Polonya’da kripto para kullanılarak gerçekleştirilen bir petrol ticareti girişimi, ülkenin en büyük kurumsal skandallarından biri haline geldi.
Financial Times’ın haberine göre, devlet destekli enerji şirketi Orlen’in İsviçre merkezli ticaret iştiraki Orlen Trading Switzerland (OTS), 2023 sonunda Venezuela’dan petrol satın almak için en az 230 milyon dolar ön ödeme yaptı.
Ancak şirket, yaptığı ödemenin karşılığında beklediği petrolün büyük bölümünü alamadı.
345 milyon dolarlık petrol anlaşması
OTS, Dubai merkezli petrol tüccarı Hannon International ile yaklaşık 6 milyon varil Venezuelalı Merey 16 ham petrolü satın almak üzere 345 milyon dolarlık anlaşma yaptı.
Anlaşmadan yaklaşık 25-30 milyon dolar kâr edilmesi bekleniyordu. OTS, sözleşmenin ardından yalnızca beş gün içerisinde Hannon’a 230 milyon dolar aktardı.
Ancak süreç kısa sürede karmaşık bir hal aldı.
Ödemeler USDT'ye çevrildi
Financial Times’ın aktardığına göre Venezuela’nın devlet petrol şirketi PDVSA, ABD yaptırımları nedeniyle ödemelerde USDT (Tether) kullanılmasını talep etti.
Hannon da Orlen’den aldığı parayı USDT’ye çevirerek Venezuela’daki aracılar üzerinden petrol satın almaya çalıştı.
Şirket, paranın bir bölümünü Dubai’deki aracılara gönderdi. Hannon, işlemlerden birinde 135 milyon dolar karşılığında yalnızca 85 milyon USDT alabildiğini ve arada 50 milyon dolarlık açık oluştuğunu belirtti. Başka bir 30 milyon dolarlık ödeme ise petrol alınamadan kaldı.
Süpertankerler haftalarca bekledi
Hannon temsilcileri petrolü temin etmek için Caracas’ta çeşitli brokerlarla görüşürken, OTS’nin kiraladığı üç süpertanker Aralık 2023’te Venezuela’ya ulaştı.
Ancak tankerler haftalar boyunca boş şekilde bekledi. Petrol teslimatlarının sürekli ertelenmesi, OTS açısından yüksek nakliye ve bekleme maliyetlerinin ortaya çıkmasına neden oldu.
Bazı işlemlerde aracılara USB bellekler aracılığıyla on milyonlarca dolarlık USDT erişimi teslim edildi. İki ayrı işlemde toplam 110 milyon USDT petrol karşılığında aracılara aktarıldı ancak beklenen petrol teslim edilmedi.
Toplam zarar 424 milyon dolara ulaşabilir
Hannon daha sonra farklı Venezuelalı petrol ürünleri sağlamaya çalıştı. Bir milyon varillik ham petrol sevkiyatı kirlilik nedeniyle reddedilirken, başka bir yakıt anlaşmasında OTS’nin beklediği miktarın yalnızca yarısı, yaklaşık 28,8 milyon dolar değerinde petrol olarak Mart 2024’te yüklendi.
OTS, Mart 2024 sonunda ana sözleşmeyi feshetti.
Polonya hükümetine göre şirketin zararı yalnızca 230 milyon dolarlık ön ödemeden ibaret değil. Nakliye, hukuki giderler ve diğer maliyetler de dahil edildiğinde toplam kaybın en az 1,6 milyar Polonya zlotisi, yani yaklaşık 424 milyon dolar olduğu tahmin ediliyor.
Hannon sözleşmeleri kapsamındaki nakliye maliyetinin tek başına yaklaşık 72 milyon dolara ulaştığı belirtiliyor.
Eski yönetime soruşturma
Donald Tusk hükümeti, göreve geldikten sonra Orlen’in eski yönetimi ile şirketin iç denetim mekanizmalarını mercek altına aldı.
Eski OTS yöneticisi Samer Awad ve bazı eski yöneticiler hakkında cezai soruşturma yürütülüyor. Söz konusu yöneticiler ise kendilerine yöneltilen suçlamaları reddediyor.
Olay, yaptırımlar nedeniyle geleneksel finans sisteminin dışında gerçekleştirilen kripto para tabanlı enerji ticaretinin taşıdığı operasyonel ve finansal riskleri de yeniden gündeme getirdi.