- WSJ, CIA Direktörü John Ratcliffe’in Rus yetkililere NATO ülkelerine saldırmama uyarısı iletmek için Moskova’ya gittiğini bildirdi.
- ABD istihbaratı, Vladimir Putin’in NATO’nun birlik ve savunma kararlılığını sınırlı bir saldırıyla test etmeyi değerlendirebileceğinden endişe ediyor.
- Olası bir Rus hamlesinde Estonya, Letonya ve Litvanya gibi NATO’nun doğu kanadındaki ülkelerin risk altında olabileceği değerlendiriliyor.
- Donald Trump ziyareti “yarı rutin” olarak nitelendirdi ve NATO tehdidiyle bağlantılı olmadığını savundu; Kremlin ise Ratcliffe’in Rus istihbarat yetkilileriyle görüştüğünü, Putin’le görüşmediğini açıkladı.
ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) Direktörü John Ratcliffe, bu hafta kamuoyuna önceden duyurulmayan bir ziyaret gerçekleştirdi.
Ratcliffe’in Moskova ziyareti, ABD ile Rusya arasındaki ilişkilerin Ukrayna savaşı nedeniyle son derece gergin olduğu bir dönemde gerçekleşmesi nedeniyle dikkat çekti.
Wall Street Journal’ın ziyaret hakkında bilgi sahibi kaynaklara dayandırdığı haberine göre Ratcliffe’in Moskova’ya gitmesinin ana nedeni, Rusya’yı NATO üyesi bir ülkeye saldırmaması konusunda uyarmaktı. Ziyaretin ayrıntıları CIA tarafından resmi olarak açıklanmadı.
ABD istihbaratı Rusya’dan endişeli
WSJ’nin aktardığı yeni ABD istihbarat değerlendirmeleri, Washington’ın Rusya'nın gelecekte NATO ile doğrudan karşı karşıya gelme ihtimalini daha ciddi biçimde değerlendirdiğini ortaya koyuyor.
ABD makamları, Putin’in Ukrayna’daki savaşın yarattığı askeri ve siyasi baskılarla karşı karşıya kalması halinde NATO'nun kararlılığını sınamak amacıyla sınırlı bir saldırıya yönelebileceğinden endişe ediyor.
Bu saldırının doğrudan geniş çaplı bir savaş şeklinde başlaması gerekmiyor.
İstihbarat değerlendirmelerinde siber saldırılar, hibrit operasyonlar, sınır ihlalleri veya küçük çaplı askeri müdahaleler gibi NATO'nun tepkisini ölçmeye yönelik hamleler de olası senaryolar arasında değerlendiriliyor.
Gözler Baltık ülkelerinde
ABD basınında yer alan değerlendirmelerde özellikle Estonya, Letonya ve Litvanya öne çıkıyor.
Rusya ile sınırı bulunan bu üç ülke aynı zamanda NATO üyesi.
Dolayısıyla bu ülkelerden birine yönelik askeri saldırı, NATO'nun kolektif savunma mekanizmasını doğrudan gündeme getirecek.
ABD'li yetkililer, Rusya'nın olası bir hamlesinin amacının NATO ile topyekûn savaşa girmekten ziyade, ittifakın saldırı karşısında ne kadar hızlı ve kararlı hareket edeceğini test etmek olabileceğini değerlendiriyor.
Ratcliffe Rus istihbaratıyla görüştü
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Ratcliffe’in Moskova'da Rus istihbarat yetkilileriyle temas kurduğunu doğruladı.
Peskov, CIA Direktörü'nün Vladimir Putin ile görüşmediğini, ancak Rus liderin görüşmelerin sonuçları hakkında bilgilendirildiğini söyledi.
Kremlin, temasların içeriğine ilişkin ayrıntı vermedi.
Peskov ayrıca ABD ile Rusya arasındaki istihbarat kanallarının tamamen kapanmadığını ve bu tür temasların iki ülke arasındaki kriz dönemlerinde iletişimin sürdürülmesi açısından önemli olduğunu belirtti.
Trump: “Yarı rutin bir ziyaret”
ABD Başkanı Donald Trump ise Ratcliffe'in Moskova ziyaretini farklı bir çerçevede değerlendirdi.
Trump, ziyareti “yarı rutin” olarak nitelendirirken bunun Rusya'nın NATO'yu test etme ihtimali veya İran'a yönelik yaptırımlarla bağlantılı olmadığını söyledi. Trump ayrıca ABD'nin Rusya-Ukrayna savaşını sona erdirmeye yönelik çalışmalarını sürdürdüğünü belirtti.
Buna karşın WSJ, CBS News ve ABC News'in kaynaklarına dayanan haberlerinde ziyaretin NATO konusunda Rusya'ya yönelik bir uyarıyı içerdiği bildirildi.
Bu nedenle Washington'dan gelen siyasi mesaj ile ABD istihbarat kaynaklarına dayandırılan haberler arasında dikkat çekici bir farklılık oluştu.
İran da görüşmelerin gündemindeydi
Ratcliffe’in Moskova temaslarının yalnızca NATO-Rusya gerilimiyle sınırlı olmadığı da bildirildi.
ABC News ve CBS News'in kaynaklarına göre CIA Direktörü, Rus yetkililerle görüşmeler sırasında İran konusunu da gündeme getirdi.
CBS News, Ratcliffe’in Hürmüz Boğazı'nın yeniden deniz trafiğine açılmaması halinde ABD'nin yeni yaptırımlar uygulayabileceği konusunda da Rus tarafına mesaj verdiğini aktardı.
Bu durum, Moskova ziyaretinin ABD-Rusya ilişkilerindeki birden fazla kriz başlığını aynı anda ele alan bir istihbarat diplomasisi girişimi olabileceğine işaret ediyor.
2021'deki Burns ziyaretini hatırlattı
Ratcliffe’in Moskova ziyareti, CIA Direktörü William Burns'ün Kasım 2021'deki Moskova temasını da yeniden gündeme getirdi.
Burns o dönemde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve üst düzey yetkililere Ukrayna'nın işgal edilmesi halinde ortaya çıkacak sonuçlar konusunda uyarıda bulunmuştu.
Birkaç ay sonra Rusya, Şubat 2022'de Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı işgali başlattı.
Bu nedenle Ratcliffe'in ziyaretinin özellikle NATO konusunda bir uyarı amacı taşıdığı iddiası Washington'da ve Avrupa'da yakından takip ediliyor.
NATO için yeni bir eşik mi?
ABD istihbaratının Rusya'nın NATO'nun kararlılığını test edebileceği yönündeki değerlendirmesi, Ukrayna savaşının geleceği açısından da kritik.
Rusya'nın bir NATO ülkesine yönelik doğrudan askeri saldırısı, ittifakın 5. maddesini gündeme getirebilir. Bu madde, bir NATO üyesine yönelik silahlı saldırının tüm ittifaka yönelik kabul edilmesini ve müttefiklerin saldırıya uğrayan ülkeye yardım etmesini öngörüyor.
Ancak siber saldırılar, sabotaj, insansız hava aracı ihlalleri veya sınırlı sınır operasyonları gibi “gri bölge” hamleleri, NATO açısından daha karmaşık bir karar süreci yaratabilir. ABD istihbaratının endişesi de tam olarak bu noktada yoğunlaşıyor.
Washington'ın mesajı net
Ratcliffe’in Moskova ziyaretine ilişkin resmi ayrıntılar açıklanmamış olsa da ABD basınında yer alan kaynaklar, Washington'ın Moskova'ya vermek istediği mesajın net olduğunu ortaya koyuyor:
Rusya'nın NATO'nun bir üyesine yönelik saldırısı, ittifakın kararlılığını test etmek için kullanılabilecek risksiz bir hamle olarak görülmüyor.
Ratcliffe'in ziyareti, bu mesajın diplomatik kanallardan değil, doğrudan ABD istihbaratının en üst düzey isimlerinden biri aracılığıyla Moskova'ya iletilmesi açısından önem taşıyor.
Öte yandan Trump yönetiminin ziyareti kamuoyu önünde “yarı rutin” olarak nitelemesi, Washington'ın Rusya ile iletişim kanallarını açık tutarken NATO'ya yönelik olası bir saldırıyı da caydırmaya çalıştığını gösteriyor.
CIA Direktörü'nün Moskova'ya yaptığı sürpriz ziyaret böylece yalnızca diplomatik bir temas değil, ABD'nin Rusya'nın NATO'ya yönelik olası bir hamlesini ne kadar ciddi gördüğüne ilişkin önemli bir istihbarat sinyali olarak değerlendiriliyor.