Yükselen enflasyon nedeniyle bir yıldır süren grevlere katılan Budapeşte'deki bir öğretmen Bence Tóth, "İkinci işlere gitmek zorundayım ve özel ders veriyorum," diyor. “Çalışıyorum, işe gidiyorum ya da uyuyorum. Bu sürdürülemez.”
Ukrayna'da savaşın enerji krizine yol açmasından önce uygulamaya konulan perakende fiyat tavanları gibi önlemlere rağmen, hükümet verilerine göre Macaristan'da gıda ve enerji fiyatları Aralık ayında bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 50 arttı.
Genel enflasyon, Aralık ayında yıllık bazda yüzde 24,5 artarak Avrupa Birliği'ndeki en yüksek seviyeye ulaştı. Bloğun ortalaması ise yüzde 10,4.
Ekonomistler suçu kısmen zayıf para birimine, fiyat tavanlarının kademeli olarak kaldırılmasına ve bir perakende vergisinin varlığına bağlıyor. İthalatçıların ve perakendecilerin maliyetin altında satış yapmayı reddetmeleri nedeniyle akaryakıt ve şeker gibi temel gıda maddelerinde kıtlığa neden olan tavan fiyatların kendilerinin de bozucu bir etkisi olduğunu ve bunun yanı sıra fiyatı telafi etmeye çalıştıkları için üst sınırı olmayan ürünlerde fiyat artışlarına yol açtığını söylüyorlar.
Ekonomik sıkıntılar, Orbán'ın, Fidesz partisini 2024'teki belediye ve Avrupa seçimlerine hazırlanırken riske sokuyor.
ABD merkezli bir düşünce kuruluşu olan German Marshall Fund'dan Dániel Hegedűs, “Macaristan'ın enflasyonu her yer için kötü bir haber” dedi.
Başbakan, kendi seçim tabanı üzerindeki maliyet baskısını artıracak olan fiyat tavanlarını kaldırmak zorunda kalacağını söyledi.
"Bu, Orbán'a zarar verebilecek çok daha geniş ve daha düşük bir sosyal sınıfı büyük ölçüde etkileyecek" diye ekledi.
Halkın hoşnutsuzluğu artıyor
Yaklaşık yüzde 45'lik bir ücret artışı isteyen ve aynı zamanda yüksek iş yükü ve eğitim sisteminin merkezi kontrolünü protesto eden öğretmenler, bir haftalık greve daha başladı.
Geçen yıl küçük işletme vergilerindeki ani artış ve enerji sübvansiyonlarındaki azalma üzerine daha geniş gösteriler patlak vermişti.
Son anketler, geçen yıl üst üste dördüncü kez kazanan Orbán'ın ve Fidesz'in güçlü bir siyasi rakibi olmadığını gösterse de, bu ayın başlarında Macaristan'ın merkezinde yapılan yerel seçimler, hükümet için olası bir soruna işaret etti.
Analistler, Orbán'ın gelecek yıl yapılacak seçimler öncesinde siyasi duruşunu sertleştirerek ve onu AB'de öncekinden daha zor bir ortak haline getirerek, ekonomik sıkışıklığın suçunu başka yöne çevirmeye çalışacağını söylediler.
Son aylarda Macaristan başbakanı, AB'nin Ukrayna'daki savaş nedeniyle Rusya'ya uyguladığı yaptırımları erteledi ve AB'nin salgından kurtulma ve yapısal fonlarında yaklaşık 30 milyar avroyu serbest bırakmaya çalışırken bloğun Kiev'e yaptığı mali yardımı askıya aldı.
Hükümet bu ay, Macarların çoğunluğunun Orbán'ın ülkedeki ekonomik sıkıntılardan sorumlu tuttuğu AB'nin Rusya yaptırımlarına karşı olduğunu iddia eden bir reklam kampanyası başlattı.
Orbán bu ayın başlarında devlet televizyonu MR1'e "Bu kanlı yaptırım rejimi enflasyonu tavana taşıyor" dedi. Yaptırımlar sona ererse, genel fiyatlar ile birlikte enerji fiyatları da hemen düşer, bu da enflasyonun yarı yarıya düşmesi anlamına gelir.”
Orbán, "Macaristan [AB] olmadan da idare edebilir" dedi.