- Ağustos sonunda Himalayalar'daki buzul çökmesinin ardından meydana gelen sel ve heyelanlar Nepal'in özellikle kuzey bölgelerinde büyük yıkıma yol açtı.
- Nepal ve Çin'in Tibet bölgesinde 1.300'den fazla kişi hayatını kaybetti, 5.000'den fazla kişi kayboldu. Nepal'de binlerce ev, yol, köprü ve enerji tesisi zarar gördü.
- Nepal yönetimi ilk aşamadaki toparlanma ve yeniden inşa faaliyetleri için yaklaşık 5 milyar dolarlık uluslararası destek arıyor. Doğrudan hasarın ise yaklaşık 2,56 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor.
- Katkısı küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 0,1'inden az olan Nepal, zengin ülkelerden felaketin ardından iklim finansmanı ve tazminat talep ediyor.
Nepal, ağustos sonunda Himalayalar'da meydana gelen buzul çökmesinin ardından tarihinin en ağır doğal afetlerinden biriyle karşı karşıya kaldı.
26 Ağustos'ta meydana gelen olay, dağlık bölgelerde büyük miktarda kaya, buz ve suyun vadilere doğru sürüklenmesine neden oldu. Ortaya çıkan sel ve enkaz akışı, Nepal'in kuzeyindeki yerleşimleri ve kritik altyapıyı vurdu.
Afet Nepal'in yanı sıra Çin'in Tibet bölgesini de etkiledi. Son açıklamalara göre iki bölgede toplam can kaybı 1.300'ü aşarken, 5 binden fazla kişinin akıbeti hâlâ bilinmiyor.
5 milyar dolarlık yeniden inşa ihtiyacı
Nepal hükümeti, felaketin ardından yeniden inşa çalışmalarının ilk aşaması için yaklaşık 5 milyar dolarlık finansmana ihtiyaç duyulduğunu açıkladı.
Reuters'a göre bu kaynak, önümüzdeki yaklaşık beş aylık ilk toparlanma döneminde kullanılacak ve Dünya Bankası ile Asya Kalkınma Bankası'nın yanı sıra ABD, İngiltere, Hindistan, Çin, Japonya ve Avrupa Birliği gibi aktörlerden destek talep edilecek.
Doğrudan hasarın ise yaklaşık 2,56 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor. Associated Press'e göre sel felaketi 7.500 evi tamamen yıktı, 12 hidroelektrik projesine zarar verdi ve ülkenin yıllık yaklaşık 14 milyar dolarlık bütçesinin yaklaşık beşte birine denk gelen ekonomik hasara yol açtı.
Enerji altyapısı ağır darbe aldı
Felaketin en önemli sonuçlarından biri Nepal'in enerji altyapısında görüldü.
Sel ve enkaz akışları çok sayıda hidroelektrik tesisini, enerji nakil hatlarını, yolları ve köprüleri kullanılamaz hale getirdi. Bölgede 12'den fazla hidroelektrik santralinin yanı sıra sınır ticaret güzergâhlarının da zarar gördüğünü bildirildi.
Nepal ekonomisi açısından hidroelektrik sektörünün önemi oldukça büyük. Bu nedenle enerji altyapısındaki hasarın yalnızca acil elektrik ihtiyacını değil, ülkenin ihracat gelirlerini ve ekonomik büyümesini de etkileyebileceği belirtiliyor.
Binlerce ev yeniden yapılacak
Sel felaketinin ardından özellikle dağlık bölgelerde çok sayıda yerleşim yeri ağır hasar gördü.
Nepal'in afet yönetim yetkilileri yaklaşık 20 bin evin yeniden inşa edilmesi gerekebileceğini belirtiyor. Bazı bölgelerde yolların tamamen ortadan kalkması nedeniyle yardım ekiplerinin ulaşımı da büyük ölçüde zorlaştı.
Arama kurtarma çalışmaları ise devam ediyor. Hidroelektrik projelerinde çalışan yüzlerce kişinin de kayıp olduğu bildiriliyor. Son günlerde enkaz altından canlı kurtarılan kişilerin bulunması, çalışmaların devam etmesine rağmen bölgede çok zor koşulların sürdüğünü gösteriyor.
"Bu bir iklim adaleti meselesi"
Katmandu yönetimi felaketin ardından uluslararası topluma daha fazla destek çağrısı yaptı.
Nepal, küresel sera gazı emisyonlarına katkısının yüzde 0,1'den az olmasına rağmen iklim değişikliğinin etkilerine karşı en kırılgan ülkelerden biri olduğunu vurguluyor.
Nepal Dışişleri Bakanı Shisir Khanal, ülkesinin yaşadığı felaketin yalnızca Nepal'in sorunu olmadığını ve büyük emisyon üreticilerinin iklim değişikliğinin yol açtığı zararların finansmanında sorumluluk üstlenmesi gerektiğini savundu. Guardian'ın aktardığına göre Nepal ayrıca BM'nin Kayıp ve Zarar Fonu'ndan 20 milyon dolarlık iklim tazminatı talep etti.
Himalayalar'da iklim riski büyüyor
Bilim insanları, Himalayalar'daki buzulların hızla erimesinin bölgedeki ani sel ve heyelan riskini artırdığına dikkat çekiyor.
26 Ağustos'taki felaket üzerine yapılan bilimsel çalışmalarda, olayın kayalık ve buzul malzemesinin birlikte hareket ettiği karmaşık bir kütle akışına dönüştüğü ve bunun vadiler boyunca büyük bir yıkıma neden olduğu belirtildi.
Uzmanlara göre geleneksel sel risk modelleri, buzulların çökmesiyle oluşan yüksek hızlı kaya-buz-su akışlarının yaratabileceği yıkımı yeterince hesaba katmayabiliyor. Bu nedenle Nepal'in gelecekteki altyapı yatırımlarında yeni risk modelleri ve daha gelişmiş erken uyarı sistemleri kullanması gerekiyor.
Nepal uluslararası yardım bekliyor
Felaketin ardından Nepal hükümeti, yeniden inşa çalışmalarının ülkenin mevcut ekonomik kapasitesini aşabileceği uyarısında bulunuyor.
Katmandu yönetimi, Dünya Bankası ve Asya Kalkınma Bankası başta olmak üzere uluslararası kuruluşlardan ve büyük ekonomilerden finansal destek istiyor. Reuters'a göre Nepal'in talebi yalnızca insani yardım değil, uzun vadeli yeniden inşa ve iklim dayanıklılığının güçlendirilmesini de kapsıyor.
Felaketin ekonomik faturası henüz kesinleşmiş değil. Ancak mevcut tahminler, Nepal'in önümüzdeki dönemde milyarlarca dolarlık bir yeniden inşa süreciyle karşı karşıya olduğunu gösteriyor.