- İsrailli Discover-Tech şirketinin, Starlink kullanıcılarına gösterilen dijital reklamları yoğun biçimde hedeflediği ve reklam teknolojisini gözetleme amacıyla kullanmış olabileceği iddia edildi.
- Reklam ihaleleri sırasında açığa çıkabilen kullanıcı verilerinin toplanarak kişilerin konumlarını belirlemek veya kimliklerini ortaya çıkarmak için kullanılmış olabileceği değerlendiriliyor.
- Şirketin 100’den fazla ülkede Starlink trafiğine yönelik reklam ihalelerinde en büyük alıcı olduğu, Suriye, Yemen, Libya ve Güney Sudan gibi ülkelerde de yoğun faaliyet gösterdiği belirtildi.
- Google, Comcast ve bazı diğer şirketler Discover-Tech’i reklam platformlarından çıkardı. Ancak şirketin Starlink kullanıcılarını izlemek amacıyla hareket ettiği iddiası ve verilerin nasıl kullanıldığına ilişkin tüm ayrıntılar bağımsız biçimde doğrulanmış değil.
İsrailli reklam teknolojisi şirketi Discover-Tech, Starlink uydu internet hizmetini kullanan kişilere yönelik dijital reklam faaliyetleri nedeniyle uluslararası bir gözetleme soruşturmasının odağına yerleşti.
Siber güvenlik araştırmacıları, şirketin Starlink kullanıcılarının internet trafiğine yönelik reklam ihalelerinde olağan dışı bir yoğunluk sergilediğini belirledi. Bulgular, reklamların yalnızca ticari amaçlarla gösterilmediği, kullanıcıları tespit etmek ve hareketlerini izlemek için bir araç olarak kullanılmış olabileceği şüphesini doğurdu.
İncelemeye aşina altı kişinin aktardığı bilgilere göre Discover-Tech, 100’den fazla ülkede Starlink trafiğine yönelik reklam ihalelerinde en büyük alıcı konumuna geldi. Şirketin faaliyet gösterdiği ülkeler arasında Starlink kullanımının yasaklandığı veya sınırlandırıldığı bölgeler de bulunuyor.
Araştırmacılar, bu ölçekte ve coğrafi dağılımda reklam satın alınmasının olağan bir ticari reklam kampanyasıyla açıklanmasının güç olduğunu değerlendiriyor. Ancak şirketin faaliyetlerinin arkasındaki amaç ve toplanmış olabilecek verilerin hangi operasyonlarda kullanıldığına ilişkin tüm ayrıntılar henüz açıklığa kavuşmuş değil.
Kullanıcıların konumu reklam teknolojisiyle belirlenebilir mi?
Dijital reklamcılıkta şirketler, internet sitelerinde ve mobil uygulamalarda reklam alanlarını satın almak için otomatik açık artırma sistemlerini kullanıyor. Bu süreçte reklamverenler veya reklam teknolojisi şirketleri, ihale mekanizmasının işleyişine bağlı olarak kullanıcılarla ilgili bazı verilere erişebiliyor.
Söz konusu veriler zaman içinde birleştirilip başka bilgilerle eşleştirildiğinde, anonim görünen kullanıcıların kimliklerinin ortaya çıkarılması veya konumlarının belirlenmesi mümkün olabiliyor.
Discover-Tech hakkındaki iddiaların merkezinde de bu yöntem bulunuyor. Araştırmacılar, reklam ihalelerinin Starlink kullanıcılarını belirlemek, onları internet üzerinde takip etmek veya daha ileri gözetleme faaliyetlerine zemin hazırlamak için kullanılmış olabileceğini değerlendiriyor.
Özellikle uydu internet terminallerinin bulunduğu yerlerin belirlenmesi, bu sistemleri kullanan kişilerin ve kurumların tespit edilmesine yardımcı olabilir. Bununla birlikte, bir reklam ihalesine katılmış olmak tek başına belirli bir kullanıcının kimliğinin veya kesin konumunun tespit edildiğini kanıtlamıyor.
Suriye, Yemen ve Güney Sudan dikkat çekti
Araştırmada, şirketin reklam satın alma faaliyetlerinin coğrafi dağılımı da incelendi. Bulgulara göre Discover-Tech ile ilişkilendirilen reklam alıcısı, Suriye, Libya, Yemen ve Güney Sudan’da en büyük reklam alıcısı konumundaydı. Afganistan’da ise ikinci sırada yer aldı.
Bu ülkelerin bir bölümünde çatışmalar sürüyor, internet erişimi kısıtlanıyor veya uydu iletişimi stratejik önem taşıyor. Bu nedenle söz konusu bölgelerde Starlink kullanıcılarına yönelik yoğun reklam faaliyetleri, araştırmacıların şüphelerini artırdı.
Starlink, geleneksel telekomünikasyon altyapısının yetersiz olduğu veya devletlerin internet erişimini sınırlandırdığı bölgelerde bağlantı sağlayabiliyor. Aynı özellik, sistemi savaş bölgelerinde görev yapan askerler, gazeteciler, yardım kuruluşları ve sivil kullanıcılar açısından önemli hale getiriyor.
Dolayısıyla terminallerin konumlarının belirlenmesi, yalnızca kullanıcıların mahremiyetini değil, bazı durumlarda operasyonel güvenliklerini de etkileyebilir. Ancak araştırmada adı geçen ülkelerdeki bütün reklam faaliyetlerinin doğrudan askeri veya istihbarat amaçlı yürütüldüğü sonucuna varmak için yeterli kanıt açıklanmış değil.
Şirketin adı neden ilk raporda açıklanmadı?
TrendAI araştırmacıları, 15 Ekim’de yayımladıkları raporda şüpheli reklam faaliyetlerinin arkasındaki kuruluşu doğrudan adlandırmadı. Bunun yerine, “Shadow-Earth-79” kod adını kullandıkları bir reklam teknolojisi kuruluşundan söz etti.
Araştırmaya aşina kaynaklar, bu kod adının Discover-Tech için kullanıldığını belirtti. Kaynaklara göre araştırmacılar şirketin adını raporda açıklamayı değerlendirdi ancak yöneticilerin hukuki risklere ilişkin endişelerini dile getirmesinin ardından bu adı yayımlamaktan vazgeçti.
TrendAI, isimlendirme yaklaşımının yanlış atıfların önüne geçmek ve savunma ekiplerini yanıltabilecek iddialardan kaçınmak amacı taşıdığını açıkladı. Şirket, Discover-Tech’in adının raporda neden yer almadığına ilişkin sorulara doğrudan yanıt vermedi.
Aynı gün, Citizen Lab adlı siber güvenlik araştırma kuruluşu ile reklam teknolojisi şirketi Confiant, Discover-Tech’in adını açıklayarak reklam açık artırması mekanizmasının kötüye kullanıldığı iddiasını gündeme getirdi. İki kuruluş, reklam ihalesi sırasında açığa çıkabilen kullanıcı verilerinin toplanıp birleştirilmesinin kişilerin kimliklerini belirlemek ve onları takip etmek için kullanılabileceğini bildirdi.
Google ve diğer şirketler harekete geçti
İddiaların ardından Google, Comcast ve bazı diğer şirketler, Discover-Tech’i reklam platformlarından çıkardı.
Ayrıca büyük bir ABD teknoloji şirketinin ve uluslararası bir kuruluşun, şirketin reklamlarının kendi çalışanlarını hedef alıp almadığını belirlemek amacıyla kurum içi inceleme başlattığı bildirildi.
Söz konusu incelemelerin kapsamı ve sonuçları kamuoyuna açıklanmış değil. Discover-Tech ve şirketin üst yöneticisi yöneltilen sorulara yanıt vermedi. SpaceX de konu hakkında yorum yapmadı.
Bu gelişmeler, dijital reklamcılık altyapısının kötüye kullanılması ihtimalinin yalnızca bireysel kullanıcıları değil, hassas bilgi barındıran kurumları da ilgilendirdiğini ortaya koyuyor.
Starlink’in askeri ve stratejik önemi tartışmanın merkezinde
Starlink’in gözetleme iddiaları açısından hassas bir hedef haline gelmesinin başlıca nedenlerinden biri, sistemin çatışma bölgelerindeki rolü.
Ukrayna ordusu, cephedeki birlikler arasındaki iletişim ve insansız hava araçlarının kontrolü gibi faaliyetlerde Starlink bağlantılarından yararlanıyor. Uydu terminalleri, geleneksel iletişim altyapısının hasar gördüğü veya elektronik karıştırmaya maruz kaldığı ortamlarda bağlantının sürdürülmesini sağlayabiliyor.
Bu nedenle Starlink kullanıcılarının konumlarının tespit edilmesi, özellikle askeri birlikler ve insansız hava aracı operatörleri açısından güvenlik riski oluşturabilir. Aynı risk, uydu internetini sansürü aşmak veya dış dünyayla bağlantı kurmak için kullanan siviller için de geçerli olabilir.
Daha önce de İsrail bağlantılı bazı şirketlerin Starlink kullanıcılarını tespit etme ve izleme yöntemleri konusunda müşterilere hizmet sunduğuna ilişkin iddialar gündeme gelmişti. Yeni bulgular, dijital reklam sistemlerinin bu tür faaliyetlerde kullanılabileceği yönündeki endişeleri yeniden artırdı.
İddialar henüz tüm yönleriyle doğrulanmış değil
Discover-Tech hakkındaki bulgular, reklam satın alma örüntülerine ve bu faaliyetleri inceleyen siber güvenlik araştırmacılarının analizlerine dayanıyor.
Şirketin Starlink kullanıcılarını hedefleyen reklam faaliyetleri ile olası gözetleme amacı arasında bağlantı kuran bulgular bulunmakla birlikte, belirli kullanıcıların hangi yöntemle izlendiği ve elde edilen bilgilerin kimlerle paylaşıldığı konusunda kamuya açıklanmış bütünlüklü bir kanıt zinciri bulunmuyor.
Şirketin ve SpaceX’in konuya ilişkin sorulara yanıt vermemesi de iddiaların tüm ayrıntılarının bağımsız olarak doğrulanmasını zorlaştırıyor.
Buna rağmen olay, dijital reklam sistemlerinin yalnızca ürün ve hizmet tanıtımı için değil, kullanıcı verilerinin toplanması ve kişilerin izlenmesi için de kullanılabileceği yönündeki güvenlik endişelerini güçlendiriyor.