- Lewes Belediye Meclisi, kasabadaki tüm ağaç, çit ve ormanların “özsel değerini” tanıyan Ağaç Tüzüğü'nü oy birliğiyle kabul etti.
- Tüzük, ağaçların gelişme, doğal yaşam döngülerini sürdürme, ekolojik işlevlerini yerine getirme ve evrimsel süreçlerini devam ettirme hakkına sahip olduğunu kabul ediyor.
- Karar, tek tek ağaçlar için alınan yerel koruma kararlarından farklı olarak tüm kasabayı kapsayan ilk kapsamlı koruma çerçevesi niteliği taşıyor.
- Lewes'in kararı, doğaya hukuki haklar tanınmasını savunan ve Bolivya, Panama ile Yeni Zelanda gibi ülkelerde de karşılık bulan uluslararası “doğanın hakları” hareketinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.
İngiltere'nin East Sussex bölgesindeki Lewes kasabasında belediye meclisi, ağaçların yalnızca korunması gereken doğal varlıklar değil, kendi başlarına değere sahip canlı unsurlar olduğu yaklaşımını resmî bir politika haline getirdi.
Lewes Şehir Meclisi, perşembe günü Ağaç Tüzüğü'nü oy birliğiyle kabul ederek kasabadaki tüm ağaçlar, çitler ve ormanlar için kapsamlı bir koruma çerçevesi oluşturdu. Tüzükte, bölgedeki floranın gelişme, doğal yaşam döngülerini sürdürme, ekolojik işlevlerini yerine getirme ve evrimsel süreçlerini devam ettirme hakkına sahip olduğu ifade edildi.
Amaç yalnızca ağaç kesimini önlemek değil
Kararın arkasındaki temel amaç, ağaçların kent planlamasında ve yerel yönetim kararlarında yalnızca insan ihtiyaçlarına göre değerlendirilen kaynaklar olmaktan çıkarılması.
Tüzüğü geçen yılın başlarında gündeme getiren Belediye Meclis Üyesi Dinah Morgan, zaman içinde insanların ağaçları pasif bir kaynak olarak görmesi yerine onlarla bir “ortaklık” anlayışının geliştirilmesini istediklerini belirtti.
Morgan'a göre yeni yaklaşım, yerel çevrenin ele alınış biçiminde uzun vadeli bir “kültürel değişim” yaratmayı hedefliyor.
Ağaç kesme taleplerine karşı daha güçlü dayanak
Yeni düzenlemenin doğrudan yeni cezalar veya bağlayıcı yasalar getirmediği belirtiliyor. Eleştirmenler de tüzüğün mevcut yasal yetkileri genişletmediğine dikkat çekiyor.
Buna rağmen Lewes yönetimi, kararın yerel makamlar ve bölge sakinleri açısından özellikle imar projeleri ile ağaç kesme taleplerine karşı daha güçlü bir hukuki ve politik dayanak oluşturmasını amaçlıyor.
Lewes Belediye Meclis Üyesi Matthew Bird ise ağaçların kasabanın doğal yapısı ve yerel ekosistemi açısından hayati önem taşıdığını vurguladı.
“Doğanın hakları” hareketinin parçası
Lewes'in kararı yalnızca yerel bir çevre politikası olarak görülmüyor. Tüzük, giderek büyüyen “doğanın hakları” hareketinin İngiltere'deki dikkat çekici örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.
Bolivya, Panama ve Yeni Zelanda gibi ülkelerde bazı ormanlara, nehirlere veya doğal varlıklara hukuki kişilik ya da haklar tanıyan düzenlemeler hayata geçirilmiş durumda. Lewes'teki uygulama ise bu yaklaşımı bir kasabanın tamamındaki ağaçlara yönelik yerel politika seviyesine taşıyor.
Daha önce İngiltere'deki bazı su yolları ile komşu Rother bölgesindeki kadim bir porsuk ağacı gibi belirli doğal varlıklar için yerel düzeyde özel hukuki deklarasyonlar yapılmıştı. Ancak Lewes'teki düzenleme, kapsamı itibarıyla bölgedeki bütün ağaçları hedefleyen ilk kasaba çapındaki çerçeve olarak nitelendiriliyor.
İklim krizi ve kent ağaçlarının rolü
Karar, İngiltere'nin son dönemde yaşadığı sıcak hava dalgaları ve yangın risklerinin arttığı bir dönemde geldi.
Yerel çevre grupları, kentlerdeki ağaçların yalnızca estetik bir unsur olmadığını; sel riskinin azaltılması, havanın temizlenmesi, karbonun tutulması ve şehirlerde yaşam koşullarının iyileştirilmesi açısından kritik görevler üstlendiğini savunuyor.
Lewes yönetimi de yeni tüzük aracılığıyla bu işlevlere ilişkin toplumsal farkındalığın artırılmasını hedefliyor.
Lewes “arboretum kasabası” olarak da tanınıyor
Lewes, ağaç varlığının çeşitliliği ve korunmasına yönelik çalışmalarıyla İngiltere'de öne çıkan yerleşimlerden biri.
Kasaba, uluslararası düzeyde akredite edilmiş iki resmi “arboretum kasabadan” biri olma özelliğini taşıyor. Bu statü, bölgedeki ağaçların çeşitliliğinin korunması ve yönetilmesine yönelik çalışmaların uluslararası ölçekte de tanındığını gösteriyor.
Yerel çevre kuruluşları ise Lewes'teki uygulamanın başka bölgelere yayılmasını istiyor. Grupların, Ouse Nehri havzasındaki komşu yerel yönetimlerle benzer “doğanın hakları” çerçevelerinin oluşturulması için çalışmalar yürüttüğü belirtiliyor.