Çanakkale Savaşları’nın en kritik safhalarından biri, 7 Ağustos 1915’te Gelibolu Yarımadası’nda yaşanan şiddetli çatışmalarla başladı. İtilaf Devletleri’nin Ağustos Taarruzu, Türk savunmasını parçalayarak boğazlara hâkim tepeleri ele geçirmeyi hedefliyordu.
Aylar süren çatışmalara rağmen Çanakkale Boğazı’nı geçemeyen İtilaf kuvvetleri, Ağustos 1915’te yeni ve büyük bir harekât başlattı. Anafartalar bölgesindeki Suvla Koyu’na yeni birlikler çıkarılırken Anzak birlikleri de Conkbayırı ve Kocaçimentepe yönünde ilerlemeye çalışıyordu.
Kanlısırt’ta büyük saldırı
Harekâtın önemli ayaklarından biri Kanlısırt’tı. Avustralya birliklerinin 6 Ağustos akşamı başlattığı saldırının ardından 7 Ağustos’ta bölgede son derece kanlı çatışmalar yaşandı.
Kanlısırt’taki saldırı yalnızca Türk mevzilerini ele geçirmeyi değil, Osmanlı kuvvetlerinin dikkatini ve ihtiyat birliklerini asıl harekât bölgesinden uzaklaştırmayı da amaçlıyordu.
Türk ve Anzak askerleri, bazı noktalarda birbirlerine birkaç metre mesafedeki siperlerde savaştı. Mevziler defalarca el değiştirdi ve çatışmalar ağır kayıplara yol açtı.
Ancak asıl tehlike daha kuzeyde büyüyordu.
Hedef Conkbayırı ve Kocaçimentepe’ydi
İtilaf kuvvetlerinin temel hedeflerinden biri Sarıbayır sırtlarına ulaşarak Conkbayırı ve Kocaçimentepe gibi stratejik yükseltileri ele geçirmekti.
Bu tepelerin kaybedilmesi, Türk savunması açısından son derece tehlikeli sonuçlar doğurabilirdi. İtilaf kuvvetleri buradan boğaza hâkim olabilecek ve Gelibolu’daki Osmanlı savunmasının bütünlüğünü tehdit edebilecekti.
7 Ağustos’ta Yeni Zelandalı birlikler Conkbayırı istikametinde ilerlerken bölgede bulunan Osmanlı birlikleri ağır baskı altında kaldı.
Aynı gün Suvla bölgesine çıkarılan İngiliz kuvvetlerinin ilerleyişi de devam ediyordu. Böylece Osmanlı savunması hem Anzak bölgesinden hem de Anafartalar tarafından ciddi bir tehditle karşı karşıya kaldı.
Mustafa Kemal sorumluluk istedi
Bölgedeki gelişmeleri yakından takip eden Mustafa Kemal Bey, tehlikenin büyüklüğünü görüyordu.
Suvla çıkarmasının ardından Osmanlı komuta kademesinde yaşanan sorunlar ve İngiliz kuvvetlerinin ilerleme ihtimali üzerine 8 Ağustos’u 9 Ağustos’a bağlayan gece kritik bir karar alındı.
- Ordu Komutanı Liman von Sanders, Mustafa Kemal’i Anafartalar Grup Komutanlığına tayin etti.
Mustafa Kemal böylece Anafartalar bölgesindeki geniş bir kuvvetin komutasını üstlendi.
Göreve gelir gelmez birliklerin durumunu değerlendirdi ve İngiliz kuvvetleri tamamen yerleşmeden saldırılması gerektiğine karar verdi.
Anafartalar’da İngiliz ilerleyişi durduruldu
9 Ağustos 1915’te başlayan Birinci Anafartalar Muharebesi’nde Osmanlı birlikleri İngiliz kuvvetlerine karşı taarruza geçti.
Çatışmalar sonunda İngilizlerin Gelibolu Yarımadası’nın içlerine doğru ilerleme girişimi durduruldu.
Fakat mücadele henüz bitmemişti.
Conkbayırı hâlâ savaşın en kritik noktalarından biriydi.
Mustafa Kemal, burada düşmanın daha fazla tutunmasına izin verilmesi hâlinde cephenin ciddi biçimde tehlikeye gireceğini düşünüyordu.
10 Ağustos: Conkbayırı’nda süngü hücumu
10 Ağustos sabahı Osmanlı birlikleri Conkbayırı’nda büyük bir karşı taarruza geçti.
Mustafa Kemal askerlerin önüne geçerek saldırının başlamasını bizzat yönetti.
Birlikler süngü hücumuyla İtilaf kuvvetlerinin üzerine ilerledi. Şiddetli çatışmalar sonucunda karşı taraf Conkbayırı sırtlarından geri atıldı.
Muharebe sırasında Mustafa Kemal’in göğsüne bir şarapnel parçası isabet etti. Parça, cebindeki saate çarparak durdu ve Mustafa Kemal yaralanmaktan kurtuldu.
Conkbayırı’nın elde tutulmasıyla İtilaf kuvvetlerinin Sarıbayır üzerinden boğaza hâkim olma planı başarısızlığa uğradı.
Çanakkale’nin kritik günleri
6 Ağustos’ta başlayan büyük İtilaf taarruzu, 7 Ağustos’taki Kanlısırt ve Sarıbayır çatışmalarıyla Çanakkale Savaşları’nın en kritik dönemlerinden birine dönüştü.
Takip eden günlerde Mustafa Kemal’in Anafartalar Grup Komutanlığına getirilmesi, 9 Ağustos’taki Anafartalar Muharebesi ve 10 Ağustos’taki Conkbayırı karşı taarruzu cephenin kaderini belirleyen gelişmeler arasında yer aldı.
İtilaf kuvvetleri büyük kayıplara rağmen Gelibolu’nun hâkim tepelerini ele geçiremedi.
1915 Ağustosunun bu birkaç günü yalnızca Çanakkale Savaşları’nın değil, Mustafa Kemal’in askerî kariyerinin de en önemli dönüm noktalarından biri oldu.