The New York Times’ın dört üst düzey ABD yönetimi yetkilisine dayandırdığı haberine göre, Washington’da haftalardır yürütülen çalışmaların ardından Trump yönetimi, Türkiye’nin F-35 savaş uçaklarına yeniden erişimini sağlayacak seçenekler üzerinde duruyor. Trump’ın Türkiye’ye F-35 verilmesi yönündeki iradesini ortaya koyması beklenirken, sürecin takvimi henüz netleşmedi.
S-400’ler için üçüncü ülke seçeneği
Türkiye, Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi tedarik etmesinin ardından 2019’da F-35 programından çıkarılmıştı. ABD’de 2020’de kabul edilen yasal düzenleme, Türkiye’nin S-400’lere sahip olmaya devam etmesi halinde F-35 satışını engelliyor.
Habere göre, bu engelin aşılması amacıyla S-400’lerin üçüncü bir tarafa devredilmesi seçenekler arasında bulunuyor. Sistemlerin kritik parçalarının çıkarılarak kullanılamaz hale getirilmesi de değerlendirilen formüller arasında.
Trump yönetimi hukuki formül arıyor
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, daha önce Trump’ın Savunma Bakanı Pete Hegseth ve ilgili yetkililere Türkiye’ye F-35 sağlanabilmesi için gerekli hukuki koşulların incelenmesi talimatını verdiğini söylemişti.
Vance, “Amerikan yasalarına uygun hareket edebilmemiz için gerçekleştiğini teyit etmemiz gereken bazı hususlar var. Başkan bizden bunu yapmamızı istedi.” ifadelerini kullanmıştı.
Trump ise geçen ay NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile görüşmesinde Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı “çok mutlu edecek bir hediye” getireceğini söylemiş, F-35 meselesine ilişkin daha sonra “Bunu çözeceğiz.” demişti.
Kongre ve İsrail’den itiraz gelebilir
Türkiye’nin F-35 programına dönüşü ABD Kongresi’nde muhalefetle karşılaşabilir. Senato Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Jim Risch’in sürece şüpheyle yaklaşan isimler arasında bulunduğu belirtiliyor.
İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu da Türkiye’ye F-35 satışına karşı çıkıyor. Buna karşın İsrail’in ABD Büyükelçisi Yechiel Leiter, Washington’ın vereceği karara saygı göstereceklerini açıklamıştı.
ABD Kongre Araştırma Servisi’ne göre, Türkiye tarafından bedeli ödenmesine rağmen teslim edilmeyen F-35 savaş uçakları halen ABD’de tutuluyor. Trump’ın Ankara’ya varışının ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan ile yapacağı görüşmede F-35 ve S-400 başlıklarının gündeme gelmesi bekleniyor.