Dünyanın en kısa savaşı: İngiltere Zanzibar’ı 38 dakikada mağlup etti

27 Ağustos 1896 sabahı Afrika’nın doğu kıyısındaki Zanzibar’da başlayan bir savaş, henüz bir saat bile dolmadan sona erdi.

Mehmet Dilbaz

Yazan: Mehmet Dilbaz

· 4 dk okuma

Dünyanın en kısa savaşı: İngiltere Zanzibar’ı 38 dakikada mağlup etti

Bir tarafta dönemin en büyük deniz güçlerinden Britanya İmparatorluğu, diğer tarafta Zanzibar Sultanlığı vardı. İngiliz savaş gemilerinin sarayı bombardımana tutmasıyla başlayan çatışma yaklaşık 38 dakika sürdü.

Tarihe İngiltere-Zanzibar Savaşı olarak geçen bu çatışma, genel kabul gören anlatıya göre tarihin kayıtlara geçmiş en kısa savaşıdır.

Zanzibar neden bu kadar önemliydi?

  1. yüzyılın sonlarında Zanzibar, Hint Okyanusu ticaret yolları üzerindeki konumu nedeniyle büyük güçlerin yakından ilgilendiği stratejik bir bölgeydi.

Ada, özellikle baharat ve fildişi ticaretinin önemli merkezlerinden biriydi. Aynı zamanda Doğu Afrika'daki köle ticaretinin başlıca merkezlerinden biri olarak uzun bir geçmişe sahipti.

Avrupa'nın Afrika üzerindeki sömürge rekabeti hızlanırken Zanzibar da İngiltere ile Almanya arasındaki nüfuz mücadelesinin ortasında kaldı.

1890 tarihli Heligoland-Zanzibar Antlaşması sonrasında İngiliz nüfuzu Zanzibar üzerinde belirgin biçimde güçlendi. Britanya, burada kendisine yakın bir yönetimin bulunmasını istiyordu.

Bu dengede Sultan Hamad bin Thuwaini İngilizlerle iyi ilişkiler sürdüren isimdi.

Fakat 25 Ağustos 1896'da Hamad aniden öldü.

Ve asıl kriz başladı.

İngilizlerin istemediği sultan tahta çıktı

Sultanın ölümünün hemen ardından kuzeni Halid bin Bargaş (Khalid bin Barghash) saraya girerek kendisini Zanzibar'ın yeni sultanı ilan etti.

Fakat İngilizlerin onayı alınmamıştı.

Britanya yönetimi Halid yerine kendisine daha yakın gördüğü Hamud bin Muhammed'i destekliyordu.

Zanzibar'daki İngiliz temsilcisi Basil Cave, Halid'den tahtı bırakmasını istedi.

Halid bunu reddetti.

Üstelik sarayın çevresinde yaklaşık 3.000 silahlı adam toplamaya başladı. Topları vardı ve limandaki silahlı kraliyet yatı da onun kontrolündeydi.

İngilizler de karşılık olarak limandaki askerî varlıklarını güçlendirdi.

HMS Philomel, HMS Rush, HMS Sparrow, HMS Racoon ve HMS St George bölgede toplandı.

Artık küçük Zanzibar Sultanlığı'nın sarayı, Britanya savaş gemilerinin toplarının karşısındaydı.

İngiltere ültimatom verdi

İngiliz yönetimi Halid'e son bir ültimatom gönderdi:

27 Ağustos sabahı saat 09.00'a kadar sarayı terk edecek ve sultanlık iddiasından vazgeçecekti.

Halid geri adım atmadı.

Sabah saat 08.00 civarında İngilizlere gönderdiği mesajda bayrağını indirmeye niyeti olmadığını ve İngilizlerin kendilerine ateş açacağına inanmadığını bildirdi.

İngiliz temsilcisinin cevabı ise son derece açıktı:

İngiltere savaş istemiyordu, fakat Halid verilen emre uymazsa ateş açılacaktı.

Saatler ilerledi.

08.55…

08.58…

Ve saat 09.00 oldu.

Halid hâlâ saraydaydı.

İngiliz donanması ateş açtı

Ültimatomun süresinin dolmasıyla İngiliz savaş gemileri Zanzibar'daki saray kompleksini bombardımana başladı.

Aradaki güç farkı olağanüstüydü.

İngiliz donanmasının modern topları karşısında Zanzibar'ın savunmasının uzun süre dayanması mümkün değildi.

Bombardımanın başlamasından yalnızca birkaç dakika sonra Halid'in toplarının büyük bölümü susturuldu.

Ahşap ağırlıklı saray yapıları ateş aldı.

Liman içerisindeki Zanzibar kraliyet yatı HHS Glasgow da İngiliz gemileriyle çatışmaya girdi ancak kısa sürede vurularak etkisiz hâle getirildi.

Halid ise savaşın henüz ilk dakikalarında saraydan ayrılarak kaçtı.

Fakat adamları direnmeye devam etti.

Savaş 38 dakika sürdü

Saat 09.40 civarında saraydaki Zanzibar bayrağı indirildi.

İngilizler ateşi kesti.

Saat 09.00'da başlayan savaş böylece yaklaşık 38-40 dakika içerisinde sona ermişti. Süre bazı kaynaklarda birkaç dakika farklı verilse de olay genel olarak “38 dakikalık savaş” olarak tarihe geçti.

Bu kadar kısa sürmesine rağmen çatışma kansız değildi.

Zanzibar tarafında yaklaşık 500 kişi öldü veya yaralandı.

İngiliz tarafında ise yalnızca bir denizci ağır yaralandı ve daha sonra iyileşti.

Askerî güçler arasındaki dengesizlik savaşın bilançosuna da açık biçimde yansımıştı.

Sultan Alman Konsolosluğu'na kaçtı

Halid bin Bargaş savaşın ardından Alman Konsolosluğu'na sığındı.

İngilizler teslim edilmesini istedi ancak Almanlar bunu kabul etmedi.

Sonunda Alman donanması Halid'i Zanzibar'dan çıkarmayı başardı ve eski sultan Alman kontrolündeki Doğu Afrika'ya götürüldü.

Hikâyesi burada da bitmedi.

Birinci Dünya Savaşı sırasında İngiliz kuvvetleri Doğu Afrika'ya ilerlediğinde Halid 1916'da yakalandı ve sürgüne gönderildi. Daha sonra Doğu Afrika'ya dönmesine izin verildi ve 1927'de hayatını kaybetti.

38 dakikada bir sultan değişti

Savaşın ardından İngilizlerin desteklediği Hamud bin Muhammed, Zanzibar Sultanı oldu.

Böylece 27 Ağustos 1896'da yaşanan olay yalnızca sıra dışı derecede kısa bir askerî çatışma değildi.

Aynı zamanda 19. yüzyıl emperyalizminin güç dengesini gösteren çarpıcı örneklerden biriydi.

Bir tarafta dünyanın en güçlü donanmalarından birine sahip Britanya İmparatorluğu…

Diğer tarafta bağımsız hareket etmeye çalışan küçük bir Afrika sultanlığı…

Saat 09.00'da savaş başladı.

09.40 olmadan her şey bitmişti.

Ve 27 Ağustos 1896, tarihe dünyanın en kısa savaşının yaşandığı günlerden biri olarak geçti.

Mehmet Dilbaz’dan diğer yazılar

Podcast

gdh'i Google'da takip edin

gdh'i Google'da Tercih Edilen Kaynaklar'a ekleyin veya Google Haberler'de takip edin.

Yazı Boyutu

Haberin görünümü bu boyutta görünücek. Göz yorgunluğu olmadan rahat okuma.

Haberi Paylaş

Sayfayı Paylaş

gdh'yi bir arkadaşınıza tavsiye etme ihtimaliniz 0-10 skalasında kaç olur?

Hiç tavsiye etmezdimKesinlikle tavsiye ederim