- Rus keşif uydularının, Suudi Arabistan’daki petrol boru hattı istasyonları ve askeri tesislere yönelik saldırılar öncesinde hedef bölgeler üzerinde yoğunlaştığı öne sürüldü.
- Uydu hareketlerindeki artışın, İran destekli Husiler ve Iraklı milislerin saldırılarında kullanılmak üzere istihbarat toplandığına işaret ettiği savunuldu.
- Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı petrol boru hattı, Taif’teki Kral Fahd Hava Üssü ve Riyad’daki ABD diplomatik kompleksiyle bağlantılı noktalar.
- Analizler Rus uydularının hedef bölgelerdeki hareketlerini ortaya koysa da istihbaratın İran’a veya silahlı gruplara aktarıldığını doğrudan kanıtlayan bir iletişim kaydı sunulmadı.
Rusya’ya ait askeri ve devlet uydularının, İran destekli Husiler ile Iraklı silahlı grupların Suudi Arabistan’a yönelik saldırılarından önce hedef bölgeler üzerinde yoğun keşif yaptığı öne sürüldü.
Cenevre merkezli AURORAH Geosignal Intelligence adlı şirket, 1 Temmuz ile 19 Ekim arasında Suudi Arabistan’a yönelik 40 füze ve insansız hava aracı saldırısını inceledi. Şirket, saldırılardan önce ve sonra Rus devletine ve ordusuna ait uyduların ilgili bölgeler üzerinde benzer hareketler sergilediğini tespit ettiğini bildirdi.
Şirketin kurucusu Nawaf Obaid, uydu hareketleri ile saldırılar arasında belirgin bir örtüşme bulunduğunu savundu. İncelemede, uyduların yörüngeleri ve manevraları sahadaki askeri hareketlilikle karşılaştırıldı.
Ancak analiz, uyduların hedef bölgeler üzerindeki hareketlerini ortaya koysa da toplanan verilerin hangi kanallarla İran’a veya müttefik gruplara aktarıldığını doğrudan göstermiyor.
Suudi petrol boru hattına düzenlenen saldırı
10 Eylül sabahı Irak’tan gönderilen çok sayıda insansız hava aracı, Suudi Arabistan’ın doğusundan batısına uzanan Doğu-Batı petrol boru hattı üzerindeki üç kritik pompa istasyonunu vurdu. Saldırılar petrol akışını kesintiye uğrattı.
Yaklaşık 1.200 kilometre uzunluğundaki boru hattı, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğine yönelik saldırılarının ardından Suudi petrolünü uluslararası pazarlara ulaştırmak için kritik bir alternatif güzergâh haline gelmişti.
Pompa istasyonları, petrolün ülkenin doğusundan Kızıldeniz kıyısına taşınmasını sağlıyor. Bu noktaların hedef alınması, yalnızca yerel altyapıya değil, Suudi Arabistan’ın enerji ihracatını sürdürme kapasitesine de zarar verme potansiyeli taşıyor.
AURORAH, temmuz ayından itibaren Rusya’nın Cosmos-2600 serisinden 11 uydusunun boru hattındaki üç istasyonun çevresinde yoğunlaştığını belirtti. Şirketin analizine göre uydu geçişleri, saldırılardan önceki haftalarda ve saldırıların gerçekleştiği saatlerde arttı.
Taif’teki hava üssünde İtalyan savaş uçağı hasar gördü
Petrol boru hattına yönelik saldırıdan yaklaşık bir hafta sonra, Suudi Arabistan’ın Taif kentindeki Kral Fahd Hava Üssü de İran destekli Husilerin saldırısına uğradı.
Üsse çok sayıda mühimmatın isabet ettiği, hangarların yanı sıra İtalyan Hava Kuvvetleri’ne ait bir Eurofighter Typhoon savaş uçağının da hasar gördüğü bildirildi. İtalyan Savunma Bakanlığı’nın açıklamasına dayandırılan bilgiye göre, İtalyan askeri unsurları uzun süredir Irak ve Suriye’deki operasyonları kapsayan uluslararası koalisyon çerçevesinde Suudi Arabistan’da bulunuyordu.
AURORAH, hem petrol boru hattına hem de Taif’teki hava üssüne yönelik saldırıların öncesini ve sonrasını kapsayan 72 saatlik dönemlerde, hedeflerin üzerindeki Rus uydularının sayısında yüzde 50 artış tespit ettiğini açıkladı.
Analizde özellikle Taif saldırısında, aynı tesiste bulunan Suudi uçakları yerine İtalyan savaş uçağının vurulması dikkat çekici bir ayrıntı olarak değerlendirildi. Obaid, bu isabet düzeyinin Husiler ve İran’ın kendi başlarına sahip olmadıkları ileri sürülen özel bir istihbarat desteğine işaret ettiğini savundu. Bununla birlikte, yalnızca uydu geçişlerinden hareketle saldırının hedef seçiminin nasıl yapıldığını kesin olarak belirlemek mümkün değil.
İnceleme 72 Rus keşif uydusunu kapsıyor
AURORAH, açık kaynaklardan ve diğer istihbarat kaynaklarından yararlanarak Dünya yörüngesindeki 11 binden fazla uzay aracı arasından 72 Rus keşif uydusunu belirlediğini açıkladı.
Şirket daha sonra bu uyduların yörüngelerini, hareketlerini ve manevralarını izleyerek bunları yerdeki askeri faaliyetlerle karşılaştırdı. Çalışmanın temel dayanağını, belirli stratejik hedeflerin üzerinde saldırılardan önce gözlemlenen uydu yoğunlaşmaları oluşturdu.
Şirket, Rus uydularından elde edilen bilgilerin İran’a ya da İran destekli gruplara aktarıldığına ilişkin doğrudan bir iletişimi ele geçirmediğini kabul etti. Bunun yerine, saldırılardan önce ve sonra görülen uydu hareketlerinin istihbarat toplama faaliyetiyle uyumlu olduğunu ve hedef belirleme sürecine destek sağlanmış olabileceğini ileri sürdü.
Bu ayrım önemli: Bulgular, uydu hareketleriyle saldırılar arasında bir ilişki bulunduğu iddiasını destekliyor; ancak istihbaratın kim tarafından, hangi yöntemle ve hangi kesin hedef bilgileri için kullanıldığını tek başına kanıtlamıyor.
Suudi Arabistan’daki diğer saldırılarda da Rus istihbaratı rol oynadı iddiası
Suudi Arabistan’daki saldırılara ilişkin soruşturmalar hakkında bilgi sahibi bir yetkili, Rus uydularından sağlanan istihbaratın İran’ın mart ayında düzenlediği saldırılarda da rol oynadığını öne sürdü.
Yetkiliye göre, Suudi Arabistan’daki Prens Sultan Hava Üssü’ne yönelik saldırıda bir Amerikan keşif uçağı ağır hasar gördü. Riyad’daki ABD Büyükelçiliği yerleşkesinde bulunan bir CIA biriminin de saldırıya uğradığı belirtildi.
Aynı yetkili, soruşturmalarda Husilerin kullandığı füze ve insansız hava araçlarında Rusya ve Çin üretimi bileşenlerin tespit edildiğini söyledi. Bu açıklama, İran destekli grupların askeri kapasitesinin yalnızca yerel üretim ve İran kaynaklı sistemlerle sınırlı olmayabileceği iddiasını gündeme taşıyor.
Bununla birlikte, Rus veya Çin menşeli bileşenlerin silahlarda bulunması, bu ülkelerin söz konusu saldırılardan haberdar olduğunu ya da doğrudan operasyonel destek verdiğini tek başına göstermiyor.
Yemen’deki savaşta da uydu istihbaratı kullanıldığı öne sürüldü
Rus uydu istihbaratının Husilerin Yemen’deki askeri operasyonlarına da katkı sağladığı iddia edildi.
AURORAH’ın analizine göre, 15 Ekim’de Yemen’in güneyindeki Aden kentinde başkanlık sarayına ve Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun kullandığı bir komuta merkezine düzenlenen saldırılar öncesinde de hedef bölgeler üzerinde belirli uydu hareketleri gözlemlendi.
Şirket ayrıca Şebve vilayetindeki bir hükümet asker alım merkezine yönelik saldırıda 75 kişinin öldüğünü ve bu olayla bağlantılı hedeflerin üzerinde de benzer uydu düzenleri tespit ettiğini bildirdi.
Üst düzey bir Husi yetkilisi, İranlı danışmanların Rus uydularından elde edildiği belirtilen bilgilere dayanarak örgüte hedef belirleme desteği verdiğini ileri sürdü. Güvenlik analisti Mzahem Alsaloum da İranlı danışmanların bu bilgileri hedef listeleri ve operasyonel veriler hazırlamak için kullandığını savundu.
Husi yetkilisi ayrıca örgüte insansız hava araçlarının kontrolünü kolaylaştıran ve füzelerin hava savunma sistemlerinden kaçmasına yardımcı olduğu belirtilen daha gelişmiş ekipmanların sağlandığını öne sürdü.
Bu sistemlerin İran tarafından geliştirildiği, ticari kanallardan satın alındığı veya Rusya ve Çin kaynaklı olduğu iddia edildi. Yetkili, söz konusu ülkelerin ekipmanların Yemen’deki savaşta kullanılacağını bilip bilmediği konusunda ise bilgi sahibi olmadığını belirtti.
Rusya-İran iş birliğinin bölgesel etkisi tartışılıyor
İddialar, Rusya ile İran arasındaki askeri iş birliğinin Orta Doğu’daki çatışmalar üzerindeki etkisine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme getirdi. İki ülke arasında insansız hava araçları teknolojisi dahil çeşitli alanlarda askeri iş birliği bulunurken, ABD ve Avrupa ülkelerinden yetkililer daha önce Rusya’nın İran’la istihbarat paylaşımında bulunduğunu ileri sürmüştü.
Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı’nın kamu diplomasisinden sorumlu yetkilisi Rayed Krimly de İran ve Husilerin Rusya ve Çin’deki bazı unsurlardan, zaman zaman ticari kaynaklardan dahi istihbarat aldığını belirten açıklamalarda bulundu. Krimly, Riyad’ın bu konuları Moskova ve Pekin’le düzenli olarak görüştüğünü söyledi.
Rus yetkililer ise söz konusu iddialara ve uydu analizlerine ilişkin sorulara hemen yanıt vermedi.