Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunda, Osmanlı İmparatorluğundan miras aldığı meselelerden biri de Kürt meselesiydi. Ancak çok milletli ve kimlikli bir imparatorluktan, tek kimlikli bir milli devlete, tek partili ve tek liderli otoriter bir rejim altında geçiş yapan Türkiye, meseleyi, o zamanki dünya şartlarının da el vermesiyle “zor” yoluyla bastırmayı tercih etti. Böyle olunca, iktidar bu mesele üzerinde, meşruiyetini, sadece “zor” yoluyla kurmaya ve “rıza” unsurunu dışlamaya yöneldi. Halbuki, siyasetin temel bilgisi, iktidarın, zor ve rıza unsurlarının toplamından oluşacağı ve bunlardan herhangi birisinin uzun vadede ihmal edilmesinin son tahlilde iktidarın meşruiyetini tartışmaya açacağını ortaya koyuyordu.
Türkiye, bu tartışmayı 1946’da çok partili hayata geçilmesi ve Demokrat Parti’nin iktidarı altında, adeta “topu yumuşatarak” yaşadı. Ancak top yumuşatıldıktan sonra, kuruluş dönemindeki yanlışlıklar, rehabilite edilmedi, “oyun yeniden kurulmadı”. İktidar, bu sefer rıza unsuru esas alınarak yeniden tesis edilmedi.. Böylece kuruluş dönemindeki meseleler, Türkiye ve dünya şartları el verdiğinde, bastırılmışlık halinden kurtulup, yeniden ortaya çıkınca, artık gelenekselleşen bir şekilde yeniden zor kullanılarak bastırılmaya çalışıldı. Bu durum, özellikle askeri müdahale dönemlerinde dayanılmaz bir hale geldi. Üstelik bu dönemler, tek parti döneminin baskı şartları altında üretilen resmi ideolojinin yeniden hayata geçirilmesi denemesi olduğundan, zor unsurunu iyice zıvanadan çıkaracak bir “hayali rıza” unsuruna, “kuruluş döneminin altın çağına” atıfta bulunuyordu. Bu durumda, muhalefetin akacağı ve zor karşısında hukuk güvencesi arayacağı rıza unsuruna dayanan siyaset kurumunun da ortadan kalktığını gördük.
12 Eylül 1980 askeri darbesiyle zirvesine ulaşan bu süreç, Kürt meselesini yeni bir aşamaya taşıdı. Bu aşamada, PKK veya Apocular olarak bilinen şiddet hareketi, 1984’ten sonra giderek kitleselleşmeye başladı. PKK’nın kitleselleştiği dönem, Güneydoğu ve Doğu Anadolu’da geleneksel ağalık ve onunla eklemlenmiş şeyhlik düzenin çözüldüğü, bu çözülmenin getirdiği boşluğu devletin, modern kurumların ve siyasetin dolduramadığı bir döneme denk geliyordu. PKK, bu süreçte boşta kalan, orta okulu veya liseyi ancak bitirmiş, mesleksiz ve işsiz kitlelerin üzerinde yükseldi. Bu yükseliş, bu dönemde Diyarbakır cezaevinin ötesinde bütün bölgede hüküm süren kötü muamele ve işkenceye karşı tepkiyi ifade ediyordu.
PKK, bu haliyle Türkiye’deki veya diğer ülkelerdeki Kürt hareketlerinden büyük bir kopuşu işaret ediyordu. PKK, geleneksel siyasi ve dini meşruiyet sembollerine ve isimlerine dayanmayı reddeden bir politikaya dayanıyordu. Hatta PKK, bu geleneksel kurum ve sembolleri ortadan kaldırmaya yönelmiş Marksist-Leninist bir hareketti. Ancak PKK’yı, sair geleneksel ulusal kurtuluş mücadelesi veren hareketlerden ayıran örgütsel bir özelliği vardı: Önderin, yani Abdullah Öcalan’ın putlaştırılması. Örgüt bu haliyle, Peru’daki Aydınlık Yol veya Türkiye’deki Dev-Sol hareketine benziyordu. Bu bakımdan örgütün bir adının da, hala Apocular olması anlamlıdır. PKK’yı, bu örgütlerden ayıran şey ise, onun Marksist-Leninist karakterini örtecek etnik karakteri, milliyetçiliğidir. Yine PKK’yı ayırt eden bir özelliği de, Fanoncu anlamda şiddete verdiği yerdir. Buna göre, şiddet sayesinde, köle ruhlu, şahsiyetsiz Kürtler, yeniden millet olabilecek, “Serok Apo” sayesinde Kürt milleti yaratılacaktır.
PKK, bu haliyle 1950 ve 1960’ların gecikmiş köylü temelli, milliyetçi-sosyalist söylemli, şiddet hareketlerini hatırlatmaktadır. İşte PKK’yı, belli bir güce ve bu çerçevede de açmazlara hapseden şey, 1960’ların modelini 1980’lerde 1990’larda 2000lerde hayata geçirmeye çalışmasıdır. PKK, askeri olarak başarılı olamadı. Bu başarısızlığın yanı sıra meydana gelen çok mühim başka gelişmeler de PKK’yı politik ve stratejik bir başarısızlığa mahkum etti. Her şeyden evvel, PKK’nın kuruluş dönemindeki ideolojisi Marksizm-Leninizm, Sovyetlerin çöküşüyle büyük prestij kaybetti. Buna bağlı olarak Sovyetlerin çöküşü dünya ve bölge dengelerinin kökünden değiştirdiği için, PKK bölgedeki stratejik derinliğini ve desteğini kaybetti: Kuruluşundan beri örgüte her türlü desteği veren Suriye desteğini çekti. Bu değişikliğin bir sonucu Örgüt için vazgeçilmez Önder olarak görülen Öcalan’ın Türkiye’ye teslim edilmesi oldu. En az bunun kadar yaralayıcı bir diğer sonucu ise, Örgütün, Suriye dışında adeta yeniden kurulması oldu. Bu arada, Türkiye’de yaşanan bir dizi gelişme de Örgütün kaynaklarının ve desteğinin azalmasına yol açtı. Burada kastedilen Örgütün güvenlik güçleri tarafından yenilmesinin ötesinde, örgütü moral olarak çökertecek gelişmelerdir; yani, Türkiye’nin artık sadece “zor” kullanma politikasını terk ederek, “rıza”yı ve “ikna”yı da terörle mücadelenin temeline koyan yeni bir paradigmaya yönelmesidir. Buna güvenlik reformu, teknik istihbaratın güçlenmesi, İHA-SİHA teknolojisinin çok iyi kullanılması, devlet içerisinde siyasi otoritenin birlik sağlamasını, siyasi kararlılık ve jeopolitik bakışla meseleye yaklaşılmasını da eklemek lazım… Bugün ilerleyen Terörsüz Türkiye süreci, bu paradigma değişiminin bir sonucudur.