- Merz, AB'nin gelecek yedi yıllık bütçesine ilişkin müzakerelerde Ukrayna'ya yönelik yeni finansman için tüm üye ülkelerin taahhütte bulunmasını istedi.
- Slovakya Başbakanı Robert Fico, Merz'in tutumunu "tipik şantaj" olarak nitelendirdi ve veto hakkını kullanabileceğini söyledi.
- Ukrayna, 2027 yılı için 70 milyar avroluk bütçe açığının kapatılmasını talep ederken AB bunun 45 milyar avroluk bölümünü karşılamayı taahhüt etti.
- Slovakya, Çekya, Macaristan ve Bulgaristan yeni kredi planına katılmaya karşı çıkarken Almanya, Ukrayna desteğinin AB bütçesine dahil edilmesini savundu.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Avrupa Birliği'nin 2028-2034 dönemini kapsayacak yeni bütçesine destek verilmesini, üye ülkelerin Ukrayna'ya yönelik yeni mali yardım konusunda uzlaşmasına bağladı.
Merz, Avrupa Konseyi Başkanı António Costa'ya gönderdiği mektupta, Ukrayna'nın Rusya'ya karşı savunmasını sürdürebilmesi için desteğin devam etmesi gerektiğini belirtti.
Almanya Başbakanı Merz, Ukrayna'ya yönelik ikili yardımların üye ülkeler arasında eşit dağılmadığını ve yükün büyük ölçüde yalnızca birkaç ülke tarafından üstlenildiğini ifade etti.
Merz, Ukrayna'nın finansman açığının kapatılması için tüm AB üyelerinin istisnasız biçimde ortak taahhütte bulunmasını, yeni bütçeye ilişkin diğer mali konuların ele alınmasının ön koşulu olarak gösterdi.
Almanya ayrıca, Ukrayna'ya yönelik finansman kararlarının oy birliği yerine nitelikli çoğunlukla alınmasını istiyor. Berlin yönetimi, böylece tek bir üye ülkenin AB kararlarını engellemesinin önüne geçilmesini hedefliyor.
Fico'dan "tipik şantaj" tepkisi
Merz'in girişimi, Ukrayna'ya yeni mali destek sağlanmasına karşı çıkan Orta Avrupa ülkelerinin tepkisini çekti.
Slovakya Başbakanı Robert Fico, Bratislava'da Çekya Başbakanı Andrej Babiš ile düzenlediği ortak basın toplantısında Merz'in tutumunu "tipik şantaj" olarak nitelendirdi.
Fico, "Şansölyenin yaptığı tipik bir şantaj ve buna boyun eğmeyeceğim" ifadelerini kullandı. Slovakya'nın da Almanya gibi veto hakkına sahip olduğunu belirten Fico, ülkesinin kendi kararlarını verme hakkı bulunduğunu söyledi.
Çekya Başbakanı Babiš de Merz'in yaklaşımını sorgulayarak, AB bütçesinin engellenmesinin Ukrayna için ayrılması planlanan kaynakları da bloke edebileceğine dikkati çekti.
Dört ülke yeni finansman planına karşı
Slovakya, Çekya ve Macaristan, geçen yıl Ukrayna için kabul edilen 90 milyar avroluk AB kredisinin dışında kalmıştı. Bu ülkeler, yeni bir finansman turuna da katılmayacaklarını bildirdi.
Bulgaristan da Başbakan Rumen Radev'in göreve gelmesinin ardından bu ülkelere katılarak yeni kredi planına mesafeli yaklaştı.
Macaristan Başbakanı Péter Magyar, Merz ile Berlin'de yaptığı görüşmede AB bütçesi ile Ukrayna yardımının birbirine bağlanmasına karşı çıktı. Magyar, iki konunun birbirinden ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Ülkesinin kamu açığını kontrol altına almaya çalıştığını söyleyen Magyar, yeni bir ortak borçlanma taahhüdünün Macaristan açısından kabul edilemeyeceğini ifade etti.
Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev de yüksek bütçe açığını gerekçe göstererek ülkesinin yeni kredi hatlarına katılmayacağını açıkladı. Radev, buna karşın enerji akışları gibi farklı yollarla Ukrayna'ya desteğin sürebileceğini belirtti.
Ukrayna'nın 70 milyar avroluk finansman açığı bulunuyor
AB, geçen yıl Ukrayna'ya 2026 ve 2027 yıllarındaki askeri ve sivil harcamalarının yaklaşık üçte ikisini karşılaması amacıyla 90 milyar avroluk kredi verilmesini kararlaştırmıştı.
Ancak Rusya'nın saldırılarının yol açtığı ek maliyetler nedeniyle Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, 2027 yılı için 70 milyar avroluk yeni finansman ihtiyacı bulunduğunu bildirdi.
AB, bu açığın yaklaşık 45 milyar avroluk bölümünü karşılamayı taahhüt etti. Kalan miktarın ise İngiltere ve Kanada gibi Ukrayna'nın diğer müttefikleri tarafından sağlanması bekleniyor. Yeni finansman için ortak AB borçlanması öne çıkan seçenekler arasında yer alıyor.
Merz, daha önce AB'de dondurulmuş yaklaşık 210 milyar avroluk Rus devlet varlığının Ukrayna için kullanılmasını savunmuş ancak Belçika'nın öncülük ettiği itirazlar nedeniyle bu plan hayata geçirilememişti. 90 milyar avroluk kredi, bu girişimin yerine hazırlanan alternatif olmuştu.
AB bütçesi müzakerelerinde yeni gerilim
Ukrayna'ya yardım tartışması, AB'nin 2028-2034 dönemini kapsayan yedi yıllık bütçesine ilişkin müzakerelere de taşındı.
Birliğin en büyük net bütçe katkıcısı olan Almanya, gelecek bütçede ciddi kesintiler yapılmasını istiyor. Berlin yönetimi, Ukrayna'ya mali katkı sağlamayı reddeden ülkelerin aynı zamanda AB fonlarından yüksek miktarda kaynak almasına da karşı çıkıyor.
Slovakya, Çekya, Macaristan ve Bulgaristan ise AB bütçesindeki uyum ve tarım fonlarının korunmasını isteyen ülkeler arasında yer alıyor. Bu durum, Ukrayna'ya en fazla destek veren ve bütçede tasarruf isteyen ülkelerle yeni bir ayrışmaya yol açıyor.
Avrupa Konseyi Başkanı António Costa'nın, Ukrayna'nın finansman ihtiyacını bu hafta Dublin'de yapılacak gayriresmi AB liderler toplantısında gündeme getirmesi bekleniyor. AB bütçesine ilişkin özel zirvenin ise 26-27 Kasım'da Brüksel'de düzenlenmesi planlanıyor. Costa, bütçe konusunda yıl sonuna kadar uzlaşma sağlanmasını hedefliyor.