- Putin, JTI’nin Rusya’daki dört iştiraki üzerindeki yönetim haklarını geçici olarak Rusya merkezli Industrial Assets adlı şirkete devretti.
- Karar, St. Petersburg, Rostov-na-Donu, Lipetsk ve Leningrad bölgelerindeki tesisleri kapsıyor.
- Rusya’da yaklaşık 4 bin kişiyi istihdam eden JTI, ülkenin sigara pazarının yaklaşık yüzde 40’ına sahip. Rusya operasyonları, Japan Tobacco Group’un gelirlerinin yaklaşık yüzde 10’unu, faaliyet kârının ise yüzde 25’ini oluşturuyor.
- Japonya karara diplomatik kanallardan itiraz ederek geri çekilmesini istedi. JTI ise gelişmeyi ve atabileceği adımları değerlendirdiğini açıkladı.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Japon tütün şirketi Japan Tobacco International’ın (JTI) ülkedeki faaliyetlerini devlet kontrolüne geçiren kararnameyi 5 Kasım’da imzaladı.
Kararnameyle JTI’nin Rusya’daki dört şirketindeki hisselerinin yönetimi, Rusya merkezli AO Promyshlennye Aktivy (Industrial Assets) adlı kuruluşa devredildi.
Uygulama, JTI’nin St. Petersburg, Rostov-na-Donu, Lipetsk ve Leningrad bölgelerindeki tesislerini kapsıyor. Rusya’da yaklaşık 4 bin kişiyi istihdam eden şirket, ülkenin sigara pazarının yaklaşık yüzde 40’ını kontrol ediyor.
JTI’nin Rusya’da satışa sunduğu ürünler arasında Winston, Glamour, Camel, LD ve Sobranie gibi uluslararası markaların yanı sıra Pyotr I, Russky Stil ve Donskoy Tabak gibi yerel markalar da bulunuyor.
Rusya'daki faaliyetlerine 4,6 milyar dolar yatırım yaptı
Merkezi Cenevre’de bulunan JTI, Rusya pazarında 1999 yılından bu yana faaliyet gösteriyor. Şirket, 2018 yılında Rus üretici Donskoy Tabak’ı satın alarak ülkedeki konumunu güçlendirdi.
Japan Tobacco Group'un şirket profiline göre grup, 20 yılı aşkın sürede Rusya'daki faaliyetlerine toplam 4,6 milyar dolar yatırım yaptı.
Rusya'nın 2022'de Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı saldırısını başlatmasının ardından ülkeden çekilmeyen şirket, üretim ve pazarlama faaliyetlerine yönelik yeni yatırımlarını askıya almıştı.
JTI’nin Rusya operasyonları, bağlı bulunduğu Japan Tobacco Group'un toplam gelirlerinin yaklaşık yüzde 10'unu, faaliyet kârının ise yüzde 25'ini oluşturuyor.
Japonya karara diplomatik kanallardan itiraz etti
Putin'in kararının ardından Japonya yönetimi Moskova'ya diplomatik kanallardan protesto iletti ve uygulamanın geri çekilmesini talep etti.
Japonya Maliye Bakanı Satsuki Katayama, Tokyo yönetiminin Japon vatandaşlarının ve şirketlerinin çıkarlarının zarar görmemesi için Rusya'ya sürekli çağrıda bulunduğunu belirterek kararın geri alınmasını istediklerini söyledi.
JTI ise yaptığı açıklamada kararname hakkında bilgi sahibi olduğunu, gelişmeleri ve atabileceği adımları değerlendirdiğini bildirdi. Şirket, çalışanları başta olmak üzere paydaşlarının çıkarlarını önceliklendirdiğini kaydetti.
Kararnamede varlıkların yönetiminin devredilmesine ilişkin açık bir gerekçe yer almadı.
Nestlé Auchan ve Metro da benzer uygulamayla karşılaştı
JTI’nin Rusya'daki faaliyetlerinin devlet kontrolüne geçirilmesi, Moskova'nın yabancı şirketlerin ülkedeki varlıklarına yönelik benzer adımlarının devamı niteliğinde oldu.
Rusya, eylül ayında İsviçre merkezli Nestlé, Fransız perakende şirketleri Auchan ve Leroy Merlin ile Alman Metro'nun ülkedeki varlıklarını geçici yönetim kapsamına almıştı. Ekim ayında da bazı Avrupalı şirketlerin Rusya'daki varlıkları benzer uygulamalara konu olmuştu.
Moskova yönetimi, bu mekanizmayı Batılı ülkelerin Rusya'ya uyguladığı yaptırımlara karşı bir yanıt olarak savunuyor. Uygulama kapsamında yabancı şirketlerin Rusya'daki varlıklarının yönetimi, şirketlerin onayı veya tazminat ödenmesi olmaksızın yerel yöneticilere devredilebiliyor. Böylece mülkiyet yabancı şirkette kalsa bile varlıklar üzerindeki fiilî kontrol el değiştiriyor.
Putin, 1 Ekim'de yaptığı açıklamada mekanizmanın, başka ülkelerin Rus varlıklarını kamulaştırması ihtimaline karşı misilleme hazırlığı yapılmasına imkân verdiğini söylemişti. Rus lider, koşulların iyileşmesi halinde varlıkların eski sahiplerine iade edilebileceği ihtimalini de dışlamamıştı.
Rusya ile Japonya arasındaki gerilim tırmanıyor
Karar, Moskova ile Tokyo arasındaki ilişkilerin son dönemde gerildiği bir süreçte alındı.
İki ülke arasındaki ilişkiler, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırısının ardından Japonya'nın Moskova'ya yaptırım uygulayan ülkeler arasında yer almasıyla daha da kötüleşmişti.
Son aylarda gerilimi artıran gelişmeler arasında Putin'in ağustos ayında Japonya'nın hak iddia ettiği tartışmalı bir adayı ziyaret etmesi ve Rusya'nın Japon gazeteci Yuki Imai'yi casusluk şüphesiyle gözaltına alması da bulunuyor. Japonya, gazeteciye yönelik suçlamaları reddediyor.
Rusya Dışişleri Bakanlığı ayrıca ekim ayında Japon bir şirketin Ukrayna'ya insansız hava aracı satmasını düşmanca bir adım olarak nitelendirmiş ve sert karşılık verileceği uyarısında bulunmuştu.
JTI’ye yönelik karar, Rusya'da faaliyetlerini sürdürmeye devam eden Japon şirketlerinin varlıklarına ilişkin endişeleri de artırdı.