UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde bulunan Tassili n’Ajjer’de 15 binden fazla kaya resmi ve gravürü tespit edilmiş durumda. Bunların en sıra dışı örnekleri arasında ise arkeoloji literatüründe “Round Head” (Yuvarlak Baş) olarak adlandırılan figürler yer alıyor.
Dev gövdeler, yüzü olmayan başlar
Yaklaşık 8 ila 10 bin yıl öncesine tarihlendirilen Round Head geleneğinin kesin kronolojisi konusunda araştırmacılar arasında tartışmalar devam ediyor.
Resimlerde insan biçimli ancak alışılmadık özelliklere sahip figürler görülüyor. Bazılarının başları son derece büyük ve yuvarlak; göz, burun ve ağız gibi yüz ayrıntıları ise ya hiç bulunmuyor ya da oldukça belirsiz.
Bazı kompozisyonlarda büyük figürlerin yanında çok daha küçük insan tasvirlerinin bulunması, görüntüleri daha da dikkat çekici hâle getiriyor.
UNESCO belgelerinde Tassili'deki bazı devasa figürlerin birkaç metre yüksekliğe ulaştığı belirtiliyor.
Sahra o dönemde çöl değildi
Resimlerin ortaya çıktığı dönemde bölgenin bugünkünden tamamen farklı bir çevreye sahip olması da dikkat çekiyor.
Bugün dünyanın en kurak bölgelerinden biri olan Sahra'nın bazı kesimleri, Holosen'in nemli dönemlerinde göllerin, akarsuların ve geniş otlakların bulunduğu daha yeşil bir coğrafyaydı.
Tassili kaya sanatında görülen hayvanlar ve insan faaliyetleri de bölgenin binlerce yıl içerisinde geçirdiği iklim değişiminin izlerini taşıyor.
Peki bu dev figürler kim?
Asıl gizem ise burada başlıyor.
Araştırmacılar Round Head figürlerinin neyi temsil ettiği konusunda kesin bir cevaba sahip değil.
Figürlerin maskeli insanlar, dansçılar veya ritüellere katılan kişiler olabileceği düşünülüyor. Başka yorumlarda ise bunların ruhları, ataları veya tarih öncesi toplulukların inanç dünyasındaki doğaüstü varlıkları temsil etmiş olabileceği değerlendiriliyor.
Ancak bunların hiçbiri kesin olarak kanıtlanmış değil.
20. yüzyılda Tassili kaya sanatını dünyaya tanıtan araştırmacılardan Henri Lhote, alışılmadık görünüme sahip büyük figürlerden birine dikkat çekici biçimde “Büyük Mars Tanrısı” (Great Martian God) adını vermişti.
Bu isim daha sonraki yıllarda figürlerin “uzaylıları” tasvir ettiği yönündeki popüler teorilerin de ortaya çıkmasına katkıda bulundu.
Ancak figürlerin dünya dışı varlıkları gösterdiğine ilişkin herhangi bir arkeolojik kanıt bulunmuyor.
Binlerce yıl önce kayalara bırakılan mesaj
Tassili n’Ajjer kaya resimlerinin asıl önemi, uzaylı teorilerinden çok daha büyük.
Çünkü bu resimler bugün neredeyse tamamen çölle kaplı bir coğrafyada, binlerce yıl önce insan topluluklarının yaşadığını, avlandığını, hayvanlarla birlikte yaşadığını ve karmaşık ritüel veya sembolik dünyalar oluşturduğunu gösteriyor.
Fakat devasa ve yüzsüz Round Head figürlerinin neyi anlattığı sorusu hâlâ kesin olarak cevaplanabilmiş değil.
Yaklaşık 8 bin yıl önce Sahra'da yaşayan insanlar, kayaların üzerine neden kendilerinden çok daha büyük, yüzleri olmayan insan biçimli figürler çizdiler?
Şimdilik bu sorunun cevabı, Tassili n’Ajjer'in kayalıklarında saklı kalmaya devam ediyor.
#gdhtarih