- Yunanistan ile GKRY’nin elektrik şebekelerini bağlamayı hedefleyen GSI projesinde Fransız araştırma gemisi Abeille Marengo, deniz tabanı çalışmalarına başlamak üzere harekete geçti.
- Türkiye, araştırmalar için NAVTEX yayımlayarak faaliyetlerin kendi kıta sahanlığında Türk makamlarının muvafakatiyle yürütülmesini isterken Atina bu talebe itiraz etti.
- Yaklaşık 1,9 milyar euroluk proje, deniz yetki alanları nedeniyle Ankara ile Atina arasındaki gerilimi yeniden gündeme taşıdı.
Yunanistan ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin (GKRY) elektrik şebekelerini deniz altından birbirine bağlamayı amaçlayan Great Sea Interconnector (GSI) projesinde yeni bir gelişme yaşandı. Fransız bayraklı Abeille Marengo araştırma gemisi, Girit’teki İraklio Limanı’ndan ayrılarak deniz tabanında araştırmalara başlarken Türkiye de faaliyetlerin yürütüleceği bölgeye ilişkin NAVTEX yayımladı. Ankara, çalışmaların Türk makamlarıyla koordinasyon ve yetkili mercilerin muvafakatiyle gerçekleştirilmesini istedi.
Fransız araştırma gemisi harekete geçti
GSI projesi kapsamında deniz tabanında araştırma yapacak Fransız bayraklı Abeille Marengo, Girit’teki İraklio Limanı’ndan ayrılarak faaliyetlerine başladı. Türkiye ise aynı gün 1127/26 numaralı NAVTEX duyurusunu yayımladı.
Duyuruda, araştırmaların Türk makamlarıyla koordinasyon sağlanarak ve yetkili Türk makamlarının muvafakati alınarak yürütülmesi gerektiği bildirildi. Çalışmaların Türkiye'nin NAVTEX sorumluluk sahası ve kendi kıta sahanlığı olarak tanımladığı bölgede gerçekleştirileceği kaydedildi.
10 Kasım 2026 ile 19 Mart 2027 tarihleri arasını kapsayan araştırma süresince diğer gemilerden Abeille Marengo'ya iki deniz milinden daha fazla yaklaşmamaları istendi.
atina'dan ankara'nın duyurusuna itiraz
Türkiye'nin NAVTEX hamlesi Yunanistan'da farklı bir yaklaşımla karşılandı. Yunanistan Dışişleri Bakanlığı kaynakları, Türk makamlarının yayımladığı duyurunun herhangi bir hukuki anlam taşımadığını ileri sürdü.
Yunan diplomatik kaynakları, araştırma gemisinin Yunan makamlarının yayımladığı NAVTEX doğrultusunda hareket ettiğini ve Türkiye'den herhangi bir izin talep edilmediğini savundu.
Yunanistan Hükümet Sözcüsü Pavlos Marinakis de Fransa'nın Ankara'ya ilettiği diplomatik notanın izin başvurusu değil, bilgilendirme amacı taşıdığını öne sürmüştü. Marinakis, proje için gerekli izinlerin Yunanistan ve GKRY makamlarından alındığını belirtmişti.
Kıta sahanlığı anlaşmazlığı yeniden gündemde
Ankara, kendi kıta sahanlığı olarak değerlendirdiği bölgelerde yürütülecek faaliyetlerin Türk makamlarının muvafakatiyle gerçekleştirilmesi gerektiğini savunuyor. Atina ise Türkiye'nin söz konusu araştırmalar üzerinde herhangi bir izin yetkisi bulunmadığını iddia ediyor.
Araştırmaların yeniden başlamasında Fransa ile Türkiye arasında yürütülen diplomatik temasların etkili olduğu belirtiliyor. Projenin yüklenicisi Fransız Nexans şirketine ait Abeille Marengo'nun faaliyetlerine başlayabilmesi için Paris ile Ankara arasında görüşmeler gerçekleştirildi.
Türk savaş gemileri araştırmaları durdurmuştu
GSI projesinde yaşanan gerilimin geçmişi Temmuz 2024'e dayanıyor. İtalyan bayraklı Ievoli Relume araştırma gemisinin Girit ile Kıbrıs arasındaki kablo güzergâhında çalışma yürüttüğü sırada Türkiye ve Yunanistan arasında deniz yetki alanları konusunda anlaşmazlık çıkmıştı.
Türk savaş gemilerinin bölgeye intikal etmesinin ardından araştırmalar durdurulmuş, Kasos Adası çevresindeki gelişmeler iki ülke arasında diplomatik gerilime yol açmıştı.
Türkiye, 2019 yılında Libya ile imzalanan Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılması Mutabakatı'nı ve 18 Mart 2020'de Birleşmiş Milletler'e bildirdiği kıta sahanlığı sınırlarını dayanak göstererek bölgedeki faaliyetlerin kendisiyle koordine edilmesini talep ediyor.
1,9 milyar euro'luk enerji projesi
Yaklaşık 1,9 milyar euro bütçeyle hayata geçirilmesi planlanan Great Sea Interconnector, Yunanistan ile GKRY'nin elektrik şebekelerini deniz altından döşenecek yüksek gerilim kablosuyla birbirine bağlamayı hedefliyor.
Projenin ilk aşamasında 1000 megavatlık elektrik iletim kapasitesine ulaşılması öngörülüyor. Böylece Kıbrıs'ın Avrupa elektrik şebekesine entegre edilmesi ve iki yönlü elektrik aktarımının sağlanması amaçlanıyor. Hattın ilerleyen aşamalarda İsrail'e kadar uzatılması da planlar arasında bulunuyor.
Projedeki çoğunluk hissesi Ağustos 2026'da Fransız yatırım şirketi Meridiam'a geçerken Yunanistan elektrik iletim operatörü IPTO da ortaklığını sürdürüyor. Deniz tabanında gerçekleştirilecek araştırmalar ise kablo güzergâhının ve teknik tasarımın kesinleştirilmesi bakımından kritik önem taşıyor.