İsrail’i iç savaşın eşiğine getiren gemi: Altalena Olayı

İsrail henüz 39 günlük bir devletti. Ancak Arap ordularıyla savaş sürerken bu kez silahlar kendi içlerinde patladı. Ben-Gurion ile Begin’i karşı karşıya getiren Altalena Olayı, İsrail’i iç savaşın eşiğine sürükledi. Peki silah yüklü bu gemide ne yaşandı?

Mehmet Dilbaz

Yazan: Mehmet Dilbaz

· 3 dk okuma

İsrail’i iç savaşın eşiğine getiren gemi: Altalena Olayı

İsrail Devleti henüz 39 günlükken, Tel Aviv sahilinde olağanüstü bir olay yaşandı.

Denizin birkaç yüz metre açığında silah ve mühimmat yüklü bir gemi yanıyordu. Gemidekiler Yahudiydi. Onu top ateşine tutanlar da yeni kurulmuş İsrail ordusuydu.

22 Haziran 1948’de yaşanan Altalena Olayı, İsrail tarihinin en büyük iç hesaplaşmalarından birine dönüştü. Bir tarafta Başbakan David Ben-Gurion, diğer tarafta ileride İsrail başbakanı olacak Menachem Begin vardı.

Tartışmanın merkezindeki soru ise yeni kurulan devlet açısından hayatiydi:

Silah kimin elinde olacaktı: Devletin mi, yoksa bağımsız silahlı örgütlerin de mi?

İsrail kurulmadan önce tek bir Yahudi ordusu yoktu

İsrail'in 14 Mayıs 1948'de kuruluşundan önce Filistin'deki Yahudi toplumunun farklı silahlı örgütleri bulunuyordu.

Bunların en büyüğü, daha sonra İsrail ordusunun çekirdeğini oluşturacak Haganah idi. Bunun yanında daha radikal çizgideki Irgun (Etzel) ve Lehi de faaliyet gösteriyordu.

Irgun'un liderliğini Menachem Begin yapıyordu.

İsrail Devleti'nin ilan edilmesinden sonra Ben-Gurion açısından bu yapı sürdürülemezdi. Devlet kurulmuşsa artık bağımsız ordular da ortadan kalkmalıydı.

26 Mayıs 1948'de İsrail Savunma Kuvvetleri'nin kurulmasına karar verildi. Ardından Irgun'un da yeni orduya katılması için görüşmeler başladı.

1 Haziran'da Irgun'un IDF bünyesine katılması konusunda anlaşmaya varıldı.

Ancak tam bu sırada Avrupa'dan İsrail'e doğru ilerleyen bir gemi, bütün dengeleri değiştirecekti.

Altalena silahlarla doluydu

Geminin adı Altalena idi.

Bu isim aynı zamanda Irgun'un ideolojik önderlerinden Vladimir Jabotinsky'nin kullandığı mahlastı.

Gemi Fransa'dan hareket etmişti ve yaklaşık 900 göçmenin yanı sıra büyük miktarda silah ve mühimmat taşıyordu.

Silahların arasında binlerce tüfek, makineli tüfekler, milyonlarca mermi ve patlayıcı bulunuyordu.

1948 Arap-İsrail Savaşı bütün şiddetiyle devam ettiği için bu malzeme yeni devlet açısından son derece değerliydi.

Fakat çok büyük bir problem vardı.

Silahların kontrolü kimde olacaktı?

Ben-Gurion yönetimi, silahların yeni kurulan İsrail ordusuna teslim edilmesini istiyordu.

Begin ise silahların bir bölümünün Irgun mensuplarından oluşan birliklere, özellikle de Kudüs'teki Irgun kuvvetlerine verilmesini talep ediyordu.

Üstelik geminin gelişi, Birleşmiş Milletler tarafından sağlanan ilk ateşkes dönemine denk gelmişti ve tarafların ülkeye silah sokmaması gerekiyordu.

Bir silah gemisi artık askerî olduğu kadar siyasî bir krize dönüşmüştü.

Gemi Kfar Vitkin'e yanaştı

Altalena, 20 Haziran 1948'de Kfar Vitkin açıklarına ulaştı.

Gemideki insanların karaya çıkarılmasına ve silahların boşaltılmasına başlandı.

Hükümet ise Irgun'a silahları teslim etmesi için ültimatom verdi.

Begin bunu kabul etmedi.

21 Haziran'da gerilim silahlı çatışmaya dönüştü.

Daha birkaç hafta önce aynı düşmana karşı savaşan Yahudi askerler artık birbirlerine ateş ediyordu.

Kfar Vitkin'deki çatışmalarda 6 Irgun mensubu ile 2 İsrail askeri hayatını kaybetti.

Altalena ise kıyıdan ayrıldı.

Gemide Menachem Begin de bulunuyordu.

Rotası Tel Aviv idi.

Altalena Tel Aviv'in önüne geldi

Gemi 22 Haziran'da Tel Aviv açıklarına ulaştığında kriz artık ülkenin merkezine taşınmıştı.

Altalena kıyıya oldukça yakın bir noktada karaya oturdu.

Sahilde Irgun mensupları bulunurken İsrail ordusu da bölgeye birlikler sevk etti.

Ben-Gurion geri adım atmaya niyetli değildi.

Onun açısından mesele artık yalnızca Altalena'daki silahlar değildi.

Yeni devletin egemenliği tartışılıyordu.

Ben-Gurion, İsrail'de hükümetten bağımsız bir silahlı kuvvet bulunmasına izin verilirse devlet otoritesinin daha kuruluş aşamasında çökeceğine inanıyordu.

Bu nedenle geminin teslim edilmesini istedi.

Begin ise silahların Irgun'a ait olduğunu ve yapılan anlaşmalara uygun biçimde dağıtılması gerektiğini savunuyordu.

Taraflar anlaşamadı.

Ve ardından İsrail tarihinin en tartışmalı emirlerinden biri verildi.

İsrail ordusu Yahudilerin bulunduğu gemiye ateş açtı

İsrail ordusuna bağlı topçu birlikleri Altalena'yı ateş altına aldı.

Atılan mermilerden biri gemiye isabet etti.

Altalena yanmaya başladı.

Gemide büyük miktarda mühimmat bulunduğundan durum son derece tehlikeliydi. İnsanlar denize atlayarak kıyıya ulaşmaya çalışırken silah ve mühimmat yüklü gemi Tel Aviv sahilinin hemen önünde alevler içerisinde kaldı.

Mehmet Dilbaz’dan diğer yazılar

Podcast

gdh'i Google'da takip edin

gdh'i Google'da Tercih Edilen Kaynaklar'a ekleyin veya Google Haberler'de takip edin.

Yazı Boyutu

Haberin görünümü bu boyutta görünücek. Göz yorgunluğu olmadan rahat okuma.

Haberi Paylaş

Sayfayı Paylaş

gdh'yi bir arkadaşınıza tavsiye etme ihtimaliniz 0-10 skalasında kaç olur?

Hiç tavsiye etmezdimKesinlikle tavsiye ederim