- Trump, İrlanda Başbakanı Micheál Martin ile Dublin'deki görüşmesinin ardından yaptığı açıklamada "Birleşik bir İrlanda'yı görmeyi çok isterim" dedi.
- ABD Başkanı, birleşmenin "eninde sonunda" gerçekleşeceğini ve bunun "harika bir şey" olacağını söyledi.
- Trump'ın açıklaması, Birleşik Krallık hükümeti ve Kuzey İrlanda'nın Birleşik Krallık'la birlik içinde kalmasını savunan çevreler açısından hassas bir konu.
- 1998 Hayırlı Cuma Anlaşması uyarınca Kuzey İrlanda'nın Birleşik Krallık'tan ayrılıp birleşik İrlanda'ya katılması ancak demokratik çoğunluğun onayıyla mümkün.
ABD Başkanı Donald Trump, İrlanda ziyareti sırasında uzun süredir son derece hassas olan Kuzey İrlanda meselesine ilişkin dikkat çeken bir açıklama yaptı.
Trump, Dublin'de İrlanda Başbakanı Micheál Martin'in yanında gazetecilerin sorularını yanıtlarken, İrlanda'nın kuzey ve güneyinin birleşmesini desteklediğini söyledi.
Trump, "Sorun çıkarmak istemiyorum ama bunun birleşmesini çok isterim" ifadelerini kullandı.
ABD Başkanı ardından birleşmenin "eninde sonunda" gerçekleşeceğine inandığını belirterek, bunun "harika bir şey" olacağını söyledi. Ancak Trump, kararın Birleşik Krallık'ı da ilgilendirdiğini kabul ederek Londra'nın süreçte söz sahibi olacağını ifade etti.
Kuzey İrlanda'nın statüsü yeniden gündemde
Trump'ın sözleri, Kuzey İrlanda'nın geleceğine ilişkin tartışmaların yeniden uluslararası gündeme taşınmasına yol açabilecek nitelikte.
İrlanda adası siyasi olarak ikiye bölünmüş durumda. İrlanda Cumhuriyeti bağımsız bir devlet olarak adanın büyük bölümünü yönetirken, Kuzey İrlanda Birleşik Krallık'ın parçası olmaya devam ediyor.
İrlanda'nın yeniden birleşmesi, İrlanda milliyetçilerinin uzun süredir savunduğu temel siyasi hedeflerden biri. Buna karşılık sendikacılar ve Birleşik Krallık yanlıları, Kuzey İrlanda'nın Birleşik Krallık içerisinde kalmasını istiyor.
Bu bölünme, 1960'ların sonundan 1990'ların sonuna kadar süren ve "The Troubles" olarak bilinen çatışmaların temel siyasi meselelerinden biriydi.
Hayırlı Cuma Anlaşması belirleyici
1998'de imzalanan Hayırlı Cuma Anlaşması, Kuzey İrlanda'daki onlarca yıllık çatışmayı sona erdiren siyasi sürecin temelini oluşturdu.
Anlaşma, Kuzey İrlanda'nın statüsünün demokratik yollarla değiştirilebilmesine imkan tanıyor. Ancak bunun gerçekleşebilmesi için halkın çoğunluğunun İrlanda Cumhuriyeti ile birleşme yönünde oy kullanması gerekiyor.
Mevcut yasal düzenlemeye göre Kuzey İrlanda'nın Birleşik Krallık'tan ayrılıp birleşik İrlanda'nın parçası olup olmayacağı konusunda referandum yapılması, belirli şartların oluşması halinde Birleşik Krallık hükümetinin yetkisinde.
Bu nedenle Trump'ın açıklaması, ABD Başkanı'nın kişisel siyasi görüşünü ortaya koysa da tek başına Kuzey İrlanda'nın statüsünü değiştirecek bir mekanizma oluşturmuyor.
Londra ve birlik yanlıları için hassas mesaj
Trump'ın açıklaması, Londra açısından diplomatik açıdan hassas bir döneme denk geldi.
Birleşik Krallık Başbakanı Andy Burnham kısa süre önce Kuzey İrlanda'nın Birleşik Krallık'tan ayrılması konusunda referandum yapılmasının gündemde olmadığını söylemişti. Trump'ın ise Dublin'de birleşik İrlanda fikrine açık destek vermesi, iki ülkenin Kuzey İrlanda'nın geleceği konusundaki yaklaşımlarının farklı olduğunu bir kez daha ortaya koydu.
Özellikle Kuzey İrlanda'daki birlik yanlısı çevreler açısından Trump'ın açıklaması tepki çekebilecek nitelikte. Çünkü Birleşik Krallık'la siyasi birlik, bölgedeki sendikacı toplumun temel siyasi taleplerinden biri olmaya devam ediyor.
Brexit birleşme tartışmasını güçlendirdi
İrlanda'nın yeniden birleşmesi tartışması, Birleşik Krallık'ın 2016'da Avrupa Birliği'nden ayrılma kararı sonrasında yeniden güç kazandı.
Kuzey İrlanda, Brexit referandumunda Birleşik Krallık'ın genelinden farklı olarak AB'de kalma yönünde oy kullanmıştı. Brexit sonrasında İrlanda Cumhuriyeti ile Kuzey İrlanda arasındaki sınırın geleceği önemli bir müzakere konusu haline geldi.
Bu süreç, birleşik İrlanda fikrinin siyasi tartışmalarda daha görünür hale gelmesine yol açtı.
Bununla birlikte mevcut kamuoyu yoklamaları Kuzey İrlanda'da Birleşik Krallık içerisinde kalma seçeneğinin hâlâ önde olduğunu gösteriyor. Ancak Brexit'in ardından iki seçenek arasındaki farkın geçmiş dönemlere kıyasla daraldığı belirtiliyor.
Trump'ın İrlanda ziyareti
Trump'ın açıklamaları, ABD Başkanı'nın İrlanda'ya gerçekleştirdiği iki günlük ziyaret sırasında geldi.
Trump, Dublin'de Başbakan Micheál Martin ve İrlanda Cumhurbaşkanı Catherine Connolly ile görüştü. Ardından İrlanda'nın batısındaki Doonbeg'de kendisine ait golf tesisinde düzenlenen İrlanda Açık turnuvasına katılması bekleniyor.
Ziyaret yalnızca Kuzey İrlanda meselesiyle sınırlı değil. ABD ile İrlanda arasındaki ticari ilişkiler, küresel güvenlik meseleleri, İran ve Ukrayna gibi başlıkların da görüşmelerde gündeme gelmesi bekleniyor.
Trump'ın ziyareti İrlanda'da protestoların da hedefi oldu. Dublin ve Doonbeg'de Trump'ın politikalarına karşı gösteriler düzenlenmesi planlandı.
Trump'ın Birleşik İrlanda mesajı ise ziyaretin en dikkat çekici siyasi açıklaması olarak öne çıktı. ABD Başkanı'nın "birleşmenin sonunda gerçekleşeceği" yönündeki öngörüsü, Kuzey İrlanda'nın geleceğine ilişkin tartışmayı yeniden uluslararası siyasetin gündemine taşıdı.