- Yüksek sıcaklık ve nem, beyindeki duygu ve uyku mekanizmalarını doğrudan etkileyerek öfke, tahammülsüzlük ve dürtü kontrol sorunlarına yol açıyor.
- Sıcak nedeniyle bozulan uyku kalitesi; depresyon, bipolar ve psikotik bozukluklarda ruhsal belirtilerin alevlenme riskini artırıyor.
- Özellikle psikiyatrik ilaç kullananların sıvı dengesine dikkat etmesi ve hekim danışmadan doz değişikliği yapmaması gerekiyor.
Yüksek sıcaklık ve nemin ruhsal durum üzerinde de etkili olabileceğini belirten Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Hülya Ensari, sıcak havalarda artan öfke, tahammülsüzlük ve ani tepkilerin dikkate alınması gerektiğini söyledi.
Ensari, sıcaklık düzenlemesi ile duygu ve uyku düzenlemesinin beyinde ortak mekanizmalar üzerinden yürütüldüğüne dikkat çekerek, “Bu nedenle sıcağın ruhsal duruma etkisi dolaylı değil, doğrudan.” dedi.
Sıcakla birlikte sıvı ve elektrolit kaybı, artan uyarılmışlık ve uyku düzenindeki bozulmanın bir araya gelmesinin dürtü kontrolünü olumsuz etkileyebileceğini belirten Ensari, bunun öfke ve stres düzeyine de yansıyabileceğini ifade etti.
Nem, sıcaklığın etkisini artırıyor
Yüksek nemin de tabloyu ağırlaştırabileceğini belirten Ensari, terin buharlaşmasının zorlaşması nedeniyle vücudun yeterince serinleyemediğini söyledi.
Ensari, “Öfke patlaması fren mekanizmasının zayıfladığı, gazın ise güçlendiği bir nörobiyolojik denge sorunu. Nem bu tabloyu ağırlaştırır. Çünkü terin buharlaşmasını engelleyerek vücudun tek etkili serinleme mekanizmasını devre dışı bırakır. Beden serinleyemedikçe uyarılmışlık düzeyi düşmez.” ifadelerini kullandı.
Sıcak hava uyku düzenini bozabiliyor
Aşırı sıcakların ruhsal sağlık üzerindeki etkilerinde uykunun da önemli bir rolü bulunuyor. Ensari, uykuya geçişin vücudun ısı kaybetmesiyle yakından ilişkili olduğunu belirtti.
Ortam sıcaklığının yüksek olması halinde vücudun yeterince ısı kaybedemediğini aktaran Ensari, bunun uykuya dalmayı zorlaştırabileceğini ve gece boyunca uyanmaların artabileceğini ifade etti.
Uyku kalitesindeki bozulmanın depresyon, bipolar bozukluk ve psikotik bozukluklarda ruhsal belirtilerin alevlenme riskini artırabileceği belirtildi.
Psikiyatrik ilaç kullananlar daha dikkatli olmalı
Sıcak havalarda psikiyatrik ilaç kullanan kişilerin daha dikkatli olması gerektiğini belirten Ensari, bazı ilaçların vücudun ısı düzenleme kapasitesi ve yan etkileri açısından ek risk oluşturabileceğine dikkat çekti.
Antipsikotik, antikolinerjik, antidepresan ve uyarıcı grubu ilaç kullananların sıcak havalarda sıvı-elektrolit dengelerine ve genel durumlarına daha fazla dikkat etmesi gerektiği aktarıldı.
Ensari, sıcaklığın herkes için aynı noktada kritik hale gelmediğini de belirterek, riskin sıcaklık yükseldikçe kademeli olarak artabileceğini söyledi. Yaş, eşlik eden kardiyovasküler ve nörolojik hastalıklar, kullanılan ilaçların sayısı, alkol tüketimi, sıcağa uyum düzeyi ve nem oranının kişisel riski etkileyebileceği ifade edildi.
Sıcakta ruh ve beden sağlığı için öneriler
Prof. Dr. Hülya Ensari, sıcak havalarda özellikle şu noktalara dikkat edilmesini önerdi:
- Yatak odasını mümkün olduğunca serin ve hava akımlı tutun. Serinletme imkanı yoksa uyumadan 1-2 saat önce odayı havalandırın.
- Uyku öncesinde ılık duş alın.
- Akşam saatlerinde alkol tüketiminden kaçının.
- Sıvı tüketimini gün içine yayın.
- 11.00-16.00 saatleri arasında mümkün olduğunca dış ortamda bulunmayın.
- Psikiyatrik ilaç kullanan yakınların sıvı tüketimini ve bilinç durumunu takip edin.
- Konfüzyon, konuşma bozukluğu veya terlemenin kesilmesi gibi durumlarda acil sağlık değerlendirmesi alın.
- Kullanılan psikiyatrik ilaçları hekime danışmadan bırakmayın veya dozunu değiştirmeyin.