Birleşmiş Milletler (BM), milyonlarca Afgan'ın refahını riske atan kadınların sivil toplum kuruluşlarında (STK) çalışmasının yasaklanmasıyla ilgili olarak Taliban ile uluslararası bağışçılar arasındaki çatışmayı yatıştırmak için üst düzey insani yardım görevlilerini Afganistan'a gönderiyor.
STK'lar, Noel arifesinde verilen acımasız karar ile hayal kırıklığına uğradı.
BM'nin insani işler genel sekreteri yardımcısı ve acil yardım koordinatörü Martin Griffiths'in bu ay fiili hükümetteki "mümkün olan en yüksek yetkililerle" görüşmek üzere başkent Kabil'e uçacağı bildirildi.
Uluslararası ve yerel yardım grupları, İslamcı liderlerin katı cinsiyet ayrımcılığı ve kıyafet kuralları uyguladığı bir ülkede kadın işçilerin pozisyonları hakkında endişe duyduğunu vurguladı.
Action Aid International'ın bölge direktörü ve insani müdahale başkanı Razmi Faruk, Financial Times'a verdiği demeçte, "Başkalarıyla el ele verdik ve bu konuda tavır almak için operasyonlarımızı geçici olarak askıya aldık çünkü kadınlar yardımımızın ulaştırılması için çok önemli" dedi.
"Nüfusun yarısı kadın ve Afganistan'daki en savunmasız insanlardan bazıları kadınlar ve kızlar."
Taliban yetkilileri, bazı kadın STK çalışanlarının başörtüsüne uyma zorunluluğuna uymadıklarını öne sürerek hareketini haklı çıkarmaya çalışıyor.
BM'nin Afganistan'daki yerleşik insani yardım koordinatörü Ramiz Alakbarov, geçen hafta programlarının yaklaşık yüzde 70'inin STK'larla ortaklaşa uygulandığını ve hepsinin yasaktan "kısmen veya tamamen etkilendiğini" söyledi.
Afganistan'daki 8.000 personelinin yüzde 40'ından fazlasının kadın olduğunu söyleyen Uluslararası Kurtarma Komitesi'nden Samira Sayed-Rahman, "Faaliyetlerimizi askıya alma gibi zor bir karar alırken, yasağı mümkün olduğunca geri almak için çabaladık" dedi.
BM ve bağışçı ülkeler, Taliban'ın kız öğrencilerin üniversitelerden uzaklaştırılmasına ilişkin emrinden dört gün sonra gelen kararnameyi kınadı.
Dünya Sağlık Örgütü, STK yasağının "tüm Afganlar için acil yaşamı tehdit eden sonuçları" olacağını söyledi.
Bununla birlikte, özel tartışmalarda tarikat, yardım çalışanları arasında dünyanın en kötü insani krizlerinden birini yaşayan bir ülkede faaliyete nasıl devam edilip edilmeyeceği konusunda fikir ayrılığına düştü.
Taliban'ın 2021'de iktidarı ele geçirmesi ve uluslararası güçlerin ve diplomatik desteğin geri çekilmesi, Afganistan ekonomisini harap etti.
Yetkililer milyonları kıtlık tehdidiyle karşı karşıya olduğu konusunda uyardı.
BM'ye göre, 41 milyonluk nüfusun yaklaşık üçte ikisi, bu yıl insani yardıma ihtiyaç duyacak.
Geçen ay, dünya kurumu bu yıl Afganistan için bağışçılardan 4.6 milyar dolara ihtiyacı olacağını söyledi, bu tek bir ülke için en büyük ihtiyaç rakamlarından biri.
Konunun hassasiyeti nedeniyle ismini vermek istemeyen bir yetkili, "İnsani yardımın devam etmesini sağlarken kadın haklarının ortadan kalkmamasını sağlamaya çalışıyoruz" dedi.
STK'ların kendileri de Afgan aileleri için önemli bir geçim kaynağı ve birçoğunda kadınlar üst düzey roller üstleniyor .
Hindistan merkezli bir araştırma grubu olan Mantraya'nın kurucusu ve başkanı Shanthie Mariet D'Souza, "Son yirmi yılın yaptığı şeylerden biri, yardım sağlayan birçok STK oluşturmaktır" dedi.
FT tarafından görülen tutanaklara göre BM yetkilileri, Kabil'deki Taliban yetkilileri ve dini lider Hibatullah Akhundzada'nın güney üssü olan Kandahar'daki din adamlarıyla yaptıkları toplantılarda yasakla ilgili açık endişelerini dile getirdiler.
Aralık ayı sonlarında yapılan bir toplantıda Taliban halk sağlığı bakanı Kalender İbad, insani yardım görevlilerine sağlık sektörü yasağına bir muafiyet uygulanacağını söyledi.
Adının açıklanmasını istemeyen başka bir yetkili, yasağın uzun süredir korkulan bir konu olduğunu ancak uluslararası toplumun hoş görmeyeceği bir "kırmızı çizgi" oluşturduğunu söyledi.
Analistler, hareketin, geçtiğimiz yıl iktidarda olduğu 1996-2001 döneminden bu yana reform yapma umutlarını yıkan İslamcı grubun sertleşmesiyle uyumlu olduğunu söylediler.
Rejim, eğitim de dahil olmak üzere kadın haklarına saygı gösterme sözünden geri adım attı ve halka açık yerlerde kırbaçlama gibi baskıcı politikalara yeniden başladı. Geçen ay, Taliban yeniden iktidara gelmesinden bu yana ilk halka açık infazı gerçekleştirdi.
D'Souza, "Bu önemli bir bağlantı noktası," dedi. Uluslararası toplumdan herhangi bir müdahale olmazsa, Taliban'ın davranışında kesinlikle bir değişiklik olmayacaktır."