- Havaların soğumasıyla acil başvurularında görülen artışın doğrudan erken bir salgın anlamına gelmediği belirtilirken bu sezon dolaşımda A(H1N1), A(H3N2) ve B/Victoria virüslerinin yakından izlendiği bildirildi.
- Farklı influenza alt tiplerinin değişken antijenik yapılara sahip olduğuna dikkat çeken uzmanlar gribi atlatan kişilerin aynı sezon içinde başka bir virüs türüyle yeniden hastalanabileceği uyarısında bulundu.
- Dolaşımda saptanmayan Yamagata soyunun çıkarılmasıyla üç bileşene düşürülen grip aşısının ağır komplikasyon ve ölüm riskini düşürdüğü vurgulanarak en uygun aşılanma döneminin ekim ve kasım ayları olduğu kaydedildi.
Sonbaharla birlikte hava sıcaklıklarının düşmesi, solunum yolu enfeksiyonlarını yeniden gündeme taşıdı. Acil servislerde grip benzeri şikâyetlerle başvuran hastaların sayısında artış gözlenirken uzmanlar, bu tablonun influenza salgınının başladığını göstermek için tek başına yeterli olmadığını belirtiyor. Yeni grip sezonunda A(H1N1)pdm09, A(H3N2) ve B/Victoria virüslerinin izlenmesi gerektiğine dikkat çekilirken hastalığın belirtileri, bulaşma riski ve aşının koruyuculuğu merak ediliyor.
Acil Tıp Uzmanı Doç. Dr. Süleyman Alpar ve İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Onur Taşçı, influenza virüslerinin birbirine benzeyen belirtilerle ortaya çıkabildiğini, hastalığın seyrinde ise yaş ve mevcut sağlık durumunun belirleyici olduğunu vurguladı.
Acil servislerde solunum yolu enfeksiyonu başvuruları arttı
Acil Tıp Uzmanı Doç. Dr. Süleyman Alpar, görev yaptığı sağlık kuruluşunda solunum yolu enfeksiyonları nedeniyle başvuruların arttığını belirtti. Ancak bu artışın doğrudan grip salgını olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ifade eden Alpar, Türkiye'deki güncel durumun laboratuvar sonuçları ve resmi sürveyans verileriyle ortaya konulabileceğine dikkat çekti.
Alpar, şu açıklamayı yaptı:
“Şu sıralar çalıştığım acil serviste solunum yolu enfeksiyonu nedeniyle başvurularda belirgin artış gözlemliyoruz. Ancak bu durum tek başına influenza sezonunun erken başladığı anlamına gelmiyor. Ekim başında yayımlanan verilere göre Avrupa’da influenza aktivitesi düşük düzeyde. Türkiye’de sezonun başlayıp başlamadığını Sağlık Bakanlığı’nın haftalık sürveyans raporları gösterecek.”
Hava sıcaklıklarının düşmesiyle kapalı ortamlarda daha fazla zaman geçirilmesi ve okulların açılması, solunum yolu virüslerinin yayılmasını kolaylaştıran etkenler arasında bulunuyor. Alpar, toplumdaki bağışıklık düzeyi ve virüslerdeki değişimlerin de sezonun seyrini etkileyebileceğini belirterek her solunum yolu enfeksiyonunun grip olarak değerlendirilmemesi gerektiğini hatırlattı.
Bu sezon hangi influenza virüsleri takip ediliyor?
Grip sezonunda izlenmesi gereken virüsler arasında influenza A'nın iki alt tipi ile influenza B'nin bir soyu öne çıkıyor.
Takip edilen üç influenza virüsü şöyle:
- A(H1N1)pdm09
- A(H3N2)
- İnfluenza B/Victoria
İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Onur Taşçı, bu virüslerin Türkiye'deki dağılımının yalnızca hastaların şikâyetlerinden hareketle belirlenemeyeceğini söyledi. Taşçı, hangi virüsün daha yaygın olduğunun anlaşılması için laboratuvar verilerinin incelenmesi gerektiğini belirterek şunları kaydetti:
“Muayene sırasında ateş, kas ağrısı, öksürük ve halsizlik gibi bulgularla karşılaştığımız hastalarda hangi influenza alt tipinin baskın olduğunu kesin olarak söylemek mümkün değil. Türkiye’deki güncel dağılımı değerlendirirken Sağlık Bakanlığı’nın ve referans laboratuvarlarının haftalık sürveyans verileri esas alınmalı. Ancak A(H1N1)pdm09, A(H3N2) ve B/Victoria virüslerini izlemek gerekiyor.”
Grip aşısı neden üç bileşenli hale geldi?
Grip sezonunda gündeme gelen bir diğer konu ise influenza aşılarının içeriği oldu. Doç. Dr. Süleyman Alpar, daha önce dört bileşen içeren grip aşılarının, influenza B/Yamagata soyunun uzun süredir doğal dolaşımda doğrulanmaması nedeniyle üç bileşenli olarak hazırlandığını anlattı. B/Victoria'nın yeni ortaya çıkan bir virüs olmadığını vurgulayan Alpar, dünya genelindeki influenza verilerinin Türkiye'deki durumu doğrudan yansıtmadığını belirtti.
Alpar, konuyla ilgili şu ifadeleri kullandı:
“Daha önce dört bileşenli olan aşı, B/Yamagata soyunun Mart 2020’den beri doğal dolaşımda doğrulanmaması nedeniyle üç bileşene indirildi. Victoria da yeni bir hastalık değil, influenza B’nin uzun yıllardır bilinen soyu. Dünya genelinde influenza aktivitesi şu anda düşük düzeyde; saptanan virüsler arasında H1N1’in payı artıyor. Ancak bu, Türkiye için bir öngörü değil. Ülkemizde hangi virüsün baskın olduğunu belirlemek için laboratuvar sürveyans verilerine ihtiyaç var.”
H1N1, H3N2 ve influenza B belirtileri neler?
Uzmanlara göre influenza A(H1N1)pdm09, A(H3N2) ve B/Victoria enfeksiyonları büyük ölçüde benzer şikâyetlere neden oluyor.
Gripte sık görülen belirtiler arasında şunlar yer alıyor:
- Ani başlayan ateş
- Titreme
- Kas ve eklem ağrıları
- Baş ağrısı
- Belirgin halsizlik
- Kuru öksürük
- Boğaz ağrısı
Ancak bu belirtilerin görülmesi, hastalığa hangi influenza virüsünün neden olduğunu kesin olarak göstermiyor. Virüslerin birbirinden ayrılması gerektiğinde PCR ve uygun alt tiplendirme testlerinden yararlanılabiliyor.
Hangi influenza virüsü daha tehlikeli?
İnfluenza enfeksiyonlarının yol açabileceği sağlık sorunları, virüsün türüne ve kişinin sağlık durumuna göre değişebiliyor. Doç. Dr. Süleyman Alpar, özellikle yaşlılar, gebeler, çocuklar ve kronik hastalığı bulunan kişiler açısından risklerin farklılaşabileceğini belirtti.
Alpar, şu uyarıda bulundu:
“Yalnızca belirtilere bakarak birbirlerinden ayırmak mümkün değil. H3N2 özellikle yaşlılarda, H1N1 bazı sezonlarda genç erişkinlerde ve gebelerde, influenza B ise çocuklarda ciddi hastalığa yol açabilir. Ancak hastalığın ağırlığını yalnızca virüsün tipi belirlemez. Sağlıklı bir kişide hafif seyreden influenza, kronik hastalığı bulunan başka bir kişide zatürreye veya solunum yetmezliğine neden olabilir.”
Dr. Onur Taşçı da virüsler arasında her sezon için geçerli kesin bir tehlike sıralaması yapılamayacağını vurguladı. Hastalığın ağırlığında yaş, bağışıklık sistemi ve eşlik eden hastalıkların önemli rol oynadığını ifade eden Taşçı, şöyle konuştu:
“Alt tipleri birbirinden ayırmak için gerektiğinde PCR ve uygun alt tiplendirme yöntemleri kullanılmalı. Hangi virüsün daha ağır seyrettiği konusunda her sezon ve her hasta grubu için geçerli kesin bir sıralama yapılamaz. Hastalığın seyrini belirleyen tek faktör virüsün alt tipi değil; yaş, bağışıklık durumu, eşlik eden hastalıklar ve dolaşımdaki varyantın özellikleri de önemli.”
Grip geçiren kişi aynı sezon yeniden grip olabilir mi?
Grip sezonuna ilişkin en önemli uyarılardan biri, hastalığı bir kez geçirmenin diğer influenza virüslerine karşı tam koruma sağlamaması oldu. Uzmanlar, aynı dönemde farklı influenza virüslerinin dolaşımda bulunabileceğini ve bir kişinin sezon içerisinde birden fazla kez enfekte olabileceğini belirtti. Doç. Dr. Süleyman Alpar, influenza virüslerinin antijenik yapılarının farklı olduğuna dikkat çekerek şu bilgileri verdi:
“Bir kişi H1N1 enfeksiyonu geçirdikten sonra aynı sezon H3N2 veya influenza B ile yeniden hastalanabilir. Çünkü bu virüslerin antijenik yapıları farklı. Birine karşı gelişen bağışıklık diğerlerine karşı tam koruma sağlamaz. Kısmi çapraz bağışıklık oluşabilse de buna güvenemeyiz. Dolayısıyla grip geçirmiş olmak, aynı sezon yeniden grip olunmayacağı anlamına gelmez.”
Dr. Onur Taşçı da aynı grip sezonunda farklı influenza virüsleriyle yeniden enfeksiyon gelişebileceğini belirtti.
Taşçı, şu değerlendirmeyi yaptı:
“Bir kişi aynı sezon içinde farklı influenza alt tipleriyle birden fazla kez enfekte olabilir. Örneğin önce A(H3N2), haftalar veya aylar sonra A(H1N1) enfeksiyonu geçirebilir. Önceki enfeksiyon veya aşılamayla oluşan kısmi çapraz bağışıklık bulunabilse de bir alt tipi geçirmek, diğerlerine karşı bağışık olmak demek değil. Daha önce grip geçirmiş olmak, aynı sezon içinde yeniden grip olunamayacağı anlamına gelmez.”
Bununla birlikte uzmanlar, farklı virüslerin aynı dönemde dolaşımda bulunmasının herkesin birden fazla kez hastalanacağı anlamına gelmediğini de vurguladı.
Grip aşısı ağır hastalık riskini azaltıyor
Grip aşısının influenza enfeksiyonuna karşı yüzde 100 koruma sağlamadığını belirten uzmanlar, özellikle ağır hastalık ve komplikasyon riskini azaltmadaki önemine dikkat çekti. Doç. Dr. Süleyman Alpar, önceki sezonlarda yapılan gözlemsel araştırmaların aşılamanın ağır sonuçlara karşı koruyucu etkisini ortaya koyduğunu ifade etti.
Alpar, araştırmalardan elde edilen verileri şöyle aktardı:
“Önceki sezonlara ait gözlemsel araştırmalarda, influenza nedeniyle hastaneye yatırılan aşılı erişkinlerde, aşısızlara göre yoğun bakıma kabul riskinin yaklaşık yüzde 26, ölüm riskinin ise yüzde 31 daha düşük olduğu bildirildi. Bunlar mevcut sezonun kesin etkinlik oranları değil.”
Söz konusu oranların bu grip sezonu için kesin aşı etkinliği verileri olmadığını vurgulayan Alpar, aşılamanın zamanlamasına da dikkat çekti.
Grip aşısı ne zaman yapılmalı?
Doç. Dr. Süleyman Alpar, grip aşısı için en uygun dönemin ekim ve kasım ayları olduğunu belirtti.
Aşılamanın ardından koruyucu bağışıklığın gelişmesinin yaklaşık iki hafta sürdüğünü ifade eden Alpar, grip sezonuna hazırlık açısından aşılama zamanının önem taşıdığını vurguladı. Uzmanlar, influenza virüslerinin dolaşımına ilişkin güncel tablonun ise Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan haftalık sürveyans raporları üzerinden takip edilmesi gerektiğini hatırlattı.