- Rus havacılık ve uzay şirketi Bureau 1440, Rassvet projesi kapsamında temmuz ayında ikinci toplu uydu fırlatmasını gerçekleştirdi.
- Rusya, yedekler dahil 292 uydudan oluşan ağı 2030’a kadar tamamlamayı planlıyor; talebe göre sistemin 924 uyduya çıkarılması da gündemde.
- Yaklaşık 800 kilometre yükseklikte çalışacak sistemle saniyede 1 gigabite kadar internet ve 70 milisaniyeye kadar gecikme hedefleniyor.
- Rassvet’in bireysel kullanıcıların yanı sıra baz istasyonları, trenler, uçaklar, sanayi tesisleri ve internet altyapısının yetersiz olduğu bölgelerde kullanılması planlanıyor.
Rusya, SpaceX’in Starlink ağına alternatif oluşturmak amacıyla geliştirdiği Rassvet (Şafak) projesini büyütüyor.
Rus havacılık ve uzay şirketi Bureau 1440, temmuz ayında sistem kapsamında ikinci toplu uydu fırlatmasını gerçekleştirdi. Şirket fırlatılan uydu sayısını açıklamazken, uyduların taşıyıcı roketten başarıyla ayrılarak uçuş kontrol merkezinin yönetimine geçtiğini duyurdu.
Şirket daha önce mart sonunda ilk seri üretim grubundaki 16 Rassvet uydusunu yörüngeye göndermişti.
Rassvet'in ticari internet hizmetine 2027'de başlaması hedefleniyor.
2030’a kadar 292 uydu
Rusya'nın mevcut planına göre yedek uydular da dahil olmak üzere toplam 292 uydunun 2030'a kadar alçak Dünya yörüngesine yerleştirilmesi öngörülüyor.
Bureau 1440 daha önce yaptığı açıklamalarda, veri trafiğine yönelik talebin artması halinde sistemin 924 uyduya kadar genişletilebileceğini bildirmişti.
Ukraynalı yetkililer ise Rusya'nın Rassvet projesini planlanandan daha hızlı geliştirdiğini savunuyor. Ukrayna askeri istihbaratı, sistemin özellikle savaş alanında Rusya'nın uydu bağlantılı insansız hava aracı operasyonlarına katkı sağlayabileceği konusunda uyarıda bulunmuştu.
Projeye 432 milyar rublelik finansman
Rassvet, Moskova'nın iletişim ve uydu altyapısında dışa bağımlılığı azaltma hedefinin önemli parçalarından biri olarak görülüyor.
Projenin 2030'a kadar finansmanı için federal bütçeden yaklaşık 103 milyar ruble, Bureau 1440'ın öz kaynaklarından ise yaklaşık 329 milyar ruble ayrılması planlanıyor.
Böylece toplam finansmanın yaklaşık 432 milyar rubleye, yani yaklaşık 5,2 milyar dolara ulaşması öngörülüyor.
Rus hükümeti ayrıca ilk 16 seri üretim uydusunun geliştirilmesi için 2025'te rezerv fonundan yaklaşık 3,85 milyar ruble kaynak ayırmıştı.
1 gigabit internet hedefi
Rassvet sisteminin yaklaşık 800 kilometre yükseklikteki alçak Dünya yörüngelerinde çalışması planlanıyor.
Bureau 1440'ın hedeflerine göre kullanıcı terminallerine saniyede 1 gigabite kadar internet hızı ve 70 milisaniyeye kadar gecikme sağlanması amaçlanıyor.
Uydularda, karasal mobil şebekeler ile uydu sistemlerinin birlikte çalışmasına imkan veren 5G NTN mimarisi kullanılacak.
Sistem ayrıca uydular arasında lazer bağlantısı kurulmasını öngörüyor.
Uydular birbirleriyle lazer üzerinden haberleşecek
Rassvet'in dikkat çeken teknolojilerinden biri, uydular arasındaki lazer haberleşme sistemi.
Bureau 1440, daha önceki testlerde iki uydu arasında 1.000 kilometreden daha uzun mesafede saniyede 10 gigabit hızında lazer bağlantısı kurulduğunu açıklamıştı.
Bu teknoloji sayesinde verilerin her uydudan doğrudan yer istasyonuna aktarılması yerine, yörüngedeki diğer uydular üzerinden taşınması hedefleniyor.
Bu yaklaşım, özellikle yer istasyonlarının bulunmadığı veya sınırlı olduğu geniş coğrafyalarda sistemin kapsama alanını artırmayı amaçlıyor.
Sibirya ve Kuzey Kutbu da hedefte
Rusya'nın geniş yüzölçümü nedeniyle bazı bölgelerde fiber optik altyapı kurmak hem teknik hem de ekonomik açıdan zor.
Bu nedenle Rassvet'in özellikle Sibirya, Rusya'nın Uzak Doğu bölgeleri ve Kuzey Kutbu çevresinde kullanılması planlanıyor.
Sistem, karasal iletişim altyapısının yetersiz olduğu bölgelerde yüksek hızlı internet sağlamayı hedefliyor.
Trenlerde ve uçaklarda da kullanılacak
Rassvet yalnızca evlere internet sağlamak için tasarlanmıyor.
Bureau 1440, Rus telekomünikasyon şirketleriyle birlikte uydu bağlantısının mobil haberleşme altyapısında kullanılmasına yönelik çalışmalar yürütüyor.
MegaFon ile yapılan anlaşma kapsamında, karasal bağlantının yetersiz olduğu bölgelerdeki baz istasyonlarının Rassvet üzerinden internete bağlanması planlanıyor. İlk aşamada 2027'de 500 baz istasyonunun sisteme dahil edilmesi hedefleniyor.
Rus Demiryolları ile yürütülen çalışmalar kapsamında ise Sapsan ve Lastoçka hızlı trenlerinde uydu interneti kullanılması planlanıyor.
Bureau 1440 ayrıca Aeroflot uçaklarında yüksek hızlı internet sağlamak için de çalışmalar yürütüyor.
Starlink'in savaş alanındaki rolü
Rassvet projesinin stratejik önemini artıran unsurlardan biri de Starlink'in Rusya-Ukrayna savaşındaki rolü.
SpaceX'in Starlink sistemi, savaşın başlamasından bu yana Ukrayna'nın askeri ve sivil iletişim altyapısında önemli bir işlev üstlendi. Özellikle insansız hava araçlarının kullanıldığı operasyonlarda uydu bağlantısı kritik hale geldi.
Rusya'da Starlink'in kullanımı yasaklanırken Moskova'nın kendi uydu internet altyapısını geliştirmesi, iletişim alanındaki dışa bağımlılığı azaltma açısından da stratejik önem taşıyor.
Rassvet'in askeri boyutu tartışılıyor
Rusya projeyi ağırlıklı olarak ticari ve sivil iletişim altyapısı olarak tanımlasa da Ukrayna tarafı sistemin askeri sonuçlarına dikkat çekiyor.
Ukrayna askeri istihbaratına göre Rassvet'in geniş bir uydu takımyıldızına dönüşmesi, Rusya'nın İHA operasyonlarında uydu bağlantısından daha fazla yararlanmasına imkan sağlayabilir.
Bu nedenle Kiev, Rassvet'i yalnızca Starlink'e ticari bir rakip olarak değil, savaş alanındaki iletişim dengelerini değiştirebilecek potansiyel bir altyapı olarak değerlendiriyor.
Bununla birlikte Rusya'nın resmi projesinde bireysel kullanıcılar, mobil operatörler, ulaştırma şirketleri ve sanayi tesisleri gibi sivil kullanım alanları da önemli yer tutuyor.
Moskova'nın Starlink'e karşı uzun vadeli hamlesi
Rassvet henüz Starlink'in ölçeğine ulaşmış değil. Ancak Rusya'nın 2030'a kadar 292, uzun vadede ise 924 uyduya ulaşma hedefi, Moskova'nın küresel uydu internet pazarında kalıcı bir oyuncu olma niyetini gösteriyor.
Projenin başarıya ulaşması halinde Rusya, hem geniş coğrafyasında karasal internet altyapısını tamamlayabilecek hem de uydu iletişiminde yabancı sistemlere olan bağımlılığını azaltabilecek.
Bu nedenle Rassvet, yalnızca yeni bir internet hizmeti değil, Rusya'nın uzay, iletişim ve stratejik altyapı alanlarında bağımsızlık arayışının önemli bir parçası olarak öne çıkıyor.