- ABD ve İran arasında 6 milyar dolarlık İran varlığının serbest bırakılmasına ilişkin dolaylı görüşmeler Doha'da yeniden başlayacak.
- Hürmüz Boğazı'ndan geçiş ücretleri ve boğazdaki kontrol mekanizması müzakerelerin en kritik başlıkları arasında yer alıyor.
- Katar, ABD heyetinin İranlı yetkililerle doğrudan görüşmek için değil, Katarlı arabulucularla temas kurmak amacıyla Doha'da bulunduğunu açıkladı.
- İran, Avrupalı ülkeleri Hürmüz Boğazı'ndaki mayın temizleme faaliyetlerine katılmamaları konusunda uyardı.
İran, ABD ile dondurulan en az 6 milyar dolar değerindeki İran varlıklarının serbest bırakılmasına yönelik dolaylı görüşmelerin çarşamba günü Katar'ın başkenti Doha'da yeniden başlayacağını duyurdu.
Görüşmeler, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve ateşkesin uzatılmasına ilişkin anlaşmanın imzalanmasının ardından gerçekleştirilecek ilk resmi diplomatik temaslardan biri olacak. Ancak taraflar, anlaşmadan bu yana henüz doğrudan yüz yüze görüşmedi.
ABD'nin Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile Jared Kushner de salı günü Katar'da ateşkes ve Lübnan başta olmak üzere bölgesel gelişmeleri ele alan temaslarda bulundu.
Katar'dan açıklama
Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Macid el-Ensari, ABD heyetinin İranlı yetkililerle doğrudan müzakere yürütmediğini belirtti.
Ensari, Amerikalı temsilcilerin yalnızca Katarlı arabulucularla görüştüğünü ve temasların dolaylı diplomatik süreç kapsamında sürdüğünü ifade etti.
ABD tarafının öncelikli gündem maddeleri arasında İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçiş ücreti alma planı ile Umman'ın sunduğu alternatif seyir hizmetleri ücretlendirme önerisinin ayrıntıları yer alıyor.
Hürmüz Boğazı anlaşmazlığı sürüyor
17 Haziran'da imzalanan mutabakat zaptının ardından doğrudan temasların yeniden kurulamamasının temel nedeninin, İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki ticari tanker trafiğinde daha fazla kontrol sağlama isteği olduğu belirtiliyor.
Gerilimi artıran bir diğer başlık ise İran'ın, İsrail, ABD ve Lübnan arasında geçen hafta müzakere edilen Lübnan ateşkes önerisine karşı çıkması oldu.
Hafta sonunda Hürmüz Boğazı'nda yaşanan karşılıklı silahlı olaylar da diplomatik süreci zorlaştırırken, 17 Haziran mutabakatı kapsamında 60 gün içinde tamamlanması öngörülen nükleer program görüşmeleri henüz başlamadı.
İran'dan Avrupa'ya uyarı
Tahran'da konuşan İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Fransa ve İngiltere başta olmak üzere Avrupalı ülkeleri Hürmüz Boğazı'ndaki mayın temizleme faaliyetlerine katılmamaları konusunda uyardı.
Bekayi, İran'ın deniz güvenliği konusundaki sorumluluklarının farkında olduğunu belirterek, dış müdahalelerin mevcut durumu daha da karmaşık hale getireceğini söyledi.
Geçiş ücretleri masada
Batılı ülkeler İran'ın ticari gemilerden geçiş ücreti alma planına karşı çıkarken, Umman'ın belirli denizcilik hizmetleri karşılığında ücret alınmasını öngören önerisi daha uygulanabilir bir seçenek olarak değerlendiriliyor.
İran'ın başmüzakerecisi Muhammed Bakır Kalibaf ise devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenliğin İran ve Umman'a ait olduğunu savundu.
Kalibaf, boğazdaki deniz trafiğinin İran'ın belirlediği kurallara tabi olduğunu belirterek, mutabakat kapsamında ücretsiz geçiş hakkının yalnızca 60 gün süreyle geçerli olduğunu söyledi.
IMO yeni rota üzerinde çalışıyor
Birleşmiş Milletler Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), Umman açıklarında alternatif bir deniz koridoru oluşturulması amacıyla İran ile gayriresmi temaslarını sürdürüyor.
Geçen hafta iki ticari gemiye düzenlenen saldırının ardından IMO Genel Sekreteri Arsenio Dominguez'in İran'la görüşmek üzere bu çalışmaları geçici olarak askıya aldığı bildirildi.
Denizcilik veri şirketi Kpler'in verilerine göre pazartesi günü Hürmüz Boğazı'ndan 40 gemi geçiş yaptı. Ancak 28 Şubat'ta başlayan çatışmalardan bu yana yüzlerce gemi ve yaklaşık 10 bin denizci bölgede beklemeye devam ediyor.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Bekayi ise yaşanan güvenlik sorunlarına rağmen diplomatik sürecin devam edeceğini belirterek, uygulama aşamasında bu tür zorlukların beklenen gelişmeler olduğunu ifade etti.