- Zelenskiy, Kiev'de Lenin'in devrildiği alana Ivan Mazepa anıtı dikilmesini önerdi.
- Mazepa, Ukrayna'da bağımsızlık mücadelesinin öncü isimlerinden biri olarak görülüyor.
- Öneri, Ukrayna'nın Sovyet ve Rus mirasından uzaklaşma sürecinin yeni adımı olarak değerlendiriliyor.
- Tarihçiler destek verirken, bazı uzmanlar anıtın seçilen konumuna ilişkin farklı görüşler dile getiriyor.
Kiev'in Taras Şevçenko Bulvarı'nda bulunan Lenin anıtı, Aralık 2013'te Euromaidan protestoları sırasında göstericiler tarafından yıkılmıştı. O tarihten bu yana boş kalan kaide, Ukrayna'nın Sovyet geçmişiyle hesaplaşmasının simgelerinden biri haline geldi.
Zelenskiy, Haziran ayında yaptığı açıklamada, bu noktaya Ukrayna tarihinin önemli figürlerinden Hetman Ivan Mazepa'nın heykelinin dikilmesini önererek, "Lenin'in düştüğü yerde Mazepa dimdik duracak." ifadelerini kullandı.
Mazepa neden önemli?
Ivan Mazepa, 17. yüzyıl sonları ile 18. yüzyıl başlarında Kazak Hetmanlığı'nın liderliğini yaptı. Uzun yıllar Rus Çarı I. Petro ile iş birliği yapan Mazepa, daha sonra İsveç Kralı XII. Karl ile ittifak kurarak Ukrayna'nın Moskova'dan bağımsızlığını sağlamaya çalıştı.
Ukrayna'da bağımsızlık mücadelesinin öncülerinden biri olarak görülen Mazepa, Rusya'da ise tarih boyunca "hain" olarak nitelendirildi. Zelenskiy de Rusya'nın yüzyıllardır Mazepa'yı karalayarak Ukraynalıların kendi tarihine yabancılaşmasını amaçladığını savundu.
Dekolonizasyon sürecinin parçası
Lenin heykelinin yerine Mazepa anıtı dikilmesi önerisi, Ukrayna'nın son yıllarda hız verdiği dekomünizasyon ve dekolonizasyon politikalarının devamı niteliğinde görülüyor.
2015 yılında yürürlüğe giren yasalar kapsamında ülkedeki komünist semboller kaldırılırken, Rus tarihini ve kültürünü temsil eden çok sayıda anıt ile sokak adı da değiştirildi. Son dönemde Puşkin ve Mihail Bulgakov gibi Rus kültürüne ait isimlerin anıtlarının kaldırılması da bu sürecin dikkat çeken adımları arasında yer aldı.
Kamuoyu ikiye ayrıldı
Tarihçiler ve kültür uzmanlarının önemli bölümü Mazepa'nın Ukrayna tarihindeki yerinin daha görünür hale getirilmesini desteklerken, bazı akademisyenler ise seçilen konumun sembolik açıdan doğru olup olmadığını tartışıyor.
Kültür tarihçisi Nataliia Kryvda, Ukrayna'nın halen tamamlanmamış bir dekolonizasyon sürecinden geçtiğini belirterek, ulusal kahramanların kamusal alanda temsil edilmesinin kimlik inşası açısından önemli olduğunu söyledi.
Buna karşın bazı uzmanlar, Mazepa gibi önemli bir figür için daha farklı ve tarihi açıdan daha uygun bir alan seçilmesi gerektiğini savunuyor.