- Hindistan'ın en büyük tekstil geri dönüşüm merkezlerinden Panipat'ta, fabrikalardaki iş kazaları ve uzuv kayıpları ciddi boyutlara ulaştı.
- Bir aktivist günde en az bir işçinin uzvunu kaybettiğini tahmin ederken, bir haftalık hastane takibinde altı ağır uzuv yaralanması vakası tespit edildi.
- İşçilerin çoğu kayıt dışı çalışıyor; fabrikalarda koruyucu ekipman ve güvenlik eğitimi eksikliği yaşanıyor.
- Kentte yaklaşık 20 bin fabrikada 300 bin kişi çalışıyor. Geri dönüştürülen tekstil ürünleri H&M Home, Ikea, Primark, Tesco ve Walmart gibi uluslararası markaların pazarlarına ulaşıyor.
Hindistan'ın kuzeyindeki Haryana eyaletinde bulunan Panipat kenti, dünyanın en büyük tekstil geri dönüşüm merkezlerinden biri olarak faaliyet gösteriyor.
ABD, Kanada ve Avrupa'da kullanıldıktan sonra atılan giysiler, kentteki fabrikalara getirilerek liflerine ayrılıyor ve yeniden ipliğe dönüştürülüyor.
Ancak küresel tekstil sektörüne ham madde ve ürün sağlayan bu endüstride çalışanlar, ağır iş kazaları ve yetersiz güvenlik önlemleriyle karşı karşıya.
Panipat'ta işçi yaralanmaları ve uzuv kayıplarını yaklaşık beş yıldır takip eden çevre aktivisti Ramesh Chaudhary, her gün en az bir işçinin elini veya bacağını kaybettiğini, bazı günlerde bu sayının beşe kadar çıkabildiğini tahmin ediyor.
Chaudhary, bilgileri kentteki fabrikalara işçi sağlayan aracılar üzerinden topladığını ve tüm kazaların kendisine ulaşmadığını belirtiyor.
Bir haftalık hastane takibinde de tekstil fabrikalarında çalışan altı kişinin ağır uzuv yaralanması geçirdiği tespit edildi. 17-24 Ağustos tarihleri arasında 11 özel hastane ve iki devlet hastanesinden derlenen kayıtlarda iki işçinin bir kolunu, bir işçinin iki kolunu, bir işçinin elini, bir işçinin bacağını kaybettiği, bir diğerinin ise parmaklarından yaralandığı belirlendi.
19 yaşındaki işçi iki kolunu kaybetti
Sektördeki çalışma koşullarının sonuçlarını yaşayan isimlerden biri de 19 yaşındaki Suraj Kumar oldu.
Batı Bengal eyaletinden Panipat'a çalışmak için gelen Kumar, üç ay boyunca tekstil parçalarını parçalama makinelerine beslemekle görevliydi. Ağustos sonunda makinede meydana gelen elektrik kısa devresi nedeniyle parçalama mekanizmasına sürüklenen genç işçinin iki kolu ağır şekilde ezildi.
Ailesine para göndermek amacıyla çalışmaya başladığını belirten Kumar, yaşadığı kazanın ardından geleceğine ilişkin belirsizlikle karşı karşıya kaldı.
Kumar, “İki kolumu kaybetmektense ölmüş olmayı dilerdim” sözleriyle yaşadığı durumu anlattı.
Fabrikalarda koruyucu ekipman ve eğitim eksikliği
İş kazalarının başlıca nedenleri arasında makinelerde gerekli güvenlik mekanizmalarının bulunmaması gösteriliyor.
Chaudhary, çalışanların dönen makinelere sıkışması halinde elektrik kesilse bile makinelerin hemen durmadığını ve bu durumun ağır yaralanmalara yol açabildiğini belirtiyor.
Fabrikalarda yapılan ziyaretlerde işçilerin koruyucu ekipman kullanmadığı gözlemlenirken, görüşülen çalışanlar da herhangi bir iş güvenliği eğitimi almadıklarını aktardı.
Hindistan'da 1948 tarihli Fabrikalar Yasası, işverenlere çalışanların sağlık ve güvenliğini koruma yükümlülüğü getiriyor. Yasa ayrıca ciddi iş kazalarının yetkililere bildirilmesini zorunlu kılıyor.
Ancak iş güvenliği denetimlerinin etkinliği tartışma konusu. Safe in India Foundation kurucu ortağı Sandeep Sachdeva, uluslararası alıcıların gerçekleştirdiği fabrika denetimlerinde iş güvenliği ve çalışma koşullarından çok ürün kalitesine odaklanıldığını belirtiyor.
Sachdeva ayrıca hükümet müfettişlerinin denetim öncesinde fabrikalara haber vermek zorunda olmasının, güvenli olmayan çalışma ortamlarının tespit edilmesini zorlaştırdığını savunuyor.
İşçilerin yüzde 90'ından fazlası kayıt dışı çalışıyor
Panipat'taki tekstil geri dönüşüm sektöründe yaklaşık 20 bin fabrika bulunuyor. Bu tesislerde yaklaşık 300 bin kişi istihdam ediliyor.
Hindistan tekstil sektörü, tarımın ardından ülkenin en fazla istihdam sağlayan ikinci sektörü konumunda. Sektörde doğrudan çalışan kişi sayısının 45 milyonu aştığı, çalışanların yaklaşık yüzde 92'sinin kayıt dışı istihdam edildiği tahmin ediliyor.
Panipat'ta ise işçilerin yüzde 90'ından fazlasının kayıt dışı çalıştığı belirtiliyor.
Bu durum, iş kazası geçiren çalışanların tazminat, emeklilik, rehabilitasyon ve düzenli gelir gibi haklara erişimini zorlaştırıyor. Fabrikalarda çoğunlukla geçici sözleşmelerle veya parça başı ücret karşılığında çalışan işçiler, ciddi yaralanmaların ardından işlerini ve gelir kaynaklarını kaybedebiliyor.
Uzuvlarını kaybeden işçiler tazminat alamıyor
Panipat'ta 18 yıl boyunca fabrikalarda çalışan Ramashankar Singh de iş kazası nedeniyle bacağını kaybeden işçiler arasında yer alıyor.
Geçen yıl ayağına sıcak bir rulman parçası düşen Singh'in yarası enfeksiyon kaptı. Doktorlar, enfeksiyonun ilerlemesi üzerine bacağını dizinin üstünden ampute etmek zorunda kaldı.
Fabrika sahibinin kendisine başka bir iş ve engelli maaşı konusunda yardım sözü verdiğini belirten Singh, bu sözlerin yerine getirilmediğini söyledi. Singh, bir yardım kuruluşunun sağladığı protez bacakla yaşamını sürdürüyor.
2017 yılında bir makineye elini kaptırarak kolunu kaybeden Indrapal Singh ise altı yıl boyunca hukuki mücadele yürütmesine rağmen tazminat alamadığını anlattı. Singh, bugün yalnızca 5 bin 700 rupi, yaklaşık 45 sterlin tutarında devlet desteği aldığını belirtti.
Panipat'taki bir polis karakolunun sorumlusu Arvind Kumar, bu yıl kendi karakollarına yalnızca üç iş kazasının bildirildiğini, bunlardan birinin ölümle sonuçlandığını söyledi. Kumar, iş kazalarının yüzde 1'inden azının polise ulaştığını ve resmi kayıtlara geçtiğini ifade etti.
Vakaların çoğunun resmi yargı sürecine taşınmadan, işverenlerle işçiler arasında çözüldüğü belirtiliyor. Bu durumda işverenler genellikle ilk tedavi masraflarını karşılıyor ancak işçilerin uzun vadeli bakım ve geçim sorunlarıyla baş başa kaldığı aktarılıyor.
Küresel markalara ürün sağlıyor
Panipat'ta geri dönüştürülen tekstil ürünleri, uluslararası pazarlara ulaşıyor. Kentteki fabrikalarda üretilen ev tekstili ürünlerinin H&M Home, Ikea, Primark, Tesco ve Walmart gibi markaların tedarik zincirlerinde yer aldığı belirtiliyor.
Yılda 1 milyon tondan fazla kullanılmış giysinin işlendiği kentte, tekstil atıklarının yeniden üretime kazandırılması küresel geri dönüşüm ekonomisinin önemli bir parçasını oluşturuyor.
Ancak sektördeki iş kazaları, geri dönüşüm faaliyetlerinin arkasındaki çalışma koşullarını ve iş güvenliği denetimlerinin yeterliliğini gündeme taşıyor.