- YKS tercih döneminde kontenjanların azalması ve eğitim maliyetlerindeki artış adayların tercihlerini etkiliyor.
- Uzmanlar, vakıf üniversitelerinde burs koşulları ve sonraki yıllardaki ücret artışlarının dikkatle incelenmesi gerektiğini vurguladı.
- Tercih yapılırken yalnızca başarı sırası değil, öğrencinin hedefleri ve uzun vadeli planlarının da dikkate alınması önerildi.
Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) sonuçlarının açıklanmasının ardından milyonlarca aday için tercih süreci başladı. ÖSYM takvimine göre tercih işlemleri 29 Temmuz-10 Ağustos tarihleri arasında yapılacak. Adaylar tercih listelerinde en fazla 24 programa yer verebilecek.
Bu yıl tercih döneminde yalnızca başarı sırası ve taban puanlar değil, artan eğitim ücretleri ve yaşam maliyetleri de adayların kararlarını doğrudan etkiliyor.
Yükseköğretimde kontenjanlar yaklaşık 47 bin azaldı
Eğitim uzmanı Salim Ünsal'ın değerlendirmesine göre, özel kontenjanlar hariç yükseköğretim kontenjanı geçen yıl yaklaşık 794 binden 747 bine geriledi. Böylece devlet ve vakıf üniversitelerinde toplam kontenjan yaklaşık 47 bin kişi azaldı.
Ünsal, kontenjan düşüşünün ağırlıklı olarak düşük başarı sıralarından öğrenci alan vakıf üniversitelerinde gerçekleştiğini belirterek, hukuk, mühendislik ve diş hekimliği gibi bölümlerde geçen yıla benzer bir tablo beklediğini ifade etti.
Öte yandan sınava başvuran ve puanı hesaplanan aday sayısındaki düşüşün, kontenjan azalmasının etkisini önemli ölçüde dengelemesi bekleniyor.
Vakıf üniversitelerinin ücretleri ortalama yüzde 31 arttı
Salim Ünsal'ın liste fiyatları üzerinden yaptığı hesaplamaya göre vakıf üniversitelerindeki lisans ve ön lisans programlarının ücretleri bu yıl ortalama yüzde 31 yükseldi.
Dört yıllık lisans programlarının ortalama ücreti yüzde 34 artışla 428 bin 681 TL'den 573 bin 117 TL'ye çıktı. İki yıllık ön lisans programlarında ise ortalama ücret yaklaşık 304 bin TL seviyesine ulaştı.
Programlar arasında ise büyük fiyat farklılıkları dikkat çekti. Nişantaşı Üniversitesi Tıp Fakültesi'nin liste fiyatı 3 milyon 740 bin TL'ye kadar yükselirken, Ünsal tercih ve kurum burslarının bu rakamları önemli ölçüde düşürebileceğini söyledi.
Ünsal'ın aktardığı verilere göre Koç Üniversitesi'nin yıllık reel ücreti yaklaşık 2 milyon 180 bin TL, Sabancı Üniversitesi'nin 2 milyon 170 bin TL, Özyeğin Üniversitesi'nde ise bazı programların ücretleri 1 milyon 800 bin TL ile 1 milyon 900 bin TL arasında değişiyor.
Vakıf üniversiteleri 80 milyar TL'nin üzerinde gelir hedefliyor
Bu yıl vakıf üniversiteleri toplam 176 bin 80 öğrenci almayı hedefliyor. Kontenjanların tamamen dolması ve ilave burs verilmemesi halinde liste fiyatları üzerinden yaklaşık 80 milyar 376 milyon TL gelir elde edilmesi öngörülüyor.
Geçen yıl ise 193 bin 847 kişilik kontenjanın 145 bin 319'u dolmuş, hedeflenen 66 milyar 179 milyon TL yerine yaklaşık 47 milyar 16 milyon TL gelir elde edilmişti.
Ekonomik koşullar nedeniyle bu yıl da doluluk oranının yüzde 70-75 seviyelerinde kalacağı tahmin ediliyor.
Burs şartlarına dikkat uyarısı
2026 kontenjanlarının yüzde 14'ü tam burslu, yüzde 68'i yüzde 50 burslu, yüzde 4'ü yüzde 25 burslu ve yüzde 13'ü ücretli öğrenciler için ayrıldı.
Ünsal, vakıf üniversitelerinin gerçek ücret politikasını değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:
"Vakıf üniversitelerinin gerçek fiyatı aslında yüzde 50 ücretleri ne kadarsa o fiyatlar normalde."
Uzmanlar, tercih yapacak adayların bursun hazırlık sınıfını kapsayıp kapsamadığını, hangi şartlarda kesilebileceğini ve sonraki yıllardaki zamların hangi ücret üzerinden hesaplanacağını mutlaka öğrenmeleri gerektiğini vurguluyor.
Şehir dışı tercihleri azalıyor
Artan kira, ulaşım ve yaşam giderleri nedeniyle öğrencilerin farklı şehirlerde üniversite okuma eğiliminde son yıllarda düşüş yaşandığı belirtiliyor.
Özellikle İstanbul'da yaşayan ailelerin, başka şehirde devlet üniversitesi okumanın maliyetini İstanbul'daki yüzde 50 burslu vakıf üniversiteleriyle karşılaştırdığı ifade ediliyor.
Ünsal'ın paylaştığı verilere göre İstanbul'dan üniversiteye yerleşen öğrencilerin yaklaşık yüzde 76'sı eğitimine yine İstanbul'da devam ediyor.
İstihdam oranı en yüksek bölüm tıp oldu
TÜİK verilerine göre lisans mezunlarının kayıtlı istihdam oranı yüzde 74, ön lisans mezunlarında ise yüzde 66 seviyesinde bulunuyor.
En yüksek kayıtlı istihdam oranı yüzde 95 ile tıp bölümünde görülürken, tıbbı özel eğitim öğretmenliği, havacılık elektrik ve elektroniği, matematik mühendisliği ile hemşirelik bölümleri de üst sıralarda yer aldı.
Lisans mezunlarının ilk işe giriş süresi ortalama 14 ay, ön lisans mezunlarında ise 16 ay olarak hesaplandı.
"Her tercih öğrencinin hayalinde bir karşılık bulmalı"
Tercih dönemine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Salim Ünsal, adayların yalnızca puan ve başarı sırasına odaklanmaması gerektiğini belirtti.
Ünsal, istemedikleri bir bölüme yerleşmek yerine gerekirse yeniden sınava hazırlanmanın daha doğru olabileceğini ifade ederek şu değerlendirmeyi yaptı:
"Tercih listesine girecek her programın mutlak surette öğrencinin zihninde bir karşılığının, hayalinde bir karşılığının olması gerekiyor."