızdığını ortaya koyuyor.
- Bir başka belge: Ukrayna kuvvetleri Ruslara karşı bir karşı saldırı başlatmak için hazırlanırken ve tam da ABD ve Ukrayna bir savaş geliştirmeye başlarken, savaşın kritik bir noktasında Ukrayna silahları, hava savunması ve tabur boyutları ve hazır olma konusundaki temel zayıflıkları ifşa ediyor. İstihbarat paylaşımı yerine karşılıklı olarak daha fazla güvene dayalı bir ilişki.
- Ukrayna kuvvetleri Ruslara karşı bir karşı saldırı başlatmak için hazırlanırken, savaşın kritik bir noktasında Ukrayna’nın askeri yönden temel zayıflıkları ifşa ediyor.
- ABD'nin Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelensky hakkında casusluk yaptığını ortaya koyan bir başka belgede, Zelensky'ye yakın bir kaynak bunun şaşırtıcı olmadığını, ancak Ukraynalı yetkililerin sızıntıdan derinden hayal kırıklığına uğradığını söyledi. ABD'nin Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski hakkında casusluk yaptığını ortaya koydu. Zelenski’ye yakın bir kaynak, bunun şaşırtıcı olmadığını, derinden hayal kırıklığına uğradığını açıkladı.
- İstihbarat sinyallerinden yararlanan ABD istihbarat raporu, Ukrayna'nın bu kadar uzaklara ulaşabilecek uzun menzilli silahları olmadığı için, Şubat ayı sonlarında Zelensky'nin insansız hava araçları kullanarak "Rusya'nın Rostov Oblastı'ndaki Rus konuşlanma yerlerini vurmayı önerdiğini" söylüyor.
- Sinyal istihbaratı, ele geçirilen iletişim bilgililerine dayanıyor. ABD Ulusal Güvenlik Ajansı (NSA) tarafından geniş bir şekilde "elektronik sinyallerden ve iletişim sistemleri, radarlar ve silah sistemleri gibi yabancı hedefler tarafından kullanılan sistemlerden elde edilen istihbarat şeklinde ele alınmaktadır.
Yine başka bir belge, iki üst düzey Güney Koreli yetkilisi arasındaki konuşmalara işaret etmekte:
- Yetkililer, ABD'nin daha sonra Ukrayna'ya göndereceği mühimmatın tedarik edilmesinin, Güney Kore'nin savaş halindeki ülkelere ‘’büyük ölçüde’’ yardım sağlamama politikasını ihlal edeceğinden endişe ediyorlardı. Belgeye göre, yetkililerden biri daha sonra, gönderilmesi gereken askeri yardım paketini Polonya'ya satarak, Güney Kore politikalarını fiilen değiştirmeden aşmanın bir yolunu önerdi.
- Belgenin ifşa olmasıyla birlikte Seul’de şimdiden tartışmalara yol açtı.
- Bir başka belgede Pentagon belgelerinde İsrail’deki yargı reformuna karşı yapılan eylemlerden de bahsediliyor. Belgelerde yer alan ifşaatlar arasında, İsrail'in dış istihbarat servisi Mossad'ın liderliğinin, kurum çalışanlarını ve İsrail vatandaşlarını mart ayında ülkeyi sarsan hükümet karşıtı protestolara katılmaya teşvik ettiği iddiası da var. Üst düzey İsrailli savunma yetkilileri ise bu iddiaları yalanladı.
ABD müttefiklerinden nasıl tepki geldi?
ABD istihbarat topluluğunun dostane ilişkiler yürüttüğü ülkelerden bilgi topladığı bilinen bir gerçek olsa da söz konusu bilgilerin kamuya açıklanması, diplomatların anlattığına göre bazı ülkeler için üzücü ve ABD'nin itibarına zarar verici bir durum olarak görülüyor.
ABD müttefikleri, sızıntı sonucu kendi kaynaklarının ve yöntemlerinin tehlikeye girip girmediğini belirlemek için hasar değerlendirmesi yapıyorlar.
Five Eyes adında istihbarat paylaşım anlaşması bulunan Avustralya, Kanada, Yeni Zelanda ve Birleşik Krallık'tan ülke yetkilileri:
“ABD'nin değerlendirmesini önümüzdeki günlerde bizimle paylaşmasını bekliyoruz, ancak değerlendirmelerini bekleyemeyiz. Şu anda kendi değerlendirmemizi yapıyoruz”
açıklamasında bulundu.
İkinci bir Five Eyes yetkilisi, sızan Ukrayna savaşı bilgilerinin ülkeyi savaşta dezavantajlı hale getirmesinden endişe duyduklarını vurguladı.
Yetkili, şubat ayına ait bir belgenin başlığı olan “Rusya-Ukrayna: Donbas Bölgesindeki Savaşın 2023 Boyunca Durağana Doğru Gidişi Olası” başlıklı bir belgenin kaygılandırdığını belirtti. Belgede, Ukrayna operasyonlarının dayanıklılık konusundaki zorlukları dikkat çekiyor. “Ukrayna'nın kazanımları zor olacak, ancak özel bir ABD değerlendirmesinin halka açık olarak bir yıllık bir çıkmaza işaret etmesi yardımcı olması söz konusu değil” deniliyor.
Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi Danışmanı Mihail Podolyak, cuma günü Telegram kanalında paylaştığı bir mesajda, yayınlanan belgelerin gerçeği yansıtmadığını, Ukrayna'nın gerçek planlarıyla ilgisi olmadığını ve Rusya tarafından yayılan “hayali bilgilere” dayandığını söyledi.
Ancak Zelenski’ye yakın bir kaynak, Ukrayna'nın zaten sızıntı nedeniyle bazı askeri planlarını değiştirdiğini söyledi.
ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcü Yardımcısı Vedant Patel:
"ABD, sızıntı sonrası müttefikleri ve ortaklarıyla yüksek düzeyde görüşmeler yapıyor ve istihbaratı koruma konusundaki taahhüdümüzü sürdürüyoruz."
dedi. Dışişleri Bakan Yardımcısı Wendy Sherman’ın da olası diplomatik krizleri yönetmesi doğrultusunda görevlendirildiği aktarıldı.
Kimler soruşturuyor?
Adalet Bakanlığı soruşturma başlatırken, Savunma Bakanlığı da olayı incelemektedir.
ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) Sözcü Yardımcısı Sabrina Singh,
“Savunma Bakanlığı, sosyal medya sitelerinde dolaşan ve hassas ve yüksek dereceli gizli bilgiler içerdiği görünen belgelerin fotoğraflarını hala gözden geçiriyor ve değerlendiriyor. Bu belgelerin, ABD ulusal güvenliği, müttefiklerimiz ve ortaklarımız üzerindeki etkisini değerlendirmeye odaklanan bir çabamız var”
şeklinde açıklama yaptı.
Ayrıca "ABD yetkililerinin hafta sonu sızıntıyla ilgili müttefiklere bilgi akışı sağladığını ve ilgili kongre komitelerine paylaşım yapıldığına" değindi.
Belgelerle ilgili olarak konuşan Ulusal Güvenlik Konseyi Stratejik İletişim Koordinatörü John Kirby, pazartesi günü Savunma Bakanlığı'nın dava için Adalet Bakanlığına yönlendirildiğini söyledi.
Kirby, şimdiye kadar yaygın olduğuna dair bir fikri olup olmadığı sorulduğunda:
"Sorunuza doğru ve dürüst cevap şu: Bilmiyoruz. Bu bizim için bir endişe kaynağı mı? Kesinlikle öyle. Bunun arkasında şu aşamada kimin olduğunu bilmiyoruz"
yanıtını verdi.