- ABD'de çocuklarda gribe bağlı ölümlerin ardından uzmanlar, bağışıklık sorunu ve kronik hastalığı bulunan çocukların yüksek risk taşıdığını açıkladı.
- Solunum güçlüğü ve morarma gibi acil belirtilere dikkat çekilirken antiviral tedavide ilk 48 saatin kritik olduğu vurgulandı.
- Ağır komplikasyonları önleyen grip aşısının önemi yinelenirken SGK'nın risk gruplarına ücretsiz aşı desteği sağladığı hatırlatıldı.
ABD'de 2026-2027 grip sezonunda çocuklarda gribe bağlı ölüm vakalarının bildirilmesi, mevsimsel influenza enfeksiyonunun özellikle küçük yaş gruplarında oluşturabileceği riskleri yeniden gündeme taşıdı. Colorado'da doğrulandığı belirtilen ilk çocuk ölümünün ardından bir vakanın daha bildirilmesi üzerine uzmanlar, H1N1 virüsünün bu sezon daha ağır seyredip seyretmediğine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Ahmet Güzel, ailelerin özellikle nefes alma güçlüğü, morarma, bilinç değişikliği ve sıvı kaybı gibi belirtileri ciddiye alması gerektiğini vurguladı.
H1N1 virüsü bu sezon daha mı tehlikeli?
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerinin (CDC) ekim ayında raporladığı belirtilen çocuk ölüm vakaları, 2026-2027 grip sezonuna ilişkin endişeleri artırdı. Ancak uzmanlara göre ölüm vakalarının erken dönemde bildirilmesi, H1N1 virüsünün önceki yıllara kıyasla daha saldırgan hale geldiğini tek başına göstermiyor. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Ahmet Güzel, H1N1'in yeni ortaya çıkan bir virüs olmadığını, uzun yıllardır mevsimsel gribe neden olan Influenza A alt tipleri arasında bulunduğunu belirtti.
Hastalığın ağırlığının yalnızca virüsün özelliklerine bağlı olmadığını ifade eden Güzel, şu değerlendirmeyi yaptı:
"Bu durum virüsün her sene yenilenen genetik özellikleri kadar etkilediği yaş aralığı, hastanın bağışıklık durumu, eşlik eden kronik hastalık varlığı ve aşılanma durumu gibi birçok faktörden etkileniyor. Son zamanlarda gribe bağlı bildirilen erken çocuk ölümleri ciddiye alınmalı; ancak birkaç vakadan hareketle bu sezonun tüm çocuklarda daha ağır geçeceği sonucuna varmak doğru olmaz."
Çocuklarda gripte hangi belirtiler tehlikeli?
Prof. Dr. Ahmet Güzel, gribe yakalanan çocuklarda bazı belirtilerin acil tıbbi değerlendirme gerektirdiğine dikkat çekti. Özellikle solunum güçlüğü, bilinç değişikliği ve sıvı kaybının hastalığın ağır seyrettiğine işaret edebileceğini belirten Güzel, aileleri şu sözlerle uyardı:
"Çocuklarda hızlı veya güçlükle nefes alma, kaburgaların nefes alırken içeri çekilmesi, dudaklarda morarma, belirgin uyku hâli ya da uyandırılamama, nöbet, sıvı alamama, düşmeyen ateş, beslenememe ve idrar çıkışının belirgin azalması özellikle ailelerin dikkat etmesi gereken hususlardır."
Uzmanın dikkat çektiği acil uyarı işaretleri arasında şunlar bulunuyor:
- Hızlı veya zorlanarak nefes alma
- Nefes alırken kaburgaların içeri çekilmesi
- Dudaklarda morarma
- Aşırı uyku hâli veya uyandırılamama
- Nöbet geçirme
- Sıvı alamama
- Düşmeyen ateş
- Beslenememe
- İdrar miktarında belirgin azalma
Bu belirtilerin ortaya çıkması durumunda vakit kaybetmeden tıbbi yardım alınması gerekiyor. Özellikle küçük bebeklerde ateş, çocuğun yaşına bağlı olarak tek başına da acil değerlendirme gerektirebiliyor.
Grip belirtileri geçtikten sonra yeniden başlarsa dikkat
Gribin bazı çocuklarda ilk iyileşme belirtilerinin ardından yeniden ağırlaşabileceğini belirten Prof. Dr. Güzel, ailelerin bu süreçte dikkatli olması gerektiğini söyledi.
Güzel, "Ateş ve öksürük seyri düzeldikten hemen sonra yeniden öksürük ataklarının başlaması ve bu duruma solunum sıkıntısının eklenmesi hastalık seyri için oldukça önemlidir. Bu durum hastalığın ileri bir safhaya taşındığını gösteren önemli bir bulgudur." uyarısında bulundu.
Uzmanlara göre çocuğun genel durumunun değerlendirilmesinde yalnızca ateşin derecesi değil, solunum şekli, bilinç durumu, beslenmesi ve sıvı alımı da önem taşıyor.
Grip tedavisinde ilk 48 saat neden önemli?
Mevsimsel gripte antiviral tedavinin zamanlaması, özellikle ağır hastalık riski bulunan kişiler açısından önem taşıyor. Prof. Dr. Ahmet Güzel, oseltamivir gibi antiviral ilaçlardan en yüksek yararın belirtilerin başlamasını izleyen ilk 48 saat içerisinde sağlanabildiğini belirtti. Ancak bu sürenin aşılması, tedavinin artık etkili olmayacağı anlamına gelmiyor.
Güzel, "Hastaneye yatırılan, ağır veya ilerleyici hastalığı olan ya da yüksek risk taşıyan hastalarda 48 saat geçse de tedavi yararlı olabilir; test sonucunu beklemek nedeniyle geciktirilmemelidir." dedi.
Uzman, hafif seyirli grip geçiren her sağlıklı çocukta antiviral ilaç kullanımının gerekli olmadığını, tedavi kararının hastanın klinik durumuna göre hekim tarafından verilmesi gerektiğini vurguladı.
Grip kimlerde daha ağır seyredebilir?
Grip enfeksiyonu her yaş grubunda görülebilse de bazı kişilerde zatürre ve solunum yetmezliği gibi ciddi komplikasyonlara yol açabiliyor. Özellikle 2 yaş altındaki çocuklar, 65 yaş üzerindeki bireyler, bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler ve kronik hastalığı bulunanlar daha yüksek risk taşıyor. Prof. Dr. Güzel, ağır grip tablosunun yalnızca bilinen sağlık sorunu olan kişilerle sınırlı olmadığını belirterek şu ifadeleri kullandı:
"Kalp ve akciğer hastalıkları, diyabet, bağışıklık baskılanması ve bazı nörolojik hastalıklar ağır grip riskini artırır; fakat önceden bilinen hastalığı olmayan kişilerde de ağır zatürre, solunum yetmezliği veya nadiren beyin tutulumu gelişebilir."
Çocuklarda grip aşısı kaç doz uygulanıyor?
Uzmanlar, mevsimsel grip aşısının özellikle ağır hastalık ve hastaneye yatış riskini azaltmada önemli rol oynadığını belirtiyor. Prof. Dr. Ahmet Güzel, çocuklarda aşılama takviminin yaşa ve daha önce yapılan grip aşılarına göre değişebildiğini açıkladı.
- 6 ay-8 yaş: Daha önce yeterli sayıda grip aşısı uygulanmamış çocuklarda, en az dört hafta arayla iki doz gerekebiliyor. Aşı geçmişi yeterli olanlarda ise genellikle tek doz uygulanıyor.
- 9 yaş ve üzeri: Çoğu durumda her grip sezonunda tek doz aşı yeterli kabul ediliyor.
Grip aşısının enfeksiyonu tamamen önleme garantisi bulunmasa da ağır hastalık, hastaneye yatış ve ölüm riskinin azaltılmasına katkı sağladığı belirtiliyor.
SGK grip aşısını kimlere ücretsiz karşılıyor?
Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Dr. Songül Özer, Sosyal Güvenlik Kurumunun belirli risk gruplarındaki kişilerin grip aşısı bedelini mevzuatta belirtilen koşullarla karşıladığını açıkladı. Özer'in verdiği bilgilere göre ücretsiz aşılama kapsamında değerlendirilebilen gruplar arasında 65 yaş ve üzerindeki bireyler, huzurevi ve bakımevi sakinleri, gebeliğin üçüncü ayından sonraki dönemde bulunan hamileler ile belirli kronik hastalıklara sahip kişiler yer alıyor.
Kalp ve damar hastalıkları, KOAH, diğer kronik akciğer hastalıkları ve böbrek yetmezliği de değerlendirmeye alınan sağlık sorunları arasında bulunuyor. Vatandaşlar, e-Nabız üzerinden 'İnfluenza (Grip) Risk Durumu' bölümünü kontrol ederek risk grubu bilgilerini inceleyebiliyor. Aşının SGK kapsamında karşılanıp karşılanmayacağı ise güncel geri ödeme koşullarına göre belirleniyor.
Grip aşısı ne zaman yaptırılmalı?
Dr. Songül Özer, grip aşısı için sonbahar aylarının önemine dikkat çekerek şu bilgileri paylaştı:
“Ekim-kasım ayları aşı olmak için ideal zamanlardır. Ama salgın mevcutsa veya salgın şüphesi olan yerlere seyahat yapılacaksa bu dönem dışında da aşılama uygulanabilir. Grip aşısının koruyuculuğu yaklaşık %60-65 seviyesindedir.”
Uzmanlar, aşı etkinliğinin yaşa, kişinin bağışıklık durumuna ve dolaşımdaki virüslerle aşının uyumuna göre değişebileceğini belirtiyor. Bu nedenle grip aşısı yaptıran kişilerin de enfekte olabileceği, ancak aşının özellikle ağır hastalıklardan korunmada önemli olduğu vurgulanıyor.
Grip aşısı grip hastalığına neden olur mu?
Grip aşısına ilişkin en yaygın yanlış inanışlardan biri de aşının doğrudan grip hastalığına yol açtığı düşüncesi. Dr. Songül Özer, inaktif grip aşılarının canlı ve çoğalabilen influenza virüsü içermediğini belirterek şu açıklamayı yaptı:
“Eczanelerde satılan aşılar inaktif (ölü) virüs içerdiğinden, aşının doğrudan gribe yol açması tıbben mümkün değildir. Vücutta henüz koruyuculuk başlamadan virüse maruz kalınırsa veya aşının kapsamadığı farklı bir virüs suşu bulaşırsa kişi grip olabilir.”
Aşı sonrasında enjeksiyon bölgesinde ağrı, kızarıklık, şişlik ve hassasiyet görülebiliyor. Bazı kişilerde kısa süreli halsizlik, kırgınlık ve baş ağrısı da gelişebiliyor. Özer, nadir görülen ciddi alerjik reaksiyonlar konusunda da dikkatli olunması gerektiğini belirtti.
Türkiye'de gripten korunmak için nelere dikkat edilmeli?
ABD'de bildirilen çocuk ölüm vakalarının Türkiye'deki grip sezonunun da aynı ağırlıkta geçeceği anlamına gelmediğini belirten Prof. Dr. Güzel, değerlendirme için Sağlık Bakanlığının güncel sürveyans verilerinin izlenmesi gerektiğini ifade etti. Uzmanlar, gripten korunmada aşılamanın yanı sıra el hijyenine dikkat edilmesi, hastalık belirtileri bulunan kişilerin mümkün olduğunca evde kalması ve ortak kullanılan eşyaların temizliğinin önem taşıdığını vurguluyor.
Özellikle okul çağındaki çocukların sık kullandığı kalem, silgi ve benzeri eşyalar ile evde ortak kullanılan havlu gibi ürünlerde hijyen kurallarına dikkat edilmesi öneriliyor. Çocuklarda grip sırasında solunum güçlüğü, morarma, bilinç değişikliği veya belirgin sıvı kaybı gibi bulguların ortaya çıkması durumunda ise gecikmeden acil sağlık hizmetine başvurulması gerekiyor.