- Kolombiya’da 2021’den bu yana en az 1.500 çocuğun silahlı gruplar tarafından örgütlerine katılmak üzere işe alındığı bildirildi.
- 2025’te silahlı gruplara katılan çocukların yüzde 44’ünün sosyal medya üzerinden işe alındığı belirtildi.
- HRW, Facebook ve TikTok algoritmalarının bazı silahlı grup içeriklerini engellemek yerine daha fazla kullanıcıya önermiş olabileceğini tespit etti.
- Örgütlere katılan çocukların istihbarat toplama, drone kullanma ve çatışmalara katılma gibi görevlerde kullanıldığı; kız çocuklarının ise cinsel şiddete özellikle açık olduğu belirtildi.
Kolombiya’da onlarca yıldır devam eden silahlı çatışmanın yeni boyutlarından biri, çocukların sosyal medya platformları üzerinden silahlı gruplara kazandırılması oldu.
Human Rights Watch tarafından yayımlanan 102 sayfalık rapora göre, ülkedeki silahlı gruplar yoksulluk, sosyal dışlanma ve eğitime erişimdeki sorunlardan yararlanarak çocuklara para, güç ve prestij vaat ediyor.
Örgütler bu yöntemlere artık Facebook ve TikTok gibi platformları da ekledi. Araştırmaya göre sosyal medya, çocuklara ulaşmak ve onları silahlı grupların yaşamını cazip gösteren içeriklerle etkilemek için giderek daha önemli bir araç haline geldi.
2025’te çocukların yüzde 44’ü sosyal medyadan seçildi
Kolombiya’daki Özel Barış Yargı Sistemi'nin verilerine göre, 2025 yılında silahlı gruplara katılan çocukların yüzde 44’ü sosyal medya aracılığıyla işe alındı.
Bu oran, dijital platformların ülkedeki silahlı grupların insan kaynağı oluşturma stratejisinde ne kadar önemli hale geldiğini ortaya koyuyor.
HRW araştırmacıları TikTok ve Facebook'ta silahlı gruplara katılmayı teşvik eden, bu gruplardaki yaşamı romantikleştiren ve çocuklara yönelik sahte iş teklifleri sunan çok sayıda hesap ve paylaşım tespit etti.
On binlerce takipçiye ulaşan propaganda
HRW, TikTok'ta 52 hesap ve 37 paylaşımı inceledi.
Bu hesapların toplamda 85 binden fazla takipçiye ulaştığı, bazı videoların 250 binden fazla izlendiği ve 50 binden fazla beğeni aldığı belirtildi.
Facebook'ta ise 20 hesap incelendi. Bu hesapların toplamda 15 binden fazla takipçiye ulaştığı tespit edildi. Bazı profiller doğrudan silahlı gruplara katılım çağrısı yaparken, bazıları ilgilenen kişilerin özel mesaj yoluyla iletişime geçmesini veya gruba katılacak kişilere ulaşım sağlanmasını teklif etti.
Algoritmalar içerikleri daha fazla kişiye taşıdı mı?
Raporun en dikkat çekici bölümü sosyal medya algoritmalarına ilişkin.
HRW, araştırma amacıyla kullandığı bir hesabın silahlı gruplarla bağlantılı içerikleri izlemesinin ardından benzer içeriklerin ve silahlı gruplarla bağlantılı başka hesapların önerilmeye başlandığını tespit etti.
Örgüt, bunun algoritmaların kullanıcıları daha fazla silahlı grup içeriğine yönlendirmiş olabileceğine işaret ettiğini belirtti.
HRW'ye göre bazı durumlarda algoritmalar, silahlı grupların çocuklara ulaşma çabasının kapsamını genişletmiş görünüyor.
Bu nedenle mesele yalnızca “platformlarda yasaklı içerik var mı?” sorusundan ibaret değil. Asıl tartışma, algoritmaların kullanıcı davranışına göre benzer içerikleri otomatik olarak önermesinin silahlı grupların propaganda faaliyetlerini büyütüp büyütmediği noktasında yoğunlaşıyor.
Meta ve TikTok: İçerikleri kaldırıyoruz
Facebook'un sahibi Meta ve TikTok ise HRW'nin suçlamalarını kabul ederek platformlarının silahlı grupların çocukları işe almasına izin vermediğini savundu.
Her iki şirket de silahlı örgütleri ve çocukların istismarını teşvik eden içeriklerin politikalarına aykırı olduğunu belirtti.
HRW'nin bildirdiği hesapların Meta ve TikTok'a iletilmesinin ardından şirketler bu hesapların kaldırıldığını açıkladı.
Ancak HRW, hesapların kaldırılmasının ardından benzer yeni hesapların ve içeriklerin ortaya çıkmaya devam ettiğini tespit etti.
TikTok: İçeriklerin yüzde 99,4’ünü bildirilmeden kaldırdık
TikTok, HRW'ye verdiği yanıtta platformun şiddet içeren ve suç örgütlerini destekleyen içeriklere izin vermediğini söyledi.
Şirket, 2026'nın ocak-mart döneminde Kolombiya'da şiddet ve nefret örgütleriyle ilgili politikalarını ihlal eden içeriklerin yüzde 99,4'ünü kullanıcılar tarafından bildirilmeden önce kaldırdığını bildirdi.
TikTok ayrıca otomatik ve insan denetimli moderasyon sistemleri, yaşa dayalı genç kullanıcı korumaları ve güvenlik kurumlarıyla işbirliği kullandığını belirtti.
Meta da benzer şekilde şiddet içeren örgütlerin platformlarında bulunmasına izin vermediğini ve bu gruplara karşı en kapsamlı yaptırımları uyguladığını savundu.
En az 1.500 çocuk silahlı gruplara katıldı
Kolombiya Ombudsmanlığı verilerini inceleyen HRW, 2021'den bu yana en az 1.500 çocuğun silahlı gruplar tarafından örgütlerine katılmak üzere işe alındığını bildirdi.
Vakaların yarıya yakınının yerli topluluklardan gelen çocukları kapsaması dikkat çekti. Oysa yerli halkın ülke nüfusundaki payının yaklaşık yüzde 4 olduğu belirtildi.
Vakaların yüzde 30'dan fazlasında çocukların 10-14 yaş arasında olduğu kaydedildi. Bu yaş grubundaki çocukların silahlı gruplar tarafından işe alınmasının uluslararası hukuk açısından savaş suçu kapsamında değerlendirilebileceği belirtiliyor.
Çocuklar artık drone savaşında kullanılıyor
Silahlı grupların çocukları yalnızca haberci veya yardımcı olarak kullanmadığı, teknolojik kapasitenin gelişmesiyle birlikte görevlerin de değiştiği bildirildi.
HRW'ye göre bazı çocuklar patlayıcı taşıyan insansız hava araçlarının kullanımı konusunda eğitiliyor.
Kolombiya'da 2026'nın ilk beş ayında silahlı gruplar tarafından 121 drone saldırısı gerçekleştirildiği; bu saldırılarda 21 kişinin öldüğü ve 145 kişinin yaralandığı belirtildi.
Çocukların kullandığı drone faaliyetlerinin bazı gruplar tarafından “oyun” gibi gösterildiği, böylece çocukların yaptıkları işin gerçek bir silahlı çatışmanın parçası olduğunu anlamalarının engellenmeye çalışıldığı aktarıldı.
Çocuklara sahte iş teklifleri yapılıyor
Silahlı grupların sosyal medyadaki yöntemleri yalnızca açık propaganda ile sınırlı değil.
HRW, bazı hesaplarda çocuklara iş fırsatı gibi sunulan ancak gerçekte silahlı gruplara katılım amacı taşıyan ilanlar bulunduğunu tespit etti.
Bazı aracılara ise çocuk başına 1.000 dolara kadar ödeme yapıldığı belirtildi.
Örgütler ayrıca çocuklarla açık sohbet kanalları ve özel mesajlar üzerinden iletişim kuruyor. Çocuklar gruba katıldıktan sonra ise çoğu zaman ailelerinden ve yaşadıkları topluluklardan uzak bölgelere götürülüyor.
Kız çocukları daha büyük risk altında
HRW'nin verilerine göre silahlı gruplara katılan çocukların yaklaşık yüzde 40'ını kız çocukları oluşturuyor.
Kız çocuklarının silahlı gruplar içerisinde cinsel şiddete ve zorla ilişkilere özellikle açık olduğu bildirildi.
Bu nedenle çocukların silahlı gruplar tarafından işe alınması yalnızca güvenlik sorunu değil, aynı zamanda ciddi bir çocuk hakları ve cinsel şiddet sorunu olarak değerlendiriliyor.
Kolombiya hükümetine çağrı
Human Rights Watch, Kolombiya'nın yeni yönetimine çocukların silahlı gruplara katılmasını önlemek için daha kapsamlı bir politika oluşturması çağrısında bulundu.
Örgüt; güvenlik güçlerinin yanı sıra çocuk koruma kurumlarının kaynaklarının artırılmasını, kırsal bölgelerde erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesini ve çocukları işe alan kişilerin daha etkin şekilde yargılanmasını istedi.
Ayrıca sosyal medya şirketlerinden çocukların silahlı gruplara katılımıyla ilgili içeriklerin kolayca bildirilebileceği kanallar oluşturulması ve olası soruşturmalarda kullanılmak üzere dijital delillerin korunması talep edildi.
Sosyal medya şirketleri için yeni bir sınav
Kolombiya'daki gelişmeler, sosyal medya platformlarının yalnızca içerikleri kaldırmasının yeterli olup olmadığı tartışmasını da yeniden gündeme taşıyor.
Meta ve TikTok, yasaklı içerikleri kaldırdıklarını ve algoritmalarını sürekli geliştirdiklerini söylüyor.
Ancak HRW'nin araştırması, bir içerik kaldırıldıktan sonra aynı içeriğin yeni hesaplar üzerinden yeniden ortaya çıkabildiğini ve algoritmik önerilerin kullanıcıları benzer içeriklere yönlendirebildiğini ortaya koyuyor.
Bu nedenle Kolombiya örneğinde tartışmanın merkezinde artık yalnızca “silahlı grup propagandası platformda bulunuyor mu?” sorusu değil, “platformun algoritması bu propagandanın daha geniş kitlelere ulaşmasına istemeden yardımcı oluyor mu?” sorusu bulunuyor.
Çocukların silahlı gruplara katılımındaki artış ile sosyal medya kullanımındaki bu kesişim, teknoloji şirketleri ve devletler açısından giderek daha kritik bir güvenlik ve insan hakları sorununa dönüşüyor.