Geçen hafta İran ile varılan mutabakatın rafa kalktığını, ABD’nin işi rejimi devirecek istikamete sürüklediğine dair emareleri içeren bir yazı kaleme almıştım. Bir haftada işler öyle bir noktaya vardı ki artık Moskova ve Tahran’daki yönetimlerin beraberce devrilmesine yönelik Washington merkezli bir planının varlığına ikna olmamızı sağlayacak gelişmeler ivme kazandı. Lafı uzatmadan açıkça ifade edelim. Kırım cephesi ile Hürmüz Boğazı cephesi birleşmiş durumda. Önümüze bir harita alalım ve pergelin iğnesini Ankara’ya yerleştirerek çemberi çizmeye başlayalım. Romanya, Kırım Yarımadası, Azak Denizi, Hazar Denizi, İran’ın Çabahar limanı, Bab-ül Mendeb Boğazı, Akabe limanı artık iki ayrı çatışmanın değil, tek bir çatışmanın kapsadığı alan haline geldi. Çemberin kapanmasının yani Kıbrıs ve Ege Denizi’nin bu çatışmaya eklenmesinin önündeki tek engel ise Türkiye’nin kararlı duruşu. Peki ne oldu da Kırım ve Hürmüz cepheleri birleşti? Ukrayna’nın 2026 yılının ilk günlerinden itibaren isabet oranı artan rafineri saldırıları Nisan ayından itibaren nasıl Rusya’yı çaresizliğe sürükleyecek boyutlara ulaştı? Bu iki sorunun yanıtı 22 Temmuz günü Reuters haber ajansının bir haberinde yatıyor. Reuters ajansının Amerikan Merkezi Haber Alma Teşkilatı CIA içerisinden 4 kaynağa dayandırdığı haberine göre Mart ayında Körfez bölgesindeki bazı CIA karargah ve tesisleri İran’ın başarılı dron saldırılarına hedef oldu. Bu saldırıların izini süren CIA, Rusya’nın saldırılar için istihbarat, uydu verisi hatta dron teknolojisi sağladığına dair delillere ulaştı. CIA kaynaklarına göre Suudi Arabistan’ın Riyad kentindeki ve Irak’ın doğusundaki en az iki CIA tesisinin vurulması İran’ın tek başına gerçekleştirebileceği türden saldırılar değildi. Reuters’a göre Riyad’daki saldırının şekli Rusya üzerindeki şüphelerin yoğunlaşmasında etkili oldu. Bu saldırıda CIA binasına ilk isabet eden Şahid-136 tipi dron duvarda büyük bir gedik açılmasına yol açtı. İkinci dron ise bu gedikten içeri dalarak belli ki Amerikalıların canını çok yakan ama ayrıntısı açıklanmayan patlamaya yol açtı. ABD istihbarat kaynaklarına göre bu denli ince hesaplı bir vuruşun İran’ın sahip olduğu küresel konumlandırma sistemleriyle yapılması mümkün değil. İşte bu noktada Rusya’nın devreye girdiği ve Şahid dronlarının isabet oranını artıran Kometa-M sistemini İran’a tedarik ettiği tahmin ediliyor. Anlaşılan o ki, Kometa-M uydu yönlendirme sistemleri hedefe isabet oranını artıran aynı zamanda ABD’nin kullandığı jammer sistemlerine karşı üstünlük sağlamış bir teknolojik mucize. İşte bu veriler, geçen hafta sonu Hazar Denizi’nde halihazırda Rus donanma unsurları ile petrol platformlarını vurmakta olan Ukrayna dronlarının, İran gemilerini de hedef almaları sürecini başlattı.
Hazar Denizi savaşı ile Ukrayna-İran çatışması başladı
Ukrayna’nın ilk saldırılarında Rusya’dan İran’a askeri malzeme taşıdıkları iddia edilen Port Olya 2 ve Begey gemileri vuruldu. İran buna yanıt olarak Ukrayna’yı doğrudan hedef alacak bir saldırı tehdidinde bulundu. İran’ın balistik füzeleriyle Rusya aracılığına ihtiyaç duymadan yapacağı bir saldırı ülkemiz hava sahasını geçmek mecburiyetinde olduğundan artık bizi de ilgilendiren bir boyut kazanabilir. Hazar, nadir de olsa bölge tarihinin kritik kırılma noktalarında deniz savaşlarına sahne olmuş bir iç deniz. Hazar’da bilinen ilk deniz savaşı Persler ve Kazaklar arasında 17’inci yüzyılda yaşanmış. 18’inci yüzyıla gelindiğinde ise Rus Çarı Büyük Petro’nün ülkesini denizci bir millet ve küresel güç yapma hedefi doğrultusunda 1722 yılında Hazar filosunun inşasına başlanıyor. Rus Çarlığı 19’uncu yüzyılda İran ve Türkistan istikametinde ilerlerken Hazar Denizi’ndeki bu imkanlarından faydalandı.
Hazar Denizi’nde İngiliz Donanması!
Birinci Dünya Savaşı sırasında Bolşevik Devrimi’ni takip eden Rus iç savaşında da Hazar Denizi önemli rol oynadı. Muhtemelen bu yazıyı okuyanların pek azı Bolşevikler ile Çarlık yanlısı Beyaz Ordu arasındaki savaş esnasında İngiltere’nin Hazar Denizi Filosu kurduğundan haberdardır. 1918 yılında teşkil edilen ve bir kısmı Batum üzerinden trenlerle Hazar Denizi’ne taşınan İngiliz donanması 5 büyük tonajlı savaş gemisi, deniz uçağı taşıyan 2 gemi ve 12 sahil koruma teknesinden oluşmaktaydı. Bu donanmanın görevleri Bakü’nün ve dolayısıyla Hazar petrollerinin Osmanlı İmparatorluğunun eline geçmesini önlemek, Hindistan üzerinden bugünkü Türkmenistan topraklarına yönelik İngiliz ordusu harekatını Hazar’ın doğu kıyısını tutarak takviye etmek ve Çarlık yanlısı Beyaz Ordu’yu desteklemekti. Nuri Paşa komutasındaki Kafkas İslam Ordusu ile Halil Paşa komutasındaki Şark Orduları Grubunun ilerleyişi karşısında tutunamayan Bakü’deki Ermeni-Bolşevik yönetimi 1918 yılının Temmuz ayında iktidarı terk edince Taşnak-Menşevik koalisyonu tarafından “Merkezi Hazar Diktatoryası-Sentrokaspi” yönetimi kurulmuş ve bu hükümet İngilizlerden yardım istenmesine karar vermişti. 1 Ağustos’tan itibaren Bakü kapılarına yüklenmeye başlayan Kafkas İslam Ordusu’na karşı Taşnak-Menşevik yönetimini ayakta tutmak için İngiliz savaş gemileri ve uçakları devreye girdi. Lakin ne İngilizlerin karadaki piyadeleri ne havadaki uçakları ne de Hazar’daki donanmaları Kafkas İslam Ordusu’nun 15 Eylül 1918 günü Taşnak, Menşevik, İngiliz güçlerini ezerek Bakü’ye girmesine engel olamamıştır. ( Dahası Osmanlı İmparatorluğu Bakü’yü, sözde müttefiki Alman İmparatorluğu’na rağmen kurtarmıştır ki bu bambaşka bir yazıya konu olacak vakadır ). Bölgedeki İngiliz güçlerine komutan eden Tümgeneral Lionel Charles Dunsterville’nin kariyeri de böylece Hazar Denizi’ne gömülmüştür. Görüldüğü üzere küresel paylaşımın ve enerji savaşlarının gündeme geldiği her dönemde Hazar Denizi de jepolitik fırtınalardan nasibini almaktadır.