2 Ekim’den bu yana dünya medyasının bir kısmının gözü Rusya’nın uzak doğusundaki Sibirya’nın İrkutsk kentine çevrilmiş durumda. 28 yaşındaki laboratuvar teknisyeni Darya Şipilova’nın Eylül ayının son haftasında iş yerinde yaşadığı kaza, kimsenin akıllara getirmek ve hatta üzerine konuşmak istemediği bir krize dönüştü. Şipilova çalıştığı salgın hastalık araştırma merkezinde “pnömonik veba” bakterisi içeren bir tüpü yanlışlıkla kırdı. Kısa süre sonra entübe edilen Şipilova 1 Ekim tarihinde hayatını kaybetti. Ölüm olayının ardından İrkutsk’ta Şipilova ile temas etmiş yaklaşık 200 kişinin ve 5 hastanenin karantina altına alınması akıllara “Acaba 2019’da Covid 19 pandemisi öncesinde Çin Halk Cumhuriyeti’nin Wuhan kentinde yaşananlara benzer bir süreçle mi karşı karşıyayız?” sorusunu getirdi. Çin Halk Cumhuriyeti’nin en az 3 ay boyunca Dünya Sağlık Örgütü’nü ve dolayısıyla uluslararası toplumu sağlıklı şekilde bilgilendirmemesi, Wuhan’daki ölüm olayları ve karantina tedbirlerine dair sosyal medyaya sızan görüntüler paniği artırmış, bugün bile etkileri süren küresel ekonomik sonuçlar doğurmuştu. Üstelik “pnömonik veba” vakası ihtimalinin yaşandığı Rusya’nın “Çernobil nükleer felaketini gizlemeye çalışmak” gibi bir sabıkası olduğu dikkate alındığında endişe daha da arttı. Kremlin yönetimi pazartesi günü itibarıyla detaylı bir açıklama yapmamakla beraber dünyayı bir tehlike olmadığına ikna etmeye çalışıyor. Ancak İrkutsk’taki yerel medya, olaya Rusya iç güvenlik servisi FSB’nin el koyduğunu, hastanelerin FSB ajanları tarafından kontrol altında tutulduklarını hatta ambulanslara da yine istihbarat görevlilerinin eşlik ettiği bilgisini paylaşmakta. Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanı Rubio ve Finlandiya Sağlık Enstitüsü yetkililerine göre ise Rusya’dan Dünya Sağlık Örgütü’ne yapılmış resmi bir bildirim yok. ABD Dışişleri Bakanı Rubio, şimdilik alarma geçilmesini gerektiren bir durum olmadığını belirtmekle beraber süreci yakından takip ettiklerini ifade etti. Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi de sürecin takipçisi. Peki ya bu takip süreci esnasında olaylar kontrolden çıkar ve bir salgın başlarsa?
1977 pandemisi yüzbinlerce can kaybına neden olmuştu
1977 yılında Çin Halk Cumhuriyeti’nin kuzeyinde başlayıp Sovyetler Birliği yoluyla dünyaya yayılan H1N1 virüsü kaynaklı grip salgını 2 yıl sürmüş ve tahminlere göre çoğu 20’li yaşlarda olmak üzere 700 binden fazla kişinin ölümüne yol açmıştı. Pnömonik veba, havadan damlacık yoluyla yayılma özelliği nedeniyle tüm veba türleri arasında en tehlikelisi. Akciğerlere ağır hasar veren bu veba türü zatürre, solunum yetmezliği ve şoka yol açarak ölüme sebebiyet verebiliyor. Nitekim Darya Şipilova’nın ölüm sebebi de zatürre olarak açıklandı. Rusya’nın İrkutsk’taki vakayı izole edememesi ve hastalığın nüfus yoğunluğu yüksek bir kente ulaşması halinde olabilecekleri düşünmek dahi hoş olmayacaktır. Bu tür bir salgının baş göstermesi, ekonomik olarak giderek daha fazla izole edilen Rusya’nın dünyanın geri kalanından fiziken de izole edilmesi için zemin yaratabilir.
Yemen'de şafak sökecek mi?
Gelelim haftanın baş döndürücü bir hızla ilerleyen ikinci gelişmesine. 5 Ekim Pazartesi günü itibarıyla uluslararası toplum tarafından tanınan meşru Yemen hükümeti, Suudi Arabistan’ın da desteğiyle ülkenin toprak bütünlüğünü yeniden temin etmek için “Fecrü-l Yemen ( Yemen’in Şafağı) Operasyonu”nu başlattı. Harekatın başlamasıyla beraber, İran destekli Husilerin 7 Ekim’de Mekke Anlaşması’nın imzalanmasının ardından ele geçirdikleri toprakların büyük kısmı 24 saatten kısa sürede el değiştirdi. Harekatın başlangıcının resmen ilan edildiği 5 Ekim günü Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ve Genelkurmay Başkanı Selçuk Bayraktaroğlu’nun , Mekke Kolektif Savunma Anlaşması kapsamında teşkil edilen “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi İkinci Toplantısı” için Riyad’da bulunmaları herhalde tesadüf değildi. Nitekim toplantı sonrasında yayımlanan ortak bildiride “Ortak savunma yükümlülüklerinin derhal uygulanmasına başlanacak, askeri kuvvetlerin ve kabiliyetlerin sağlanması ve Suudi Arabistan’da hızla konuşlandırılmaları yapılacak” ifadelerinin yer alması, Mekke anlaşmasının en kısa sürede sahada etkilerinin görüleceğinin işareti olarak değerlendirilmeli. Öte yandan New York Times başta olmak üzere ABD medyası da, Trump yönetiminin Husilerin tamamen devreden çıkartılmasına yönelik harekata hatırı sayılır bir destek verdiğini bildiriyor. ABD’nin doğrudan saldırılar içerisinde yer almamakla beraber, Suudi Arabistan’daki komuta karargahında 200 kişilik bir ekiple elektronik istihbarat ve hedef belirleme desteği verdiği, ayrıca ABD tanker uçaklarının da Suudi Arabistan hava kuvvetlerine aralıksız operasyonel destek verdikleri kaydediliyor.
Husiler beklenmedik bir hızda denklemden çıkabilir
Yemen’deki cephe hatlarında yaşanan gelişmeler Husilerin hiç umulmadık bir hızda, İran tarafından kurulmuş olan denklemin dışına atılabileceklerine işaret ediyor. Yemen Ordusu Komutanı ve Birleşik Operasyonların Yöneticisi Tümgeneral Saghir bin Aziz, “Yemen Şafağı Operasyonu”nun ülkenin toprak bütünlüğü tamamen sağlanıp, Sana kenti geri alınıncaya kadar devam edeceğini ilan etti. Esad rejiminden 2 yıl sonra Husi cephesinin de çökmesi halinde, İran’ın kendisine yönelik saldırıları savuşturmak için inşa ettiği kalkan tamamen devre dışı kalmış olacak. Sana kentinin 1 ay içerisinde meşru Yemen hükümetinin eline geçmesi halinde, ABD Başkanı Trump’ın ülkesindeki ara seçimlerin ardından İran’a yönelik saldırıları yeniden başlatma tehdidinin ete kemiğe bürüneceğini söylemek yanlış olmayacaktır.