Ukrayna'daki savaş çok daha uzun bir süre kalıcı olarak görünüyor ve son gelişmelere bakıldığında her iki taraf da, karşı gücü yok etme veya bir barış anlaşmasına varmak için ne gerektiğini ifade etme yeteneğine sahip görünmüyor.
Ruslar; Belarus, Hindistan ve neredeye bulabildikleri herkesle konuşuyor. Ancak savaş alanında veya mühimmat konusunda neredeyse kimse Rusya'ya gidişatı değiştirecek kadar yardım edemiyor.
Ukraynalılar ise ABD, NATO ve kendilerini dinleyecek herkesle konuşuyorlar. Böylece silah ve mühimmat almaya devam ediyorlar. Ancak Ukrayna, ülkenin çöküşünü tam olarak engelleyemiyor.
Peki bu şartlar altında savaş ne zaman biter? Tarih, bu sorunun birkaç yanıtı olduğunu gösteriyor.
1. Herhangi bir taraf, savaşa devam edecek silahlara ulaşamadığında savaş sona erer.
Örnek olarak; Almanya'nın II. Dünya Savaşı'ndaki harekatı, müttefik güçleri savuşturmak için gereken silahları üretip sahaya süremediği zaman sona erdi.
2. Savaş bir tarafın morali tükendiğinde sona erer. Yani askerler ve siviller zafer mümkün olsa bile savaşın yükünü taşımaya isteksiz olduklarında sürdürülebilirlik yeteneği ortadan kalkar.
Örnek olarak; Amerika Birleşik Devletleri'nin Vietnam Savaşı'ndaki durum tam olarak buydu.
3. Askeri güçte radikal bir artış umudu olmadığında ve dış müdahale imkansız olduğunda bir savaş sona erer.
Örnek olarak; İkinci Dünya Savaşı'nda İngiltere, Almanya'yı yenemeyeceğini bildiği halde makul bir şekilde bir Amerikan müdahalesini bekleyerek sabretti.
4. Yenilginin sonuçları siviller için katlanılabilir göründüğünde sona erer.
Örnek olarak; İkinci Dünya Savaşı'nda İtalyan halkı, müttefik işgalini tercih edilebilir bir alternatif olarak gördü.
Şüphesiz ki; bir ulusun umudun da ötesinde direneceği ve ulusun savaşa katlanmak yerine kolayca teslim olacağı başka koşullar da kesinlikle vardır.
Ancak savaşı değerlendirirken kilit nokta, ordunun direnişinden çok savaş, ordunun malzemesini üreten, liderlerini bu konuda destekleyen ve acı yükünü taşıyan sivillerin alacağı tavırdır.
Ukrayna savaşının nasıl biteceğini anlamaya çalışmak için tüm bu dengeler ele alınmalıdır. Ancak özellikle sivillerin savaşmaya devam etme istekliliğine odaklanılmalıdır.
Şüphesiz ki her iki tarafta da halk yoruldu. Ruslar kayıplar ve ardından daha fazla askere çağrılmalarından dolayı, Ukraynalılar ise sivillere ve sivil altyapıya yönelik sürekli saldırılardan dolayı yorulmuş durumda. Bu durumda savaştan en çok yorulan millet, yenilginin sonuçlarından da en çok korkan olacaktır denilebilir.
Malzeme eksikliği de, taraflardan birinin veya her ikisinin de bir çözüm aramasına neden olabilir. Her iki taraf da şu anda belirli bir silah seviyesiyle savaşıyor. Rusların kendi sanayi tesisleri ve İran gibi yerlerden ithal silahları var. Ukrayna, Batı'dan, özellikle ABD'den büyük bir silah akışına sahip. Bu durum istikrarlı ama bitmeyen bir savaş ortamı yarattı.
Bu ortam devam ederse sivillerin moralinin ciddi şekilde bozulma olasılığı çok yüksek. Bu nedenle Moskova, Ukrayna'ya yapılan sevkiyatları baltalamaya çalışırken, kendi endüstriyel tesisleri ve ilişkilerinin sağlam kalmasını sağlamaya çalışacak. Ukrayna ise ABD'den ve Batı'dan destek almaya devam edeceği konusunda emin olmaya çalışacak.
Ancak her ikisi taraf da sivil moral sorunuyla karşı karşıya olduğu için, bir taraftan da sivillerin yenilgi korkusunu en aza indirmeye çalışacak.
Ukrayna, tam anlamı ile bir Rus yenilgisinden korktuğu sürece teslim olmakyacaktır. Ancak aynı şey Rusya için söylenemez. Bu nedenle en olası sonuç, her iki ülkedeki iç karışıklıkların sonucunda zorunlu hale gelecek barış görüşmeleri olabilir.
Rusya'da zaten bir miktar huzursuzluk var. Bu durum Ukrayna'da çok daha az gibi görünüyor. Ruslar, Ukrayna halkı içerisinde tam anlamı ile büyük bir huzursuzluk çıkaramadılar ve bu nedenle, eğer yapabilirlerse daha da yoğun şekilde halkı direk etkileyecek saldırılara kalkışacaktır.
Rusya- Ukrayna savaşında gelinen nokta gösteriyor ki; barış görüşmeleri, her iki tarafta da bir dengesizlik hissi ve sivil tepki oluşmadan gerçekleşmeyecek. Yani savaşta anahtar, sivil nüfusun manipülasyonu noktasına gelmiştir.