Anadolu’nun kaderini değiştiren iki zafer: Malazgirt ve Büyük Taarruz

26 Ağustos 1071’de Sultan Alp Arslan komutasındaki Büyük Selçuklu ordusu, Malazgirt’te Bizans İmparatoru IV. Romanos Diogenes’in ordusunu mağlup etti. Tam 851 yıl sonra, 26 Ağustos 1922 sabahı Mustafa Kemal Paşa’nın emriyle Büyük Taarruz başladı.

Mehmet Dilbaz

Yazan: Mehmet Dilbaz

· 5 dk okuma

Anadolu’nun kaderini değiştiren iki zafer: Malazgirt ve Büyük Taarruz

Biri Anadolu’nun Türkler için yeni bir yurt hâline gelmesinin önünü açtı; diğeri Anadolu’daki Yunan işgalini sona erdirecek büyük askerî harekâtın başlangıcı oldu.

26 Ağustos 1071: Malazgirt

  1. yüzyılın ortalarında Büyük Selçuklu Devleti hızla genişliyor, Türkmen toplulukları da Bizans hâkimiyetindeki Anadolu’ya akınlar gerçekleştiriyordu.

Bizans İmparatorluğu açısından bu gelişme doğu sınırları için giderek büyüyen bir tehditti.

İmparator IV. Romanos Diogenes, Selçuklu ilerleyişini durdurmak ve doğudaki Bizans hâkimiyetini yeniden tesis etmek amacıyla büyük bir ordu hazırladı.

Bizans ordusu yalnızca imparatorluğun kendi askerlerinden oluşmuyordu. Ermeniler, Gürcüler, Frank ve Norman birlikleri ile Peçenek ve Uz gibi farklı unsurlar da orduda bulunuyordu.

Sultan Alp Arslan ise başlangıçta Suriye seferiyle meşguldü. Bizans ordusunun doğuya ilerlediğini öğrenince yönünü kuzeye çevirdi.

İki ordu Malazgirt civarında karşı karşıya geldi.

Alp Arslan’ın en büyük avantajı hareket kabiliyetiydi

Bizans ordusu sayısal bakımdan güçlü olmakla birlikte farklı unsurlardan oluşan ağır bir kuvvetti.

Selçuklu ordusunun temel gücü ise son derece hareketli atlı okçulardı.

26 Ağustos günü başlayan muharebede Selçuklular klasik bozkır savaş taktiklerinden yararlandı.

Atlı birlikler Bizans ordusunu ok atışlarıyla yıpratırken geri çekiliyor görüntüsü verdi. Bizans birlikleri onları takip ettikçe kendi ana kuvvetlerinden uzaklaşıyor ve düzenlerini kaybediyordu.

Akşama doğru Romanos geri çekilme emri verdi.

Ancak Bizans ordusunda emir yanlış anlaşıldı ve zaten bozulmaya başlayan düzen tamamen çözüldü.

Selçuklu kuvvetleri bu anda karşı saldırıya geçti.

Bizans ordusu kuşatıldı.

Ve Orta Çağ tarihinin en sıra dışı hadiselerinden biri gerçekleşti:

Bir Roma imparatoru savaş meydanında düşmanına esir düştü.

Romanos Diogenes, Alp Arslan’ın huzuruna getirildi.

Alp Arslan imparatoru serbest bıraktı

Malazgirt’in ardından Romanos öldürülmedi.

Alp Arslan ile Bizans imparatoru arasında bir anlaşma yapıldı ve Romanos serbest bırakıldı.

Fakat İstanbul’da durum çoktan değişmişti.

Romanos’un yenilgi haberinin ardından Bizans tahtında başlayan mücadele sonucunda imparator iktidarını kaybetti. Yeniden tahta çıkma girişiminde başarısız oldu, gözlerine mil çekildi ve kısa süre sonra hayatını kaybetti.

Malazgirt’in etkileri ise imparatorun kaderinden çok daha büyük oldu.

Bizans’ın Anadolu’daki askerî düzeni ciddi biçimde sarsıldı. Aynı dönemde imparatorluğun içerisine düştüğü taht mücadeleleri de sınırların savunulmasını zorlaştırdı.

Türkmen grupları Anadolu’nun içlerine doğru daha yoğun biçimde ilerlemeye başladı.

Takip eden yıllarda Anadolu’nun farklı bölgelerinde Türk beylikleri ortaya çıktı.

Ve yalnızca birkaç yıl sonra İznik merkezli Türkiye Selçuklu Devleti kurulacaktı.

Bu nedenle Malazgirt, Anadolu’nun bir anda tamamen Türk hâkimiyetine geçtiği bir savaş değil; Anadolu’nun siyasî ve demografik dönüşümünü hızlandıran büyük kırılma noktalarından biri olarak değerlendirilir.

Aradan sekiz buçuk asır geçecekti.

Ve 26 Ağustos tarihi bu kez Anadolu’daki başka bir büyük savaşın başlangıcına sahne olacaktı.

26 Ağustos 1922: Büyük Taarruz

1921’de Sakarya Meydan Muharebesi’nin kazanılmasının ardından Yunan ordusu geri çekilmiş, ancak Anadolu’daki savaş sona ermemişti.

Yunan kuvvetleri Afyon-Eskişehir hattında güçlü savunma mevzileri oluşturdu.

Türk ordusu ise yaklaşık bir yıl boyunca kesin sonuç alınacak büyük saldırıya hazırlandı.

Silah ve mühimmat toplandı.

Birlikler yeniden düzenlendi.

Eksikler tamamlandı.

Mustafa Kemal Paşa’nın hedefi Yunan ordusunu yalnızca bulunduğu mevzilerden çıkarmak değildi.

Asıl hedef, Anadolu’daki Yunan ordusunun ana kuvvetlerini kuşatarak savaşamayacak hâle getirmekti.

Hazırlıklar büyük bir gizlilik içerisinde yürütüldü

Taarruz planının başarısı için baskın şarttı.

Türk kuvvetlerinin önemli bir bölümü gizlice Afyon'un güneyine kaydırıldı.

Mustafa Kemal Paşa da Ankara'dan ayrılarak cepheye geçti.

24 Ağustos'ta Batı Cephesi karargâhı Şuhut'a taşındı.

25 Ağustos gecesi Mustafa Kemal Paşa, Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa ve komuta heyeti Kocatepe'ye hareket etti.

Türk ordusu saldırı mevzilerindeydi.

26 Ağustos 1922 sabahı yoğun sis Kocatepe'nin önünü kaplıyordu.

Sis dağılmaya başladığında toplar ateşe hazırdı.

Saat 05.30 civarında Türk topçusunun ateşi başladı.

Büyük Taarruz başlamıştı.

Yunan savunmasının en güçlü noktasına saldırıldı

Türk taarruz planının en riskli taraflarından biri buydu.

Ordunun ana kuvvetleri Afyon'un güneybatısındaki dar bir bölgede toplanmış ve Yunan savunmasının güçlü kesimine büyük bir darbe vurmak üzere hazırlanmıştı.

Piyade birlikleri cepheden saldırırken Süvari Kolordusu Ahır Dağları'nı aşarak Yunan ordusunun gerisine sarktı.

Amaç Yunan birliklerinin geri çekilme ve ikmal yollarını tehdit etmekti.

İlk gün kritik mevzilerin bir bölümü ele geçirildi.

Ertesi gün Türk birlikleri ilerlemeye devam etti.

27 Ağustos'ta Afyon kurtarıldı.

Yunan ordusu geri çekilmeye başladı.

Fakat Türk ordusunun harekâtı durmadı.

Çünkü asıl hedef henüz gerçekleşmemişti.

30 Ağustos: Kesin sonuç

Türk birlikleri geri çekilen Yunan kuvvetlerini takip ederek Dumlupınar bölgesinde sıkıştırdı.

30 Ağustos 1922'de savaşın belirleyici muharebesi gerçekleşti.

Mustafa Kemal Paşa'nın bizzat yönettiği Başkomutan Meydan Muharebesi sonucunda Yunan Küçük Asya Ordusu'nun ana kuvvetleri ağır bir yenilgiye uğradı.

Yunan ordusunun başkomutanı General Georgios Hatzianestis cephede değildi; ancak Anadolu'daki önemli komutanlardan General Nikolaos Trikoupis kısa süre sonra Türk birliklerine esir düştü.

Artık Anadolu'daki Yunan ordusunun düzenli bir savunma hattı kurabilmesi son derece güçtü.

1 Eylül'de Mustafa Kemal Paşa ordularına ünlü emrini verdi:

“Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz'dir. İleri!”

Türk birlikleri hızla batıya ilerledi.

Uşak, Alaşehir, Salihli ve diğer yerleşimler art arda geri alındı.

Ve 9 Eylül 1922'de Türk ordusu İzmir'e girdi.

26 Ağustos sabahı Kocatepe'de başlayan harekât, iki hafta içerisinde Anadolu'daki savaşın askerî sonucunu belirlemişti.

Aynı tarihte iki büyük dönüm noktası

26 Ağustos 1071 – Malazgirt.

Sultan Alp Arslan'ın kazandığı zafer, Anadolu'nun sonraki yüzyıllardaki siyasî ve demografik dönüşümünün en önemli dönüm noktalarından biri oldu.

26 Ağustos 1922 – Büyük Taarruz.

Mustafa Kemal Paşa'nın başlattığı harekât ise Millî Mücadele'nin askerî bakımdan kesin sonuca ulaşmasını sağlayan süreci başlattı.

İki savaş arasında 851 yıl vardı.

Ordular, silahlar, devletler ve dünya tamamen değişmişti.

Fakat Türk tarihinin iki büyük askerî dönüm noktası takvimde aynı güne yazıldı:

26 Ağustos.

Mehmet Dilbaz’dan diğer yazılar

Podcast

gdh'i Google'da takip edin

gdh'i Google'da Tercih Edilen Kaynaklar'a ekleyin veya Google Haberler'de takip edin.

Yazı Boyutu

Haberin görünümü bu boyutta görünücek. Göz yorgunluğu olmadan rahat okuma.

Haberi Paylaş

Sayfayı Paylaş

gdh'yi bir arkadaşınıza tavsiye etme ihtimaliniz 0-10 skalasında kaç olur?

Hiç tavsiye etmezdimKesinlikle tavsiye ederim