Kurban Bayramı yaklaşırken hepimizin zihninde benzer sahneler canlanıyor değil mi?
Sabah erkenden başlayan telaş… Kalabalık sofralar… Bir yanda kavurmalar, diğer yanda “Bir dilim daha baklava al” ısrarları ve çoğu zaman aynı cümle: “Bayramdan bayrama oluyor, bir şey olmaz…”
Aslında tam da burada biraz durup düşünmek gerekiyor. Çünkü vücut, “bayram” olduğunu bilmiyor. Siz birkaç gün kaçamak yaptığınızı düşünseniz de metabolizmanız o yoğun yağ, şeker ve fazla porsiyonu gerçek bir yük olarak algılıyor.
Özellikle diyabeti, tansiyon problemi, insülin direnci ya da karaciğer yağlanması olan kişiler için bayram sofraları bazen fark edilmeden metabolik bir stres testine dönüşebiliyor.
Peki ne yapacağız? Bayramda et yemeyecek miyiz, tatlıdan tamamen uzak mı duracağız? Elbette hayır.
Ben sağlıklı beslenmeyi hiçbir zaman yasaklarla açıklamayı doğru bulmuyorum. Çünkü sürdürülebilir olan şey korkuyla değil, dengeyle kurulan düzendir. Bayram sofrasında kavurma da olabilir, tatlı da… Ama mesele neyi, ne kadar ve ne sıklıkta tükettiğimizdir.
Kurban Bayramı’nda yapılan en büyük hatalardan biri, etin kesilir kesilmez tüketilmesi. Oysa yeni kesilmiş et hem daha serttir hem de sindirimi oldukça zordur. Sonrasında “Midem yandı”, “Şişkinlik oldu”, “Hazmedemedim” şikâyetlerini çok sık duyarız. Etin en az bir gün dinlendirilmesi hem lezzeti hem de sindirimi açısından çok daha sağlıklıdır.
Bir diğer mesele de pişirme yöntemi…
Bayram sabahı kavurma kokusu elbette hepimize tanıdık geliyor. Ancak et zaten kendi içinde ciddi miktarda yağ içerirken bir de üzerine ekstra yağ eklenmesi, özellikle kalp-damar sağlığı açısından işleri zorlaştırabiliyor. Eti mümkün olduğunca kendi yağıyla, kızartmadan ve kontrollü pişirmek önemli.
Ama sadece eti konuşmak yetmez. Çünkü çoğu sofrada eksik olan şey aslında denge. Kocaman et tabaklarının yanında bazen neredeyse hiç sebze olmuyor. Oysa sindirim sisteminin en büyük yardımcısı lifli besinlerdir. Bol salata, zeytinyağlı sebzeler, ayran ya da yoğurt gibi eşlikçiler hem mideyi rahatlatır hem de kan şekeri dalgalanmalarını azaltmaya yardımcı olur.
Tatlı kısmına gelirsek… İşte orada da “Bayramda sayılmaz” düşüncesi devreye giriyor. Ancak özellikle şerbetli tatlılar kan şekerini çok hızlı yükseltebilir. Sonrasında halsizlik, ani acıkma, uyku hali ve tekrar yeme isteği ortaya çıkabilir. Benim önerim her gittiğiniz yerde tatlı yemek yerine gerçekten istediğiniz tatlıyı küçük porsiyonla tercih etmenizdir. Çünkü bazen mesele miktar değil, farkında olmadan gün içine yayılan tekrarlar oluyor.
Bir de su konusu var ki en çok ihmal edilenlerden biri…Bayram boyunca artan et tüketimiyle birlikte vücudun su ihtiyacı da artıyor. Yeterli su içilmediğinde ödem, halsizlik, kabızlık ve şişkinlik çok daha belirgin hale geliyor. O yüzden gün içinde su içmeyi “aklıma gelirse” şeklinde değil, bilinçli bir alışkanlık olarak düşünmek gerekiyor.
Şunu da özellikle söylemek isterim: Bayram sonrası tartıda gördüğünüz her artış gerçek yağ artışı değildir. Çoğu zaman fazla tuz, yoğun karbonhidrat tüketimi, sindirim sistemindeki yük ve ödem nedeniyle geçici bir şişkinlik yaşanır. Bu yüzden bayram sonrası aç kalmak, ağır detokslar yapmak ya da kendinizi cezalandırmak doğru değildir. En iyi yöntem yeniden normal düzeninize dönmektir.
Çünkü sağlıklı yaşam dediğimiz şey; bir günde bozulan ya da bir günde düzelen bir süreç değil. Önemli olan, özel günlerde bile bedeninizi duymayı unutmamaktır.
Bu bayram sofralarınız bereketli olsun… Ama yalnızca tabaklarınız değil, sağlığınız da korunsun.