İnsanlık, hoyratça tükettiği dünyanın geleceğini kurtarmak için şimdi aynı masanın etrafında toplanıyor. Ne büyük çelişki! Yeryüzünün dengesini bozanlar, bugün o dengeyi yeniden kurmanın yollarını arıyor.
Bir tarafta kuruyan nehirler, küle dönen ormanlar, çoraklaşan topraklar; diğer tarafta iklim zirveleri, diplomatik müzakereler ve büyük vaatler.
Ne hazin bir çelişki!
Tabiatın sesini duymayan insan, şimdi onun feryadını konferans salonlarında anlamaya çalışıyor.
Antalya’da düzenlenen COP31, yalnızca diplomatik bir buluşma değil, insanlığın kendi vicdanıyla yüzleşmesi için önemli bir fırsat. Çünkü mesele sadece dünyanın kaç derece ısındığı değil, insanın kaç derece duyarsızlaştığıdır. Modern insan, kendisini kainatın sahibi zannettiği günden beri yeryüzüyle ilişkisini tahakküme dönüştürdü. Ormanları kereste, nehirleri enerji, toprağı rant, hayvanları tüketim nesnesi olarak gördü. Oysa bizim medeniyet tasavvurumuzda insan, mülkün mutlak sahibi değil, emanetin mesulüdür.
Bir ağacın gölgesinde dinlenen yolcunun da dallarına yuva yapan kuşun da bu yaratılış nizamında hakkı vardır. Susuz bir köpeğe su vermeyi merhametin ölçüsü sayan irfanın mirasçılarıyız. Peki, hangi ara merhameti nutuklara, tabiat sevgisini göstermelik etkinliklere hapsettik?
Bir ağacın kesilmesini ekonomik kayıp, bir hayvanın ölümünü istatistik, bir nehrin kurumasını sıradan çevre sorunu sayan anlayış, kendi insanlığından eksilmektedir.
İklim krizinin bir de adalet boyutu var. Dünyanın kaynaklarını ölçüsüzce tüketenlerle bunun bedelini ödeyenler aynı insanlar değil. Sanayileşmenin nimetlerinden en az yararlanan toplumlar, iklim değişikliğinin ağır sonuçlarıyla yüzleşiyor.
Afrika’da susuz kalan çocuklar, kuraklık yüzünden yurdunu terk eden aileler, sellerde evini kaybeden yoksullar!
Bir tarafta tüketim çılgınlığı, diğer tarafta bir damla temiz suya muhtaç insanlar. Bu nasıl bir dünya düzenidir?
Üstelik mağdurlar yalnızca insanlar değil. Yanan ormanlarda kaçamayan hayvanların, betonlaşmayla yuvasını kaybeden kuşların, sokaklarda susuz kalan canların da yaşama hakkı var. Onların uluslararası zirvelerde temsilcileri yok. Fakat bu, haklarının olmadığı anlamına gelmiyor.
Merhameti yalnızca insana tahsis eden bir anlayış, yaratılışın bütünlüğünü kavrayamamıştır.
COP31’de karbon salımı, temiz enerji, iklim finansmanı konuşulacak. Hepsi gerekli. Ancak asıl soru şu!
İnsan, tüketme hırsına sınır koyabilecek mi?
Dünyayı yalnızca teknolojik yetersizlikler kirletmiyor. Doymak bilmeyen kazanç arzusu, ölçüsüz tüketim ve sorumsuz şehirleşme de kirletiyor. Çevreyi korumaktan söz ederken ormanları imara açıyorsanız, önce tutarlılığı konuşmalısınız. Sürdürülebilirlik derken dereleri betonla boğuyorsanız, önce vicdanı sorgulamalısınız. Tabiatın dengesi bozulmadan önce insanın ahlaki dengesi bozuldu.
Türkiye’nin COP31’e ev sahipliği yapması önemli bir imkan. Ancak zirvenin değeri yalnızca diplomatik görünürlükle ölçülmemeli. Türkiye, yaratılmışı Yaradan’dan ötürü sevmeyi öğütleyen medeniyet birikimini anlatırken bunu kendi ormanlarında, kıyılarında, şehirlerinde de yaşatmalı.
Samimiyet, söylenen sözün hayatta karşılık bulmasıdır. Üstelik mesele yalnızca devletlerin sorumluluğuna bırakılamaz. Her bireyin tüketim alışkanlıkları, her kurumun çevre politikası, her yerel yönetimin şehircilik anlayışı bu büyük imtihanın bir parçasıdır. Çocuklarımıza çevre bilinci kazandırırken onlara merhameti de öğretmek zorundayız. Çünkü merhametten yoksun bir çevre anlayışı, zamanla rakamlara ve raporlara sıkışır. Oysa korunması gereken yalnızca doğal kaynaklar değil, hayatın bizzat kendisidir.
Unutmayalım, insan tabiatın dışında değil. Topraktan gelir, suyla hayat bulur, havayla nefes alır ve sonunda toprağa döner. Kirlettiğimiz her nehirde geleceğimizi, kestiğimiz her ağaçta nefesimizi, yok ettiğimiz her canlıda merhametimizi tüketiyoruz.
Dünya bize sınırsızca harcayacağımız bir mülk değil, gelecek nesillere karşı sorumluluğunu taşıdığımız bir emanettir. Mesele yalnızca çocuklarımıza nasıl bir dünya bırakacağımız değil, o dünyayı bırakacak nasıl insanlar olduğumuzdur.
Dünyanın ateşini söndürmek istiyorsak önce içimizdeki merhamet ateşini yeniden yakmalıyız. Çünkü vicdanı kuruyan bir insanlığın nehirleri kurtarması mümkün değildir.
Kıyameti beklerken dünyayı kendi ellerimizle kıyamete çevirmeyelim.
Vesselam…